Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη

Είχατε ένα υπέροχο καλοκαίρι! Γεμάτο συγκινήσεις! Ήταν ένα δώρο για σας, ένα δώρο που βγαίνει από το πανάρχαιο ρήμα δίδωμι, το δίνω! Πώς η δόση από ποσότητα κατέληξε να δηλώνει μια χρονική περίοδο; Γιατί τα ανέκδοτα έχουν την ίδια ρίζα με το εκδοτήριο των εισιτηρίων και γιατί ο προδότης βγαίνει μπροστά; Επίσης, μάθετε τη συγκλονιστική ετυμολογία των λέξεων σκορ και τραγιάσκα. Νέα σεζόν, λοιπόν! Κα...

Μπορεί η λέξη μπιτσόμπαρο να μην υπήρχε στα αρχαία Ελληνικά μα οι λέξεις άμμος, ωκεανός και κύμα είναι ίδιες και απαράλλακτες χιλιάδες χρόνια. Μα ποια σχέση έχουν μεταξύ τους τα κύματα με τα κουκιά και πώς η Κολομβία σχετίζεται με ρήμα κολυμπώ; Μάθετε τι είναι το αντιδάνειο αλλά και πώς η ιταλοπρεπής λέξη μπράτσο δεν είναι και τόσο ιταλική τελικά. Ελάτε μαζί μου στην παραλία, στο τελευταίο επεισόδ...

Πολλά τα φρούτα, λίγος ο χρόνος, εξού το δεύτερο επεισόδιο για τους υπόλοιπους καρπούς (και τους ξηρούς)! Με ποιο φρούτο έμοιαζε το πραγματικό επώνυμο της Τζένης Καρέζη; Ποιος καρπός έκανε πλούσια την Ελλάδα και όταν ήρθε μια κρίση παραλίγο να την καταστρέψει; Ποια γλωσσική σχέση έχουν τα ποντίκια με τα φουντούκια και ποιο φρούτο στην κυριολεξία σημαίνει "αυτό που είναι σαν αίμα;" Ελάτε μαζί μου σ...

Καλοκαιράκι έχουμε και  ήρθε η ώρα να μιλήσουμε για τα φρούτα! Τι καλύτερο από λίγο καρπουζάκι μετά από το μπιφτέκι, να φύγει και η κρεατίλα; Βέβαια, θα μιλήσουμε για πολλά φρούτα, όχι μόνο για τα καλοκαιρινά. Γιατί οι αρχαίοι αποκαλούσαν τα μισά φρούτα μήλα; Τι ετυμολογική σχέση έχει το κυδώνι με τα Χανιά; Με ποια παλιοκουβέντα έμοιαζε η λέξη απίδι και προτιμήθηκε η λέξη αχλάδι; Ακολουθήστε με λο...

Ο Ηράκλειτος το είπε (ή κάπως έτσι τέλος πάντων) πριν χιλιάδες χρόνια. Αυτό το ρει είναι από ένα τόσο δα μικρό ρήμα, το ρέω, που μας δίνει λέξεις όπως ροή, ρεύμα και ρυθμός. Μα τι σχέση έχει το υπέροχο ρόδι με το όχι και τόσο υπέροχο ρήμα ρεύομαι; Κατά τον ρουν των γεγονότων και εν τη ρύμη του λόγου, θα περιπλανηθούμε στα μονοπάτια του ρέω! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz...

Είδαμε ήδη τα οικόσιτα ζώα, ας δούμε τώρα μερικά από τα άγρια ζώα: Λύκοι, αλεπούδες, γεράκια και ζαρκάδια θα παρελάσουν μπροστά σας αποκαλύπτοντας από πού βγαίνει το όνομά τους. Μα είναι δυνατόν; Οι σκίουροι λέγονται έτσι επειδή η ουρά τους κάνει σκιά; Οι κουκουβάγιες ήταν σημάδι κακοτυχίας και για τους αρχαίους; Έλεγαν και οι αρχαίοι "Άει στον κόρακα"; Ελάτε, λοιπόν, μαζί μου στο θαυμαστό βασίλει...

Τι σχέση μπορεί να έχει ένα τροπάριο, όπως αυτό της Κασσιανής, με τον πολύτροπο Οδυσσέα και τη Μοίρα Άτροπο, που έκοβε το νήμα της ζωής των ανθρώπων στην ελληνική μυθολογία; Ελάτε μαζί μου σε μια συναρπαστική γλωσσική Οδύσσεια μέσα από λέξεις όπως υποτροπιάζω, ευτράπελος και ντροπή. Το να γνωρίζεις τη γλώσσα σου είναι τρόπαιο. Να κι άλλη μια λέξη από το σπουδαίο ρήμα τρέπω! Hosted by Simplecast, a...

