Ávvir

Gunhild Berit Sara Buljo massii eatnistis mánnán ja danin leamaš sutnje hui dehálaš veahkehit eará álgoálbmotmánáid. 17 jagi áigi vuođđudii Mama Sara veahkkeorganisašuvnna, ja dán doibmii lea bidjan olu návccaid ovdal go ođđajagis mearridii mannat ealáhahkii. 

Mannan dálvvi guohtunroassu čuozai garrasit boazodolliide ja lossa barggut leat váikkuhan sin dearvvašvuhtii. Máhtte Niillas Gaup muitala movt son vásihii guohtunroasu ja oaivvilda ahte váilevaš sihkarvuođadoaimmat dagahit ahte boazodolliid dearvvašvuohta lea garra dilis. 

Vaikke buohkain lea psyhkalaš dearvvašvuohta, de eai duostta buohkat muitalit iežaset dili birra. Sara Kristine Vuolab lea válljen rabasvuođa, ja son muitala Sáhkapoddas lossamiela ja balu birra. Son lea maid rahčan givssideami, borranváttuid ja ávnnasmolsundávdda geažil.  Ávvira Sáhkapoddas juhket olbmot iežaset eallinvásáhusaid, mii čuovvut ođasgova ja áššedovdit čilgejit áššiid dárbbu mielde. S...

Njealját ja maŋemus oasis lea Sávvir hui mielas veahkehit juovlastálu beassat ruoktot mearrariikki vai mearrariikka sáhpánčivggat juovlaskeaŋkkaid ožžot, muhto de fuobmá ahte juovlastállu lea su juovlaskeaŋkka váldán. Lea go juovlastállu duođas suoládan Sávvira juovlaskeaŋkka? Ja movt galgá juovlastállu Sávvira veahki haga birget? 

Sávvir oažžo duođaštuvvot gii láhtui lean boahtán. 

Go boazosápmelaš deavdá boazodoallodieđáhusa ja ohca doaibmadoarjaga, de ferte lea oba várrugas. Dan vásiheigga boazosápmelašguovttes Karen Monika ja Nils Morten Skum geat šaddaba dál Alimusrievttis bealuštit manne soai eaba diehtán ahte sutnos ledje 47 bohcco eambbo go maid dieđiheigga.

Juovlaguossi adveantakaleanddara nuppi oasis dutkagoahtá Sávvir gii sin guovllus njáhká. Sevdnjes stuora láđus oainnesta muhtina lihkadeame. Dál lea oalle sihkar son diehtá gii láhtui lea fárren. 

Ráhkisvuohta doalvvui Kajsa Kvernmo nuppi beallái máilmmi gos maiddái čuovui mánnávuođaniegus. 

Juovlaguossi adveantakaleanddára vuosttaš oasis muitala Sávvir movt sii fáhkkestaga láhppigohtet dávviriid. Leat go sii ieža láhppán diŋggaid, vai lea go muhtin gii suoláda? 

20-jahkásaš Sara Katrine Aleksandersen muitala ahte sisabahkkemat dagahedje ahte ii šat háliidan eallit. 

Aili Keskitalo luohpá sámediggepresideantan. Sus leamaš sihke miehte- ja vuostebiegga priváhtaeallimis ja politihkas. Ávvir deaivvadii suinna maŋimuš dievasčoahkkimis.

Dávjá gullat ahte Norggas lea stuora bargguhisvuohta. Sámi guovddáš sajiin sáhttá baicce váttis gávdnat olbmuid dehálaš virggiide. Norgga Sápmelaččaid Riikkasearvvi Silje Karine Muotkas lea dáhttu šaddat sámediggepresideanta ja sus lea gárvves plána movt  oččodit olbmuid máhccat fas ruovttoluotta.

Guovddášbellodaga vuosttaš evttohas Viesttermeara válgabiirres Nils Ánte Oskal Eira lea oalle idealista. Sutnje lea giella nu dehálaš ahte son áinnas  bargá oahpaheaddjin danne go lea stuora oahpaheaddje váilevuohta ja danne go giella lea su váibmoášši.

