Drenthe Toen

In het vierde deel van de podcast over de Ooggetuigenroute in Veenhuizen stuiten we op het fenomeen 'Koloniekak'. Daarmee werden halverwege de vorige eeuw inwoners van Veenhuizen aangeduid; ze zouden arrogant zijn.

"Contact met 'verpleegden' werd niet aangemoedigd', zegt Mariët Meester. "Maar er zijn wel relaties geweest tussen gevangenen en inwoonsters. Niet zo gek, want zo'n verpleegde was vaak wel een ander kaliber man dan de gemiddelde justitie-ambtenaar."

De Ooggetuigenroute van Veenhuizen toont de wandelaar korte filmpjes over het dorp van toen, verteld door de mensen van toen. Schrijfster Mariët Meester, maker van de route, leidt ons rond. Eerste halte: de pastorie.

Een bont palet aan voorvaderen ontworstelt hij aan de vergetelheid. Jan Pieter de Groot vindt soms ook hun ook inventarislijsten: "Twee kabinetten, vijf tafels en veel stoelen had Berend Starke in zijn bezit toen hij overleed."

Mariët Meester, de schrijfster die opgroeide in Veenhuizen, interviewde vele dorpsgenoten over het verleden van het gevangenisdorp. Fragmenten uit die interviews zijn nu te bekijken langs een wandelroute, die de naam Ooggetuigenroute meekreeg.

Het ontrafelen van het mysterie van een zilveren lepel met vier initialen. Daarover gaat deze derde aflevering van de podcast-serie met Jan Pieter de Groot uit Hoogezand.

Een bont palet aan voorvaderen ontworstelt hij aan de vergetelheid. Jan Pieter de Groot: "Zo vond ik een zekere Frederik Nieuwold, in Suriname, begraven in Fort Hollandia."

In zijn nieuwste boek schrijft Gerard Stout uit Peize over Drentse turfgravers die in het Engelse Yorkshire zijn gaan werken en daar bleven. Het waren hier en daar aanvankelijk ongelikte beren, maar ze wisten zich tenslotte uitstekend aan te passen.

Was een Hoogeveense dominee de uitvinder van een voorloper van de fiets? Volgens onderzoeker Jan Pieter de Groot is dat heel wel mogelijk en was hij daarmee ook nog eens een eeuw vroeger dan de Duitser Von Drais, die met de eer ging strijken.

Op straat paradeerden op zaterdag de dorpsmeisjes in hun mooiste jurkjes, de jongens slenterden er voorbij en hoopten op een steelse kus. De jonge onderduiker Aby zag het aan vanachter een zolderraampje en verzuchtte: "Wat een Tantalus-kwelling."

"Vanaf het treinstation werd ik op de fiets begeleid naar Gasselternijveen. Dominee Bloem ontving ons. Tot mijn blijde verrassing ontmoette ik Jack, mijn broer. Ik kon hem nauwelijks verstaan. Binnen de kortste keren had hij het Drentse dialect geleerd."

"Ik moest mijzelf de hele dag verbergen. Ik las veel, soms wel drie boeken per dag, schilde aardappelen, deed huishoudelijk werk, kookte, maakte zeep en deed de was." De jonge Abraham de Lange maakt van zijn noodgedwongen onderduikbestaan het beste.

De 14-jarige Abraham wordt door zijn ouders de deur uitgestuurd. Niet om hem te straffen, maar om hem te redden. Op 12 juni 1942 begint zijn zoektocht naar een veilige schuilplaats voor de nazi's.

In deel 4 en slot werpen we een blik op één werk dat Van Gogh maakte tijdens zijn dagje naar Zweeloo, een mysterie: het oude vrouwtje aan het spinnewiel. Geschiedenisfanaat en Van Gogh-kenner Bert Finke denkt er meer van te weten.

Aan de Utrechtsestraat bevond zich ooit een bloeiende schoenenwinkel, waar de jetset van Amsterdam graag kocht. Het ging de uitbaters, de Joodse familie De Lange, uitstekend. Maar de komst van de nazi's zou alles veranderen.

Vincent van Gogh is in Zweeloo. 1 november 1883. Hij hoopt er andere kunstenaars aan te treffen, maar die zijn er niet. Hij tekent er de kerk van Zweeloo, net als een voorbijtrekkende herder met zijn kudde schapen.

Op een vroege novemberochtend in 1883 komt Vincent van Gogh in Zweeloo aan, met hoge verwachtingen van wat en wie hij daar aan zal treffen.

In het pikkedonker, op een vroege novemberochtend in 1883 stapt Vincent van Gogh op de kar van logementhouder Scholte in Nieuw-Amsterdam. De opmaat voor een dagje naar Zweeloo. Dit is deel 1 van een vierdelige radio- en podcastserie voor Drenthe Toen.

In de zevende aflevering van de podcast "De Opgejaagden" duiken we dieper in het verhaal van Jan Hendriks, een man wiens moed en opofferingsgezindheid tijdens de Tweede Wereldoorlog onterecht onbelicht bleef.

Het Valtherbos bood de Joodse onderduikers een veilige schuilplaats, maar de locatie had één nadeel: water was ver weg. Ze moesten een kilometer door het bos afleggen om bij een plek te komen waar ze water voor drinken, koken en wassen konden bemachtigen.

In het najaar van 1883 kwam Vincent van Gogh naar Drenthe. Bert Finke is onze gids in deze vierdelige podcastserie over Van Gogh in Nieuw-Amsterdam/Veenoord. In de omgeving maakte hij onder meer 'De Trekschuit', te zien in het Drents Museum in Assen.

Twee onderduikersholen waren er in het Valtherbos. Het eerste werd werd vrij snel verlaten wegens verraad. Toch werd dit na de oorlog dé gedenkplek. Het tweede hol, waar veel langer werd ondergedoken, verdween onder de begroeiing en uit de herinnering.

In deel 3 van een vierdelige podcastserie over Vincent van Gogh in Nieuw-Amsterdam/ Veenoord nemen gids Bert Finke en verteller Erik Harteveld je mee naar het najaar van 1883, naar het Drenthe van Vincent van Gogh.

In het onderduikhol in het Valtherbos lagen de vrouwen links en de mannen rechts van een rieten wandje. Er stond een bank, wat stoeltjes en een potkacheltje. Bij de laatste restauratie werd het deksel van dat kacheltje gevonden.

In de omgeving van Nieuw-Amsterdam-Veenoord, waar Vincent van Gogh in het najaar van 1883 neerstrijkt, wil hij onder meer het boerenleven vastleggen.