Botanitopya

Kauçuk endüstrisini kurma çabaları ve Malay yarımadası florası kitabıyla bilinen İngiliz doğa bilimci Henry N. Ridley (1855-1956) üzerine konuşuyoruz🌿Kendisi, kauçuk tutkusu nedeniyle 'Çılgın Ridley' diye de anılıyor🌿

Yolda giderken bozkırın ortasında ya da tepelerde, kayalıklarda tek başına duran ağaçlar görürsünüz ya bazen, işte onlar genelde alıç ağaçlarıdır 🌿 Alıç ağacını (Crataegus) anlatıyoruz. 

Hanımeli (Lonicera) sarmaşığını anlatıyoruz🌿Onu, hep bahçe bitkisi olarak biliyoruz belki ama insanlar onu uzak diyarlardan getirip 'evcilleştirmeden' çok önce ormanlık alanlarda yaşıyordu🌿

Orman açıklıkları, yol kenarları ve çorak arazilerde karşımıza çıkan üç yaygın bitkiyi keşfe çıkıyoruz: Sarı çiçekli şahinotu (Hieracium), şahinbiti (Leontodon) ve mor çiçekli yara otu (Stachy officinalis). Botanitopya arşivi ve yeni bölümler, tüm podcast platformlarında! 

Hindistan florasını tanıtan Michael P. Edgeworth'u (1812-1881) konuşuyoruz🌿İngilizlerin sömürge yönetiminde, Doğu Hindistan Şirketi'nde çalışırken bitki toplamakla da ilgilenen İrlandalı botanikçi, fotoğrafçılığın da öncülerinden🌿

And Dağları'ndan gelen 'mucize'yi, süper gıdaya dönüşmüş Kinoa'yı (Chenopodium quinoa Willd) konuşuyoruz🌿Onun değeri ayrıca kültürel, besinsel ve ekolojik özellikleri nedeniyle bir 'gelecek umudu' taşımasından da geliyor🌿 

Gül familyasından olan Böğürtlen'i (Rubus L.) konuşuyoruz🌿Bu dikenli çalı, enfes meyveleriyle, antik kitaplarda da bahsedilen bin bir türlü şifasıyla binyıllardır hayatımızı güzelleştiren bitkilerden biri🌿

Çok sevdiğimiz pencere önü çiçeği Begonya'yı konuşuyoruz 🌿 Begonyanın kırmızı, pembe, beyaz ve daha birçok tonda çiçekleri; pürüzsüz, tüylü, benekli, çok renkli, halkalı, yuvarlak ve yıldız biçimli yaprakları olan bin 500'den fazla türü var🌿  

İki ilginç görünümlü bitkiden ve onları Afrika'dan bulup Batı'ya taşıyan bitki avcılarından bahsediyoruz🌿Biri çok kötü koktuğu için leş kaktüsü dediğimiz Stapelia, diğeri de minik renkli çakıltaşları gibi görünen Lithops🌿  

İskandinav mitolojisinin hayat ağaçlarından Dişbudak (Fraxinus excelsior) ağacını konuşuyoruz🌿Zamanında bol olduğu için mobilyadan müzik enstrümanına her yerde  yararlanılmış ama bugün Avrupa'da neredeyse tükenme tehdidi altında🌿

İngiliz bitki ressamı Matilda Smith (1854–1926)'in hikâyesini konuşuyoruz🌿Smith, en çok Curtis's Botanical Magazine'e yaptığı katkılarla tanınıyor; Kew'da 40 yılı aşan kariyeri boyunca dergi için 2 bin 300'den fazla bitki çizimi yapmış🌿

Havucun (Daucus carota) hikâyesini konuşuyoruz 🌿Yabani havuç ve kültüre alınmış havuç, birbirinden oldukça farklı gözüküyor ama tanımlarken birbiriyle hep karıştırıldığı için ilk nerede kültüre alındığını belirlemek zor🌿

