Znak na głos

Przez wieki żyliśmy w kulturze, w której tematy przemijania i śmierci były postrzegane przez pryzmat chrześcijańskiej wyobraźni religijnej. Wizja życia po śmierci miała niemal powszechną siłę oddziaływania. Religia dostarczała też zbiorowych rytuałów, które pomagały radzić sobie z utratą bliskich i przeżywaniem żałoby. Postępująca sekularyzacja mocno podważyła te wyobrażenia. Nie wypracowała jedna...

 „Chłopki” Joanny Kuciel-Frydryszak wywołują kolejne opowieści. To książka konieczna, bo autorka zwraca uwagę na konieczność przedefiniowania myślenia o losach jednostki, by włączać namysł nad warunkami, w których żyły bohaterki jej książek.  „Chłopki” to przebój wydawniczy, bo te wszystkie herstorie po prostu trzeba opowiedzieć. To książka nie tylko konieczna, ale i potrzebna - bo potrzebujemy do...

Jego twórczość jest wciąż mniej znana niż prace Heideggera czy Habermasa, ale zarówno na świecie, jak w i Polsce spotyka się z rosnącym zainteresowaniem. To autor-erudyta piszący o znaczeniu metafor i mitów w filozofii, wielki teoretyk i badacz przemian nowożytnego świata i rewolucji kopernikańskiej; autor ciekawie i krytycznie komentujący także teologię chrześcijańską. Dzisiejsze Polowanie na Ide...

Carson McCullers sama ukrywała się w twórczości ze swą tożsamością seksualną czy kondycją zdrowotną. Jej bohaterki miały marzenia i wyrażały ambicje, których autorka nie mogła zrealizować, ukazując wyjątkową moc literatury. Czytanie z twórczości życia McCullers to coś więcej niż powinność odkrywania tego, co ukryte w milczeniu.  „Skoro obecność lesbijek w historii zamazywano, to dziś czas by przyw...

Mark Fisher, bohater dzisiejszego odcinka Polowania na Idee, nie tworzył figury teoretycznego demona zwodziciela, ale opisywał rzeczywistość za oknem, taką jaką wszyscy znamy i przyjmujemy za pewnik. Co więcej – chcemy w niej żyć, a przynajmniej nie wyobrażamy sobie życia poza nią. To realizm kapitalistyczny, który brytyjski myśliciel, krytyk kultury i bloger wyłożył w eseju pod tym samym tytułem....

Anna Cieplak to pisarka zaangażowana. Wprowadza postaci, które wcześniej padały ofiarą stereotypów, były krzywdzone i poniżane. W „Ciele huty”, najnowszej książce, pisze o „przetrwankach”, tych, dzięki którym dzieło zniszczenia nie jest dokonane. Dopóki są, rzucają wyzwanie rolom społecznym i nie dają się uciszyć. „Ciało huty” omija pokusę wybicia się na mit, ale demitologizuje. Dowartościowuje he...

Od lat 60. XX w. w Europie Zachodniej spada liczba osób wierzących w Boga i chodzących do kościoła. W takich krajach jak Szwecja czy Holandia jest dziś więcej ateistów niż ludzi religijnych, a do kościoła zagląda ok. 3% społeczeństwa. W Polsce w ostatnich latach także doświadczamy galopującej sekularyzacji – zwłaszcza w najmłodszym pokoleniu. Jaka będzie zatem przyszłość religii? Kanadyjski filozo...

Czy Twoja praca daje światu coś sensownego? Jak w jednym zdaniu opisał/abyś to, czym się zajmujesz? Jesteś w stanie pokazać fizyczne efekty swojej pracy oprócz własnego zmęczenia?  David Graeber , od wczesnych lat związany z aktywizmem, ruchem lewicowym i anarchistycznym, ukuł pojęcie „ bullshit jobs ”. Pisał o nich tak: „Ogromne rzesze ludzi, zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej, spędzają c...