Bier Máhtte Oskal lea Bargiidbellodaga vuosttaš evttohas Gáiseguovllu válgabiirres. Go son mearridii politihkkegoahtit de son veardidii dárkilit makkár bellodagas dagašii dan buoremusat. Manne son válljii Bargiidbellodaga vaikko das eai leat riikkadásis seamma oaidnu go sámediggejoavkkus, gulat dás. ❡

Ann Finbog lea Sámi Álbmotbellodaga vuosttaš  evttohas  Lulli Norggas. Son lea áŋgiruššan sámepolitihkas dan rájes go Áltá ákšuvnnat álge. Son dáhttu gávpotsámiid dili buoridit, go son dovdá gávportsámiid ovddas ferte rahča,t vai leat seamma árvosaččat go ovdamearkka dihte sápmelaččat váldo sámi guovlluin.

Jon Christer Mudenia lea 26 jagi boaris ja Deanus eret. Son lea nuorran juo beroštišgoahtán politihkas. 19 jahkásažžan searvvai son Árjja bellodahkii, go dat bellodat vástidii buot su ja su bearraša eallinvuogi. 

Ellen Inga Kristine Hætta lea eret Guovdageainnus ja lea bajásšaddan boazodilis. Njealjemáná ja ovddeš journalista áŋgiruššá dál servodatáššiin ja váimmu lagamusas lea Ovddádusbellodat. Su váibmoáššit leat giellaáššit, kultuvra ja heaittihit Sámedikki.

Dán Ávvira válgapoddas ságastan Johttisápmelaččaid listu vuosttas áirrasin Berit Marie P. E Eirain Ávjovári válgabires. Son áigu erenoamážit Snapchatas ja Instagramas čađahit válgagičču olahin dihte nuoraid.

Ávvira válgapoddas, Lemet Erland Hætta gii lávke dál eret NSR:s Guovdageainnu Dáloniidlistui lohká váttisin sutnje ja eará guovddášsámi politihkkáriin beassat Sámediggái boahtteáiggis. – Treanda lea nu ahte gávpogat dat vuoitigohtet áirraslogu eambbo ja eambbo, lohká son.

Ávvira válgapoddas ságastit sámepolitihkkáriiguin válgaáigodagas.  Geassemánu 30. beaivvi lea maŋimuš áigemearri dieđihit sámedikki jienastuslohkui ja Nordkalottfolket bellodaga presideantaevttohas Toril Bakken Kåven lohká dehálažžan ahte eambbosat dovddastit sámevuođa ja dieđihit iežaset jienastuslohkui. 

Go John Einar Eira lei logejahkásaš, de skuvlarivgu dájuhii váhnemiid jáhkkit ahte boazodoalus ii leat árvu iige boahtteáigi. Dat billistii John Einara boahtteáiggi.

Mii dovdat su stuora sámi dáiddárin. Hans Ragnar Mathisen muitala rahpasit “Mu Eallin” Ávvira podcasttas movt mánnán illástuvvoi ja givssiduvvoi justa dan áiggis go dárbbašii eanemus veahki ja ovdamorraša. Jus dárbbašat háleštit váttes áššiid birra, de riŋge veahkketelefuvdnii: 116 123

Nigás, dahje Ánte Niillas Eira, leat máŋga fearána ja vásáhusat Máze giliviesus. Mii lea mii vázzá tráhppaid ihkku ja vuorjá gussiid geat idjádit giliviesus? Ja mii dáhpáhuvái go mánná fáhkka deaddiluvvui seainni vuostá?  Dán oasis gulát Nigá muitaleame vel golbma fearána mat galget leat dáhpáhuvvan Máze giliviesus. 

Ánte Niillas Eira, dahje Nigá, lei máŋga jagi Máze valáštallansearvvi jođiheaddji.  Ovtta eahkeda lei son akto bargame kántuvrras Máze giliviesus go fáhkkestaga gullogohte jienat. Sáhttet go leahkit dološ koahka lávkkit mat ain gullojit giliviesus vai leat go dušše  boares vistti jienat mat skillet? Ja manne Nigá biila ii vuolgán go áiggui báhtarit? 

Lea fargga logi jagi áigi go Norgga ilgadeamos terrordagut dáhpáhuvve Norgga Ráđđehusvisttis ja Utøyas. Utøyasullui ledje badjel 500 nuora čoahkkanan Bargiidbellodaga jahkásaš nuoraiddeaivvadeapmái go terrorista fallehii sin. 69 nuora gottáhalle. 66 nuora roasmmehuvve. Máŋggas sis ja sin oapmehaččat rahče ja bohtet agibeaivvi rahčat. Mun lean ságastan Anette Sombyin gii jáhkii massit oappás dalle....