Fransız çiçek ressamı Henri Fantin-Latour'u (1836 - 1904) konuşuyoruz🌿Flaman resimleri kadar empresyonist ressamların kompozisyonları, yumuşak fırça dokunuşları, renk, doku ve ışığı kullanım tarzından da etkilenmişti🌿

Adı narin bir manolyada ve sarı bir gül melezinde yaşayan Hintli botanikçi Janaki Ammal'ı konuşuyoruz🌿Kendisi, ülkesinin biyoçeşitliliği için savaşan mücadeleci bir figür🌿Bilimsel başarıları da yaşadığı dönem için oldukça sıra dışıydı🌿

Patlıcan'ın Hindistan'a ve Çin'e uzanan hikayesini anlatıyoruz🌿Yenebilir mi ya da süs bitkisi mi olduğuna karar verilememiş; hatta zehirli olduğu düşünülmüş ama bugün küresel bir yiyecek olarak tüm dünyaya yayılmış durumda🌿

Kavak (Populus) ağaçlarını konuşuyoruz🌿Bir ormanın, nehrin kenarında dizilip yukarı doğru uzanan dimdik gövdeleri, titrek ışıklar saçan yapraklarıyla hep baş köşesine yerleşirler manzaranın🌿

Japon manzara sanatçısı Hasui Kawase'nin (1883 -1957) doğayı ve ağaçları nasıl gördüğünü konuşuyoruz. Kendisi, Japonya'nın diğer yaratıcı yetenekleri kadar iyi bilinmese de shin-hanga hareketinin önde gelen sanatçılarından biri🌿

Zaman zaman karıştırılan iki ayrı cinse ait çan çiçeklerini konuşuyoruz🌿Biri bizim topraklarımızda onlarca türü olan, Campanula (harebell), diğeri Britanya'da yaygın olan yaban sümbülü Hyacinthoides nonscripta (bluebell) 🌿

Leylak (Syringa) çalısı ve çiçeğinden dem vuruyoruz🌿O güzelim mavimsi, ebruli salkım salkım çiçekleriyle bizim topraklarımızdan götürülmeden önce Leylak, Batı Avrupa'da bilinen bir çiçek değildi🌿

Bugün artık küreselleşmiş Fransız tohum şirketinin adını taşıyan Album Vilmorin: Les Plantes potagères (1850-1895) eserini konuşacağız🌿Olağanüstü sebze çizimleriyle dolu kitap, tarım bitkilerini konu edinen nadide eserlerden birisi🌿

Doğanın göz alıcı varlıklarından biri olarak kabul edilmiyor olsa da algler, son birkaç yüz yılın botanik biliminde dönüm noktası olan keşiflerin odağında olmuş. Su yosunlarının, alglerin dünyasına gireceğiz birlikte🌿

Kalmia, ormangülü ve manolya türleri de dahil, Kuzey Amerika'ya özgü pek çok çiçekli ağaç ve çalıların ve kuş türlerinin keşfinde imzası olan Amerikalı doğa bilimciler, baba-oğul John ve William Bartram üzerine konuşuyoruz. 

Japonya ve Çin bahçelerinden Avrupa'ya kaçırılmış ve bahçelerimize de ulaşmış, cömert çiçekleriyle büyüleyici iki bitkiyi; çiçekli çalıların kraliçesi Ortanca ve pitoresk manzaraların sarmaşığı Morsalkım'ı anlatıyoruz. 

Küllerinden yeniden doğan Zümrüdü anka kuşunun göçerken üzerinde dinlendiği bilgi ağacı Pavlonya'yı, (Paulownia tomentosa) namı diğer imparatoriçe ağacını konuşuyoruz.🌿🌿

Aborjinlerin büyülü ağacı, Okaliptüs'ü anlatıyoruz🌿Cüce olanından Mavi Dağlar'a puslu ihtişamını veren devasa türlerine 700'den fazla türü var🌿 Avustralya ekolojisinin temeli okaliptüs, koalaların da hayati gıdası🌿