Άκου την επιστήμη

Τι μας μαθαίνουν οι πρώτες μη ευρέως γνωστές ανασκαφές στην Ακαδημία Πλάτωνος; Γιατί οι αρχαιολόγοι βρίσκονται συχνά στο στόχαστρο; Και ποιες θα είναι οι συνέπειες από τη διείσδυση των νέων τεχνολογιών στη σύγχρονη Δημοκρατία; Ο Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ., Μιχάλης Τιβέριος, απαντά.  

Ζ​ούμε σε έναν αντικοινωνικό αιώνα; Με ποιο τρόπο τα social media αλλάζουν την προσωπικότητά μας, την πολιτική μας, ακόμα και τη σχέση μας με την πραγματικότητα; Είμαστε στην εποχή της πληροφορίας ή της παρακολούθησης; Και πόσο εφικτή είναι μια δημοκρατική ψηφιακή κοινωνία; Ο κοινωνιολόγος του Διαδικτύου και πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, Χαράλαμπος Τσέκερης, απαντά. ​

Οι εξαρτήσεις, οι ψυχοδραστικές ουσίες και η απειλή μιας νέας πανδημίας. Ο καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στο ΕΚΠΑ, Άγγελος Χατζάκης, εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο. Υπάρχει αύξηση στα λοιμώδη νοσήματα στην Ελλάδα; Τι σημαίνει η «μείωση της βλάβης» από τις εξαρτήσεις και τι γίνεται με τον εθισμό στο κάπνισμα; Και ποια είναι η αλήθεια για τα εναλλακτικά προϊόντα καπνίσματος; Ο κ...

Είναι αποφάσεις που παίρνουμε δικές μας; Υπάρχει ελεύθερη βούληση; Και τι είναι το συναίσθημα; Ο Ηλίας Κούβελας εδώ και αρκετά χρόνια μελετά τον μηχανισμό αλλαγών του ανθρώπινου εγκεφάλου.    Οι πρόσφατες ερευνητικές του δραστηριότητες εστιάζουν στη μελέτη της επίδρασης των εμπειριών κατά τα πρώτα στάδια της ζωής στη μοριακή δομή του εγκεφάλου και της συμπεριφοράς εφήβων και ενήλικων πειραματόζωων...

Ένας ατελείωτος πύρινος εφιάλτης. Ανεξέλεγκτες φωτιές σε διάσπαρτα σημεία της χώρας ακόμη και στη διάρκεια του φθινοπώρου. Καμένες περιοχές, κατεστραμμένα σπίτια, ζώα που χάνονται και χιλιάδες στρέμματα δάσους που γίνονται στάχτη. Τα τελευταία χρόνια είμαστε θεατές μιας τεράστιας οικολογικής καταστροφής ενώ οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα χειρότερα είναι μπροστά μας. Πυρκαγιές, ξηρασία, ερημοπ...

Γιατί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ναρκώνουν το βλέμμα και τη σκέψη μας; Είναι το πένθος μια εγωιστική κατάσταση; Γιατί ονειρευόμαστε; Και τι δείχνουν τα όνειρα για τον ψυχισμό μας;   H Φωτεινή Τσαλίκογλου σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης και ειδικεύτηκε στην Κλινική Ψυχολογία. Είναι συγγραφέας πολλών επιστημονικών βιβλίων, δοκιμίων αλλά και μυθιστορημάτων που μεταφράζονται σε διάφορες γλώσσε...

Προβλέπεται αισιόδοξο το μέλλον για την ελληνική γλώσσα; Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουμε; Ποιο είναι το αποτύπωμα των νεολογισμών;  Ο Χριστόφορος Χαραλαμπάκης είναι ομότιμος Καθηγητής Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και Τακτικό Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.  Αποκορύφωμα του ερευνητικού του μόχθου αποτελεί το Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας, τον σχεδιασμό και τον επιστη...

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής και οι εντατικοί ρυθμοί της καθημερινότητας αποδεικνύονται καταλυτικοί παράγοντες στην επιδείνωση της υγείας των Ελλήνων. Σε όποιο νοσοκομείο κι αν βρεθεί κανείς θα ακούσει τους περισσότερους γιατρούς να υποστηρίζουν με βεβαιότητα ότι τα αυτοάνοσα νοσήματα έχουν εξελιχθεί σε μια σύγχρονη μάστιγα. Την ίδια στιγμή τέσσερα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) ευθύνονται για...

Συμπεριλαμβάνεται στους κορυφαίους αρχαιολόγους παγκοσμίως. Έχει λάβει  πολλαπλές διακρίσεις, συμπεριλαμβανομένων του παρασήμου του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος από την Προεδρία της Ελληνικής Δημοκρατίας. Από το 1999 διευθύνει τη σημαντική ανασκαφή της Αρχαιολογικής Εταιρείας στην Ίκλαινα Μεσσηνίας, η οποία αναδεικνύεται σε μια σπουδαία μυκηναϊκή θέση, προσφέροντας πλούσιες γνώσεις για την κ...

