Ze stoickim spokojem | Patronite

Na relacje międzyludzkie, w tym te związane z przekazywaniem wiedzy, często patrzymy w kategoriach dawania i brania. Bardzo często jednak nie są to osobne procesy, ale ściśle jednoczesne - dając dostajemy, przekazując otrzymujemy. Ani więc dajemy, ani bierzemy, po prostu dzielimy się. O tym jest dzisiejszy odcinek. Zapraszam do słuchania.  → Na relacje międzyludzkie, w tym te związane z przekazywa...

Proza życia rodzinnego przeplatana jest lepszymi i gorszymi okresami. Niekiedy jednak sytuacja ulga zaognieniu, przybiera postać ostrych kryzysów, których ceną jest cierpienie, frustracja i uczucie bezradności. Prawda jest taka, że takim scenariuszom niekiedy nie sposób skutecznie przeciwdziałać - generuje je dynamika relacji międzyludzkich. W dzisiejszym odcinku wyjaśniam jak w tej sytuacji po st...

Przy każdym uczynku rozważ dokładnie, co go poprzedza, jak również, co z niego wynika, a dopiero wtedy przystępuj do dzieła. W przeciwnym bowiem razie z początku z zapałem brać się będziesz do dzieła, ponieważ nie rozważyłeś w duchu żadnego z następstw, wszelako później, kiedy niektóre z nich zaczną wychodzić na jaw jako przykre i uciążliwe, z hańbą odstąpisz od niego. (…) A następnie w czasie zap...

W dzisiejszym podcaście wracam do tematu z odcinka 74. Jest nim impas komunikacyjny – wielu ludzi doświadcza dzisiaj nadmiaru komunikacji, w której się gubi. Proponuję narzędzie, za pomocą którego można sobie po stoicku uporządkować ten obszar. W szczególności niezwykle ważne jest, żeby być w dobrej komunikacji ze sobą, a następnie, na tej podstawie poukładać relacje z wszystkimi innymi. Zapraszam...

Każdemu z nas zdarzają się w życiu choroby i kontuzje, niekiedy dość dotkliwe. Jako że i mi ostatnio coś takiego się przytrafiło, postanowiłem poświęcić temu doświadczeniu odcinek podcastu. W szczególności, po filozoficznym zbadaniu specyfiki tego egzystencjalnego stanu przedstawiam tu stoicką strategię dobrego radzenia sobie z nim. Zapraszam do słuchania. → Każdemu z nas zdarzają się w życiu chor...

Często dostaje pytania o stoicki przepis na pozostawanie w dobrym kontakcie z sobą samym, jak postępować w zgodzie z sobą. Podobnie dostaję pytania o to jak nie dać się zwieść wewnętrznemu krytykowi, co stanowi specjalny przypadek zdrady siebie. W dzisiejszym odcinku prezentuję cztery stoickie ćwiczenia, ale ujęte specjalnie od tej szczególnej strony zadbania o dobry kontakt z samym lub samą sobą,...

Czy zdażyło Ci się, że ktoś śle Ci SMS-a, a kiedy nie odpowiadasz w ciągu godziny lub dwóch zaczyna żywić od Cibie żal. Albo inna sytuacja: jesteś w domu, jeszcze z kilkoma innymi domownikami i ktoś do Ciebie dzwoni, ale z jakiegoś powodu akurat nie możesz odebrać, w związku z czym ta osoba dzwoni kolejno do pozostałych domowników, żony, męża, dzieci. A kiedy któreś z nich wreszcie odbiera słyszy...

Zapraszam do wysłuchania kontynuacji rozmowy o edukacji (jej pierwsza część znajduje się w epizodzie 72) - tym razem kontynuuję rozmowę sam ze sobą, a raczej z antycznymi stoickimi intuicjami dotyczącymi nauczania. Co antyczni stoicy mieliby do powiedzenia na temat edukacji dzisiaj? Albo inaczej: z jakich założeń powinien wyjść współczesny stoik, gdyby go postawiono przed zadaniem naszkicowania no...

