Drenthe Toen

Hoofdmeester Willem de Vries maakte begin 1900 misschien wel de eerste Drentse selfie. Zijn glasnegatieven geven een intieme blik op het dorpsleven van Linde. In aflevering 1 van de podcast maken we kennis met de man achter de lens.

Evert Musch speelt de hoofdrol in een aan hem gewijde tentoonstelling in Museum Havezate Mensinge. Dankzij de uitleen uit de familiecollectie biedt de expositie een meer dan breed beeld van deze kunstenaar die 'verliefd was op Drenthe'.

Regenwulpen, leeuwerikken, gierzwaluwen en zelfs raven: in zestig jaar zag Arend van Dijk vogels verdwijnen én verschijnen. In deel vier van de podcast vertelt hij over wat er echt veranderde en wat nooit meer terugkomt.

Hoe verdwenen de nachtegalen uit Havelte en waarom kwamen kwartelkoningen ineens massaal terug? In het derde deel van de Drenthe Toen-podcast ontsluiert vogelteller Arend van Dijk nog meer natuurgeheimen.

Generatieslang woonden er Eltinges in Zwiggelte. Grote boeren met aanzien. Ze leverden bestuurders en zelfs een rechter bij de etstoel. Een van hen was een landverhuizer: Jan Eltinge. Een bijzonder voorval dwingt hem naar Drenthe terug te keren.

Zijn telgebied beslaat 240 vierkante kilometer. Hij telde er vanaf 1967 elke lente. Als er iemand is die weet hoe de vogelstand zich in Zuidwest-Drenthe ontwikkelde, is het Arend van Dijk uit Uffelte.

Er zat prikkeldraad onder het oppervlak, vertelt Arend van Dijk. Maar toch ging hij te water om de jongen van de wilde zwaan op het nest te ringen.

In het Kapiteinshuis in Nieuwe Pekela ligt het onopvallend in een linnenkast: een merklap met daarop een anker, het jaar 1887 en de naam D. Oldenburger. Voor merklap-detective Jan Pieter de Groot is dit een regelrechte uitdaging tot nader onderzoek.

Is er bij het Drents Museum een fout ingeslopen bij de informatie over een merklap in de collectie? Merklap-detective Jan Pieter de Groot onderzoekt het.

Hij weet er veel van, maar hij kán het niet: Jan Pieter de Groot: "Ik heb helemaal niets met borduren. Het is priegelwerk. Er zit heel veel geduldwerk in, ik denk dat een meisje daar toch zomaar een jaar mee bezig was."

Jan Pieter de Groot is een speurneus in hart en nieren. Zo weet hij met maar heel weinig informatie uit kerk- en gemeente archieven de namen en levensomstandigheden van jonge borduursters uit vorige eeuwen op te diepen.

Jan Pieter de Groot is een speurneus in hart en nieren. Eén uitdaging voor deze onderzoekende geest zijn merklappen uit vorige eeuwen: de sport is om uit te vinden wie ze maakte, op basis van een paar initialen en een jaartal.

Of het nu een grote internationale tentoonstelling is, of een verzameling pijpenkopjes in een schoenendoos: voor museumdirecteur nét af Harry Tupan is het in essentie hetzelfde en draait alles om die ene emotie: verwondering. 

Voormalig directeur Harry Tupan neemt ons in deel 3 van Tupans Tijdreis mee in de wereld achter de schermen van het museum. Van diplomatieke ontmoetingen tot internationale topstukken en de ethische dilemma's van vandaag de dag.

In Tupans Rijdreis lopen we kriskras door de carrière van Harry Tupan. In deel 2 aandacht voor onder meer geschiedenis en vooroordeel, 'Mensen, realiseer je: de beschaving is bij ons in Drenthe begonnen'.

In Tupans Rijdreis lopen we kriskras door de carrière van Harry Tupan, en houden hier en daar stil bij markante hoogtepunten in zijn 45-jarige loopbaan bij het Drents Museum in Assen.

Een woning in Veenhuizen blijkt tijdens de Tweede Wereldoorlog een onderduikadres en opslagplaats voor wapens te zijn geweest. In de slotaflevering van de podcastserie Drenthe Toen bezoeken we het huis samen met de huidige bewoonster.

"Onze vader heeft altijd gezegd: 'Door mijn sportlichaam heb ik het concentratiekamp overleefd." De kinderen van verzetsman Wiebo Laméris zijn daar ook van overtuigd: "Doodziek was hij, maar hij lééfde".

De middag begint vredig, met een gezamenlijke maaltijd; de pot schaft zuurkool. Maar de vrede vervliegt als er op de deur wordt gebonsd. De bezetter staat voor de deur. De vader wordt afgevoerd. Het gezin Laméris is in een nachtmerrie beland.

Een klein huis in Veenhuizen met verborgen ondergrondse ruimtes en een geschiedenis die lang verborgen bleef. In deel 1 van deze radio- en podcastserie duikt Lydia Tuijnman met de bewoners van toen in dit bijzondere oorlogsverhaal.

Tussen platen hardsteen en slijpmachines duiken miljoenen jaren oude zeelelies op. In de werkplaats van de firma Ridder in Bovensmilde wordt duidelijk: ook een grafsteen kan  een prehistorisch verhaal vertellen.

"Zulke stoepjes zou ik thuis ook wel willen hebben." zegt paleontoloog Jelle Reumer. De Asser stoepstenen zijn soms echte fossielenverzamelingen. "Ik zie brachiopoden, zeelelies en zelfs struikkoralen!"

"Als je wilt weten hoe het 300 miljoen jaar geleden rook, moet je een stuk Belgisch hardsteen doorzagen. Echt goor, je ruikt de zwavelverbinding die ontstond bij een verrottingsproces op de zeebodem", aldus paleontoloog Jelle Reumer.

Fossielen van een zeepaardje en van een vis zouden zich ophouden in de personeelstrap van het Drents Archief. Na het zeepaardje wordt ook de vis door paleontoloog Jelle Reumer ontmaskerd...

In deel 5 van Klein Berlijn. Dalerveen in oorlogstijd blikt onderzoekers Bert Finke terug op het oorlogsverleden van Drente collaborateurs, waar een deel van zijn eigen familie ook toe behoort.