Tι κρύβει ο έναστρος ουρανός τα καλοκαιρινά βράδια; Ποιοι αστερισμοί είναι ορατοί με γυμνό μάτι; Τι δεν γνωρίζουμε για τα φωτεινά σώματα που βρίσκονται διασκορπισμένα σε ολόκληρο τον ουρανό; Και πώς συνδέονται οι αστερισμοί του νυχτερινού ουρανού με την ελληνική μυθολογία; Τις ανέμελες καλοκαιρινές νύχτες όλοι μας έχουμε ατενίσει τον νυχτερινό ουρανό, κάνοντας τις δικές μας σκέψεις. Καθισμένοι σ’...

Ζούμε στην εποχή της επιστημονικής φαντασίας; Απειλεί η τεχνητή νοημοσύνη την απασχόληση στο άμεσο μέλλον; Και τι σημαίνει σήμερα να είμαστε άνθρωποι σε μια περίοδο που οι μηχανές κάνουν τόσα πολλά; Η καθηγήτρια στο Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Λίλιαν Μήτρου εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.   Η τεχνολογία θα επηρεάσει τη συναισθηματικότητα...

Γιατί όλο και περισσότεροι νέοι άνθρωποι βάζουν μασελάκια στον ύπνο τους ως το καλύτερο αντίδοτο στο άγχος; Είναι το στρες μια μορφή ακήρυχτου πολέμου; Πώς χτίζεις την ψυχική ανθεκτικότητα;  Έχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης  αλλοιώσει τις ανθρώπινες σχέσεις; Οι ανθρώπινοι δεσμοί αντικαταστάθηκαν από τις «συνδέσεις»; Και γιατί σε μια εποχή που η επικοινωνία είναι πιο εύκολη από ποτέ η μοναξιά απο...

Το περιβάλλον και ο πλανήτης μας εκπέμπουν SOS. Για πόσο ακόμα θα μπορούμε να αγνοούμε ή να αρνούμαστε την κλιματική αλλαγή; Γιατί θεωρείται η πηγή όλων των ζητημάτων; Ο τρόπος που ζούμε, καταναλώνουμε και παράγουμε μπορεί να συνδυαστεί με ένα καλύτερο μέλλον;    Απαντά ο καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Κωνσταντίνος Καρτάλης. Μεταξύ άλλων είναι μέλ...

Ο Παναγιώτης Ροϊλός ανήκει στους πλέον διακεκριμένους συνεχιστές και στοχαστές της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς μας. Είναι Καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στην Έδρα Γιώργου Σεφέρη και Καθηγητής Συγκριτικής Σκέψης και Γραμματολογίας στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και πρόεδρος στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών. Έχει σπουδάσει κλασική, βυζαντινή και σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο...

Γιατί η Ελλάδα έχει πεθάνει στις μέρες μας; Γιατί έχουμε εξελιχθεί σε αρπακτικά; Όταν ο καταναλωτισμός γίνεται γοητευτικός, ποια είναι η κατάληξη του ατόμου;     OΧρήστος Γιανναράς εδώ και πολλά χρόνια δεν διστάζει να εκφράσει τις αντισυμβατικές, τολμηρές και αιρετικές απόψεις του για όλες τις πτυχές της νέας πραγματικότητας. Πάντα τον χαρακτηρίζει το ευγενές και μειλίχιο ύφος, τα βιβλία του βρίσκ...

Γιατί οι νέοι δεν ενδιαφέρονται για την πολιτική; Υπάρχει ελληνική ταυτότητα στις μέρες μας; Γιατί ο κόσμος όταν γίνεται οθόνη, η ζωή εξελίσσεται σε παράσταση;    Ο Άγγελος Χανιώτης από το 2010 κατέχει την έδρα Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Προηγμένων Μελετών στο Πρίνστον. Διετέλεσε καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στα Πανεπιστήμια της Νέας Υόρκης, της Χαϊδελβέργης και της Οξφόρδης. Έχει...

Ο Στέλιος Κόης ανήκει στους πιο ταλαντούχους αρχιτέκτονες. Γεννήθηκε στους πρόποδες του Aγίου Όρους και συγκεκριμένα στην Ουρανούπολη Χαλκιδικής. Μεγαλώνοντας στο περιβάλλον της αθωνικής πολιτείας, μυήθηκε στην ασκητική ζωή, γνώρισε τη βυζαντινή τέχνη και αυτό ήταν κάτι που επηρέασε αργότερα τη δουλειά του. Η σχέση του με το φως, τους ήχους και τις εικόνες διαμορφώθηκε από τον μοναστηριακό τρόπο ζ...