Οι εκλογές είναι η γιορτή της δημοκρατίας και εδώ είμαστε να μιλήσουμε για το πώς πήραν το όνομά τους η κάλπη, η ψήφος αλλά και η Βουλή. Γιατί λέμε «τον μαύρισαν» οι ψηφοφόροι; Από πού βγήκε το μονοκούκι και το δαγκωτό; Ένα ποδέκαστο (podcast) με πολλές λέξεις αλλά και απίστευτα περιστατικά από την εκλογική ιστορία του τόπου μας.  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for i...

Οι εκλογές είναι προ των πυλών, οπότε τι πιο ταιριαστό από ένα επεισόδιο για το σεξ! Καυτό, λάγνο μα και ρομαντικό και τρυφερό, μιας και σας μιλάω επίσης για τον έρωτα και την αγάπη και όλες τις μαγικές λέξεις που περιγράφουν τα πιο γλυκά συναισθήματα. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

«Ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος» είπε ο Μένιππος στον Χάροντα, όταν δεν είχε να του δώσει τον οβολό που όφειλε να του δώσει αφού τον πέρασε με τη βάρκα του από τον Αχέροντα. «Δεν μπορείς να πάρεις κάτι από εκείνον που δεν έχει!» Είχε και τα δίκια του ο Μένιππος. Υποδεχθείτε το λαμβάνω, το ρήμα που μας χάρισε το λάφυρο, την Ανάληψη, τη συλλαβή αλλά και τον εργολάβο! Hosted by Simplecast, an AdsW...

Μήπως τα τσουρέκια, ο οβελίας (το αρνί ντε!) και το κοκορέτσι γίνονται πιο εύγευστα αν γνωρίζεις την ετυμολογία τους; Ακόμα κι αν δεν συμβαίνει αυτό, σε αυτό το επεισόδιο θα ανακαλύψουμε την πραγματική σημασία λέξεων όπως έαρ, δεύρο και δεύτε, αλλά επίσης τη σχέση του ψέλνω με το ψηλαφώ. Κάντε πιο ανεκτή την περίοδο της νηστείας με λίγη χορταστική γνώση! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. S...

Καλώς ήρθατε στον κόσμο που τα κλαρίνα σε ξεκουφαίνουν στα πανηγύρια το καλοκαίρι, εκεί που τα γάργαρα νερά κυλούν από τις πέτρινες βρύσες, που στα δάση ζει ο Πάνας και στους κάμπους και τις πλαγιές βελάζουν πράα πρόβατα. Σε αυτό το επεισόδιο ο Πάνος Δημάκης σας υποδέχεται στο βασίλειο της ορεινής Πελοποννήσου και σας συστήνει το χωριό του, τα Βέρβενα Αρκαδίας, και το ιδίωμά τους, για να δείτε πώς...

Ύστατο καταφύγιο για κάποιους, το μοναστήρι έρχεται από το «μονάζω». Αυτό από τη λέξη «μόνος», που με τη σειρά του έρχεται από το «μένω». Καλώς ήρθατε σε αυτό το ρήμα που θα σας εκπλήξει με τις λέξεις που γέννησε. Μα ακόμα περισσότερη θα είναι η έκπληξη από το αδερφάκι του, το «νέμω». Τι σχέση έχει η Νεμέα με τον νόμο; Πώς συνδέονται η νέμεση με το νόμισμα; Hosted by Simplecast, an AdsWizz company...

Πώς σας λένε; Βαγγέλη ή Αγαμέμνονα; Δέσποινα ή Κλειώ; Όπως και να είναι το όνομά σας, κάτι σημαίνει. Αυτό το επεισόδιο θα σας αποκαλύψει την κρυφή έννοια που φέρει αυτή η λέξη που σας συντροφεύει όλη τη ζωή σας. Με μια εξαίρεση: σήμερα μιλάμε μόνο για ονόματα με ελληνική προέλευση. Ελάτε μαζί μου σε ένα ταξίδι στον χρόνο! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for informatio...

Σίγουρα λέτε όλοι αυτή τη φράση όταν θέλετε να αποφύγετε έναν πειρασμό που σας κοιτάει λάγνα, ακόμα κι αν είναι ένα ζουμερό μπέργκερ.  Μα ξέρατε ότι το υπάγω μάς δίνει το διάσημο ρήμα πηγαίνω και το άγω με τη σειρά του μας χαρίζει τόσο διαφορετικές λέξεις όπως άγριος, αγώνας, αγελάδα, φορτηγό, άμαξα αλλά και ο αγροφύλακας; Θα είμαι ο ξεναγός σας (κι άλλη λέξη από το άγω) σε αυτό το μαγικό ταξίδι σ...