Ukraińska poetka, dziennikarka, scenarzystka Kateryna Babkina to bohaterka dzisiejszej Stacji: Literatura na głos. Jej najnowsza książka „Nie boli”, wydana przez Warstwy, to szczególnie ciekawy przekład z języka ukraińskiego. Ściszanie bólu, o którym pisze Babkina, to ułuda. Nowa książka poetki nie tyle rozdrapuje rany, co raczej manifestuje strategię poważniejszą niż przetrwanie w trakcie wojny....

Can Xue to jedna z najwybitniejszych chińskich pisarek. Jej literacki pseudonim oznacza „śnieg, który nie chce się stopić” jak śnieg na szczycie góry i symbolika tego znaczenia jest uderzająca. Jej historia to opowieść o oporze i olbrzymiej sile talentu pokonującej przeszkody, które zdają się nie do pokonania. Jej rodzice uznani zostali za wrogów ludu i gdy pisarka była dzieckiem, rodzina została...

Feminizm i sprzeciw wobec praktyk niedemokratycznych, nadzieja, swoboda wędrowania oraz walka ze zmianami klimatycznymi – to wiodące tematy Rebekki Solnit, bohaterki dzisiejszego podcastu. Pisanie w pierwszej osobie uwiarygadnia książki Solnit, ale ma także charakter aktywizujący i wyzwolicielski, bo jak przyznaje „milczenie i wstyd są zaraźliwe – ale mowa i odwaga również”.  „Dla mnie Solnit to p...

Proza Kathy Acker jest głęboko muzyczna, bo też sama Acker wyrosła ze sceny punkowej i jazzowej. Tekst jej powieści „Krew i flaki w szkole średniej” się dzieje, stosuje technikę zakłóceń, najlepiej brzmi na głos. Niemniej wciąż można czuć opór przed odczytywaniem jej w przestrzeni publicznej. Uznawano ją za skandaliczną, powieść była na przykład objęta zakazem publikacji w Niemczech w 1986 r., ale...

Nassim N. Taleb to myśliciel zajmujący się ryzykiem, przypadkiem i rynkową grą. Można powiedzieć, że to ktoś, kto chciałby starożytny sceptycyzm wprowadzić na Wall Street. Jego nazwisko jest odmieniane przez wszystkie przypadki wtedy, gdy pojawiają się niespodziewane zdarzenia - w języku Taleba są to właśnie tzw. czarne łabędzie –  które zaburzają istniejące prognozy: takie jak kryzys finansowy z...

Wyobraź sobie, że przeglądasz album ze zdjęciami z dzieciństwa.  Czy pamiętasz cokolwiek z twojego pierwszego roku życia? Z pierwszych trzech? Czy jesteś w stanie powiedzieć co łączy cię z tamtym małym człowieczkiem?  Albo choćby ze sobą z dnia wczorajszego? Pytanie o to kim jestem, co łączy mnie ze mną z przeszłości i co będzie łączyć ze mną jutro, to pytanie o tożsamość osobową. Ten doniosły pro...

„Tak bym chciała mówić o miłości jedynie w ten sposób, przywołując w nieskończoność najpiękniejsze historie jakie znam. Istnieje ścisłe pokrewieństwo między impulsem miłosnym, a impulsem narracyjnym, a ja nigdy nie potrafiłam się oprzeć dobrej historii. Zakochać się znaczy poczuć się tak, jakbyśmy przeniknęli przez stronę książki czy ekran i ujrzeli jak nasze życie uruchamia fascynujące mechanizmy...

„Zdarzają się przecież dni, kiedy jesteśmy samą wrażliwością, otwartą raną”. „Halandża” to barwna antologia opowiadań węgierskich modernistów i - na szczęście! - również modernistek. Jedną z autorek jest Margit Kaffka, jedna z najjaśniejszych gwiazd tamtejszej literatury, główna bohaterka tego odcinka podcastu „Stacja: literatura na głos”. Do zimowego czytania Węgierek i Węgrów zaprasza Anna March...

Co łączy grodzone osiedle i prywatną edukację z murem budowanym na granicy Polski i Białorusi?  Bohater dzisiejszego odcinka Polowania na Idee Roberto Esposito jest filozofem szczególnie wrażliwym na pojęcie wspólnoty. Zazwyczaj kojarzymy ten termin z ciepłem własnego domu i poczuciem akceptacji, lecz Esposito sugeruje, że wspólnota to przestrzeń, w której jednostki się zatracają, i przed czym mus...