Ο Θεοδόσης Τάσιος είναι ο σπουδαιότερος Έλληνας πολιτικός μηχανικός και ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους διανοητές και φιλοσόφους.  Γεννήθηκε στην Καστοριά και μεγάλωσε στα Μέγαρα. Σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και στο Παρίσι. Ακαδημαϊκός και ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ σήμερα, παραμένει μια δεσπόζουσα προσωπικότητα στην επιστημονική και πνευματική μας ζωή.  Πρόκ...

Ποιοι είναι οι λόγοι που η βία και η αυθαιρεσία διαιωνίζονται στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα; Γιατί δεν λειτούργησε η πανεπιστημιακή αστυνομία; Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να δημιουργήσει μια εκπαίδευση δύο ταχυτήτων; Και γιατί οι παλιές ουτοπίες έχουν γεράσει;   Η καθηγήτρια Φιλοσοφίας στο Τμήμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών Βάσω Κιντή εξηγεί. Το τελευταίο της β...

Tα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν ενισχύσει τον πανσεξουαλισμό; Ποιοι είναι οι λόγοι που πολλές φορές οι γυναίκες δεν φεύγουν από τοξικές σχέσεις;   Σε μια εποχή που η επικοινωνία είναι πιο εύκολη από ποτέ, γιατί η μοναξιά αποτελεί μια σκληρή πραγματικότητας. Η κλινική ψυχολόγος- ψυχοθεραπεύτρια Άννα Κανδαράκη απαντά.   Το τελευταίο της βιβλίο «Τα χρώματα που εσείς μου μάθατε» κυκλοφορεί από τις...

Γιατί επιδιώκουμε συνεχώς το κυνήγι της τελειότητας; Ποιες είναι οι χαρές της ατέλειας; Πώς γίνεται ο σύγχρονος άνθρωπος, με έγνοιες και διαρκές άγχος, να μη χάσει το παρόν; Πως ανθίζουν οι σχέσεις στον χρόνο; Και γιατί οι οικογένειες ζουν σε παράλληλες μοναξιές; Η παιδοψυχίατρος – ψυχοθεραπεύτρια, Ελένη Καραγιάννη απαντά. Το τελευταίο της βιβλίο «Δικαίωμα στον Παράδεισο» κυκλοφορεί από τις εκδόσε...

Το πρωί έχει δροσιά, το μεσημέρι ζέστη και το βράδυ πάλι κρύο. Μήπως ο καιρός τρελάθηκε; Γιατί οι 4 εποχές του χρόνου δεν έχουν την ίδια διάρκεια στις μεγάλες πόλεις;  Τι φταίει και έχουν αυξηθεί τα ακραία καιρικά φαινόμενα; Σε τις μας βοηθούν οι ονομασίες στις κακοκαιρίες; Και πως η τεχνητή νοημοσύνη θα επηρεάσει τα πολύπλοκα μετεωρολογικά μοντέλα; Ο άνθρωπος που επιμελείται τα δελτία καιρού της...

Kαύσωνες, πυρκαγιές και καταστροφικές πλημμύρες. Αυτή θα είναι η ζωή μας από δω και πέρα; Γιατί η κλιματική κρίση θα αλλάξει τη συνηθισμένη ρουτίνα των εργαζομένων;   Πως η καθιστική ζωή δημιουργεί τεράστιες οικονομικές συνέπειες; Και πως ένας πιο ενεργός τρόπο ζωής θα μπορούσε να μειώσει τη συχνότητα των κορυφαίων μη μεταδοτικών ασθενειών; Απαντά ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Επιστήμης Φυσική...

Tι εποχή είναι αυτή που ζούμε; Γιατί οι νέοι σήμερα ψάχνουν να θαυμάσουν κάτι αλλά δεν το βρίσκουν; Πως ένας άνθρωπος μπορεί να γίνει γόνιμος και δημιουργικός σ' έναν άγονο κόσμο; Ποιοι είναι οι λόγοι που η απομάκρυνση από τη φύση έχει κοστίσει πολύ στο νεότερο δυτικό πολιτισμό; Τι πάει λάθος με την τηλεόραση στη χώρα μας και ποια πρότυπα προβάλλονται; Τι ρόλο παίζει ο έρωτας στη ζωή μας και γιατί...

Υπάρχει η δυνατότητα να προβλέψουμε τους σεισμούς; Ποια είναι τα σκοτεινά σημεία που δεν γνωρίζουμε όσον αφορά τη σεισμική δραστηριότητα; Σε ποιο επίπεδο αντισεισμικής θωράκισης βρίσκεται η Ελλάδα, ποιοι είναι οι μύθοι και ποιές οι αλήθειες για τους σεισμούς στη χώρα μας; Σ’ αυτά αλλά και σε άλλα ερωτήματα απαντά ο γνωστός σεισμολόγος, Γεράσιμος Παπαδόπουλος.