Μια συζήτηση με τον Νίκο Παντελίδη, Καθηγητή Ιστορικής Γλωσσολογίας, δεν φτάνει! Part 2 λοιπόν! Γιατί έχουμε την τάση να κοροϊδεύουμε τις διαφορετικές προφορές της γλώσσας μας; Τι συμβαίνει με τις ξένες λέξεις στα Ελληνικά και πόσο θολό είναι το τοπίο; Είναι εύκολη η εκμάθησή τους; Και τέλος, γιατί μπορούμε να είμαστε περήφανοι για τη γλώσσα που μιλάμε; Ελάτε μαζί μου σε ένα ταξίδι στον θαυμαστό κ...

Το πρόβατον βληχάται, ο ίππος χρεμετίζει, ο κύων αλυκτά, ο χοίρος γρυλλίζει, ο βους μυκάται και ο όνος ογκάται! Κι όσο τα εξημερωμένα ζώα μας κάνουν αισθητή την παρουσία τους με τις υπέροχες φωνές τους, σας καλώ σε ένα ταξίδι με γάτες και προβατάκια, κόκορες και γουρουνάκια μέσα από τη γλώσσα! Θα σας πω για το age shaming που κάνουν στις γίδες, για τον ρατσισμό για τη νοημοσύνη των αλόγων αλλά και...

Μια συζήτηση για τη γλώσσα μας με τον Νίκο Παντελίδη, Καθηγητή Ιστορικής Γλωσσολογίας. Τι είναι η ετυμολογία; Ποιες είναι οι ελληνικές διάλεκτοι και πώς και γιατί δημιουργήθηκαν; Σε τι διαφέρουν από τα ιδιώματα; Τι γλωσσικά ευτράπελα είχαμε στην Ελλάδα μετά την Ελληνική Επανάσταση; Ελάτε μαζί μου σε μια περιδιάβαση στον πολυποίκιλτο κόσμο των Ελληνικών! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. Se...

Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας! Ας αφήσουμε τι έφερναν οι Δαναοί, όμως το φέρω προσφέρει πολλά δώρα στους ακροατές, με τόσες λέξεις που δεν φαντάζεστε πώς συνδέονται μεταξύ τους. Ανακαλύψτε το μαγικό ρήμα που μας φέρνει λέξεις όπως: διένεξη, φαρέτρα, δορυφόρος, φορείο, φέρελπις και συμφορά! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and...

Ήρθαν τα Χριστούγεννα, μια από τις πιο όμορφες στιγμές του χρόνου! Ακολουθήστε με σε ένα γλωσσικό ταξίδι ανάμεσα σε κάλαντα και μελομακάρονα, Τρεις Μάγους και φάτνες και ανακαλύψτε τι σχέση έχουν τα καραβάκια με τις καραβίδες αλλά και πόσο αστεία είναι η ελληνική λέξη για το γκυ! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal...

Η φωτιά, η γυναίκα και το νερό για τους αρχαίους ήταν τα τρία κακά της μοίρας μας. Εμείς δεν συμφωνούμε με αυτά τα απαρχαιωμένα αλλά απολαμβάνουμε τις πολυάριθμες λέξεις που προέρχονται από εκεί. Γιατί τι σχέση έχει η ζήλεια με τον ζεστό, η κλεψύδρα με τη Λερναία Ύδρα αλλά και η νυμφομανής με τη νυφίτσα; Όλες οι απαντήσεις εδώ! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for info...

Υποδεχθείτε το τιτάνιο τίθημι, το ρήμα που ξετρύπωσε από τα βάθη των αιώνων για να μας δείξει τη δύναμη ενός Τιτάνα που κρύβει μέσα του․ Αναρίθμητες οι λέξεις που γέννησε αυτό το ρήμα, αλλιώς θέτω (για τους νεότερους)․ Ποια άραγε είναι η σχέση μεταξύ του θησαυρού και του θεμελίου; Πώς σχετίζεται ο αθώος με τον πολυθεσίτη; Ο συνθέτης και το ανάθεμα βγαίνουν από την ίδια ρίζα; Ελάτε σε ένα ταξίδι λέ...

Το βασιλικό βάλλω κάθεται στον θρόνο του αυτάρεσκα ως ένα από τα αρχοντικά ρήματα που μας έχουν δώσει άπειρες πανέμορφες λέξεις, από τη βελόνα ως τον βολεψάκια και από τη ζαβολιά ως το μπαλώνω! Ελάτε σε ένα ταξίδι μέσα από λέξεις που διαπερνούν τους αιώνες, πλέοντας μέσα σε μια θάλασσα από ήχους και έννοιες, για να μας δείξουν πόσο πλούσια είναι η γλώσσα μας․ Hosted by Simplecast, an AdsWizz compa...