Wszyscy chodziliśmy do szkoły. Wszyscy posyłamy do niej swoje dzieci. Traktujemy ją zazwyczaj jako stały i naturalny element naszego życia. A przecież kiedyś szkoły w obecnym znanym nam kształcie nie było. Kiedyś może jej też nie być. Zapraszam do wysłuchania pierwszej części podcastu poświęconego współczesnej szkole powszechnej, jej mankamentom, wyzwaniom, przed jakimi stoi, a także jej perspekty...

W poprzednim odcinku podcastu przedstawiłem koncepcję medytacji możliwej w ramach praktyki stoickiej. Wyjaśniłem wówczas specyfikę i oryginalność tej praktyki w stoicyzmie. W dzisiejszym odcinku kontynuuję ten temat, ale już znacznie bardziej praktycznie, mianowicie przedstawiając sposób i konkretny przykład realizacji techniki medytacyjnej w ramach praktyki stoickiej. Metodę tę określiłem mianem...

Stoicyzm zawsze miał etykietę filozofii racjonalnej, a więc takiej, która preferuje świadomy i trzeźwy namysł nad naturą rzeczywistości. W dodatku w obszarze teorii poznania stawia stoicyzm na empiryzm, a w ontologii na materializm wykluczający jakiś inny metafizyczny wymiar rzeczywistości. Wydaje się, że to nie jest dobry grunt dla uprawiania medytacji, zwłaszcza jeśli rozumieć ten termin bardzie...

W lutym 2022 wszyscy i wszędzie mówią o wojnie. Może dla niektórych to jest już za dużo, może dla innych to wciąż za mało. W dzisiejszym odcinku podcastu proponuję perspektywę filozoficzną, w tym specyficznie stoicką. Moją intencją jest z jednej strony lepsze zrozumienie wojny, z drugiej wskazanie stoickich strategii radzenia sobie z tym dramatycznym doświadczeniem. Zapraszam do słuchania.

O co pytamy, kiedy używamy zwrotu: jak się miewasz? Czy chodzi o to, jak się ktoś czuje? A jeśli ktoś jest refleksyjny i po stoicku zdystansowany, czy może odpowiedzieć, że czuje się refleksyjnie? Czy refleksyjność zatem to też rodzaj samopoczucia? Poszukiwaniem odpowiedzi na te i im podobne pytanie poświęcony jest 68 odcinek podcastu “Ze stoickim spokojem”. Zapraszam do słuchania.

Po co piszemy? Dlaczego w ogóle warto cokolwiek zapisywać? Jest co najmniej kilka istotnych powodów i metod pisania. Jedna z nich odnosi się bezpośrednio do praktyki duchowej. W tym odcinku omawiam jej podstawy i przedstawiam próbki moich słuchaczy i słuchaczek. Zapraszam do słuchania. Lektury: Seneka,  Listy moralne do Lucyliusza Platon,  Charmides Platon,  Lysis

Początek roku to czas refleksyjnych podsumowań, a także przewidywań. W jakiej kondycji jest świat? Wydaje się, że snucie katastroficznych wizji leży w ludzkiej naturze, bo po prostu lubimy się straszyć. Ale z drugiej strony może kondycja świata istotnie nie jest ostatnio zbyt dobra? Zapraszam do wysłuchania odcinka podcastu, w którym proponuję swoisty stoicki rozrachunek ze stanem świata Anno Domi...

Zapraszam do wysłuchania drugiej części rozważań na temat doświadczenia złamanego serca. Czy stoik może mieć złamane serce? Wiemy, że współcześnie jest to jedno z najbardziej powszechnych i, jak się zdaje, najbardziej naturalnych zjawisk. Człowiek zakochuje się i doznaje zawodów, niekiedy zawód jest tak intensywny, że opisać go można jedynie w kategoriach „złamanego serca”. Czy stoicyzm jest prakt...