Co łączy Ronalda Reagana i 3 kg żelek? Bohater najnowszego odcinka „Polowania na Idee”  Michael Sandel. Sandel wspominał, że gdy sam chodził na pierwsze wykłady z filozofii politycznej to nużyło go to, że uczy się jakichś doktryn dawnych filozofów, które nie łączą się z zagadnieniami, które jego interesują. Dlatego jego zajęcia przypominają to, jak rozmawiał Sokrates na rynku w Atenach. Osiągnął s...

Nie byłoby „Historii przemocy” Édouarda Louisa czy „Powrotu do Reims” Didiera Eribona, głośnych książek wypowiadających społeczne wstydy, gdyby wcześniej nie ukazały się książki Annie Ernaux. Piętno pochodzenia z nieuprzywilejowanych, robotniczych środowisk, niby egalitarna Francja, okazująca się od środka wykluczającą – wszystko to opisywała wcześniej Ernaux. Szczęśliwie udało się tę lukę wypełni...

Trwa wojna. Ukraina została zaatakowana przez Rosję, która dokonuje zbrodni wojennych, strzela do bezbronnych ludzi. Nastawiona jest na zniszczenie całego kraju, a zatem również jego dziedzictwa kulturowego. Przyklejeni do ekranów zadajemy sobie pytania: co mogę zrobić? Tym razem widok cudzego cierpienia podziałał na wielu z nas mobilizująco, otwieramy własne domy, karmimy strudzonych i utrudzonyc...

Umówić się z Wiesławem Myśliwskim na wywiad prawie graniczy z cudem. Pisarz zgadza się na nie rzadko, nie często też pojawia się publicznie. Mówi, że szanuje czytelników, ale nie chce ich zajmować swoją osobą. „To nie pisarz jest ważny, ważne są jego dzieła” - powtarza. „W środku jesteśmy kipiącą baśnią” – powiedział pisarz w jednym z wywiadów, co znaczy, że w środku jesteśmy prawdą opowiadaną – o...

Filozofia kojarzy nam się z tym, że kolejni myśliciele tworzyli pewne systemy teoretyczne mające jakoś objaśnić świat, albo to, czym jest wiedza, dobro i zło czy piękno. Ewentualnie z tych teoretycznych rozważań mogą wynikać jakieś konsekwencje praktyczne, wskazówki dla postępowania jednostek czy społeczeństwa. Pierre Hadot twierdził że filozofowie starożytni oczywiście prowadzili takie „teoretycz...

Opowieść o najnowszej książce Siri Hustvedt można rozpoczynać na wiele sposobów. Kolejna powieść jednej z najwybitniejszych współczesnych autorek nie zawodzi: to złożona, wielowątkowa i awanturnicza lektura. To książka rozbrykana, ale i dojrzała. Nasuwają się porównania z „Portretem artysty z czasów młodości” Jamesa Joyce'a, lecz jeszcze mocniejszym odniesieniem jest powieść Laurence'a S...

Lista pisarek i pisarzy zapomnianych, przeoczonych, niedocenionych, jest z oczywistych powodów znacznie dłuższa niż tych żywo obecnych w doświadczeniu czytelniczym. Literatura to, jak powiadają, wielkie cmentarzysko, a zmartwychwstania zdarzają się niezwykle rzadko. (...) Wydobyć kogoś z niepamięci, spróbować w ramach ustalonej hierarchii dokonać niewielkich przesunięć, to wysiłek godzien podziwu....

„Uczucia w dobie kapitalizmu”, „Hardkorowy romans”, czyli analiza czytelniczego fenomenu „50 twarzy Greya” oraz „Dlaczego miłość rani?” to trzy książki Ewy Illouz wydane dotąd po polsku. Choć to nawet nie połowa jej książkowych publikacji, dobrze oddają one pole jej zainteresowań i cechę dystynktywną jej socjologii: poważne potraktowanie uczuć. Mogłoby się wydawać, że emocje to coś najbardziej oso...