Według niektórych badań „złamane serce” należy do najpowszechniejszych doświadczeń współczesnego człowieka. W tej czy innej postaci niemal każdy doświadczył tego stanu. Czy jest to faktycznie nieuchronne? Czy sposób, w jaki żyjemy, w jaki jesteśmy skonstruowani, musi nas na to doświadczenie wystawiać? Czy stoicyzm może coś na ten stan zaradzić? A może uprawianie stoicyzmu całkiem nas przed nim zab...

Stoicyzm zdaje się zawierać pewnego rodzaju wewnętrzną sprzeczność. Z jednej strony jest to filozofia refleksyjna i kontemplatywna, nawołująca do akceptacji losu i wyrażająca podziw oraz zachwyt nad strukturą świata. Z drugiej jednak strony stoicyzm to filozofia czynu, motywująca swoich zwolenników do podejmowania wartościowych działań, a nawet definiująca człowieka w kategoriach specyficznego spo...

Hans-Georg Gadamer w tekście „O skrytości zdrowia” zwraca uwagę, że doświadczenie zdrowia należy do tej grupy, która ujawnia się poprzez brak. Wartość zdrowia dociera do nas, gdy to zdrowie tracimy. Do tego czasu zdrowia nie zauważamy. Naprowadza nas to na pytanie o klasę wartości niejawnych. W jakim stopniu „niejawność” dotyczy wszystkich wartości? Problem ten podejmuję w dzisiejszym odcinku podc...

W dzisiejszym odcinku podcastu wracam do tematu poruszonego przeze mnie w odcinku 5, a więc do omówienia zasad praktykowania przeglądu siebie. Słuchacze co jakiś czas podsyłają mi szczegółowe pytania dotyczące tej praktyki. Wczytując się w nie, doszedłem do wniosku, że potrzebna jest bardziej pogłębiona jej analiza. Przeprowadzam ją zatem w tym odcinku w oparciu o antyczne źródła i współczesne doś...

Filozofia zazwyczaj cieszy się dobrą opinią, może jedynie niektórzy zarzucają jej, że jest nieco za bardzo oderwana od rzeczywistości. A może jest jednak także czasami groźna? W dzisiejszym odcinku podcastu opowiadam o zagrożeniach związanych z filozofią, nawiązując przy tej okazji do mojej najnowszej książki „Zakazana historia filozofów”.

Jak robić pompki, nie wiedząc, że się ma odpowiednie do tego mięśnie? Albo czy można wkręcić śrubę bez śrubokrętu? Jak mają się te pytania do zagadnienia uważności i dlaczego niniejszy odcinek podcastu zadedykowany jest dwóm jego słuchaczom, przekona się ten, kto go posłucha. Serdecznie zapraszam.

W tym odcinku podcastu zajmuję się tematem urlopu i odpoczynku. Co to znaczy, że odpoczywamy? W jakim znaczeniu można używać tego słowa? Czy każdy rodzaj odpoczynku istotnie nam służy? Komentuję wypowiedzi Marka Aureliusza i Seneki na temat sposobu spędzania czasu wolnego. Na koniec proponuję pewne stoickie wyzwania na czas urlopu.

W tym odcinku podcastu opowiadam o filarze stoickiej filozofii w postaci Chryzypa z Soloi. Jest to filozof, który napisał ponad 700 dzieł, ale żadne nie przetrwało. Wszystko wskazuje też na to, że stoicyzm nie przetrwałby, gdyby nie wszechstronność i wnikliwość jego umysłu. Ponadto jest też Chryzyp pomysłodawcą czy projektantem pewnego bardzo skutecznego ćwiczenia stoickiego, które bardzo pomogło...

Czytelnicy tekstów stoickich często wyrażają wątpliwość czy ideał stoickiego życia, ideał niezłomności i całkowitej odporności na najcięższe nawet przeciwności losu, da się w ogóle wprowadzić w życie. Nawiązując do filozofii duńskiego myśliciela Sorena Kierkegaarda, staram się w tym odcinku podcastu wyjaśnić, że sukces w praktykowaniu stoicyzmu zależy od pewnego rodzaju wewnętrznego skoku. Skok te...