Wetenschap Vandaag | BNR

Methaan is een broeikasgas dat een grote bijdrage levert aan klimaatverandering. Het is verantwoordelijk voor meer dan een derde van de opwarming van de aarde.   Er wordt dan ook veel onderzoek gedaan naar hoe we methaan-hotspots zo goed en snel mogelijk kunnen detecteren. Het Nederlandse instrument Tropomi aan boord van satelliet Sentinel-5P, dat dagelijks een rondje om de wereld doet, vond zo al...

Stemmen kunnen steeds realistischer worden nagemaakt met behulp van kunstmatige intelligentie. Horen we straks het onderscheid nog wel? Nee, zeggen onderzoekers. Sterker nog: dat kunnen we nu al niet zo goed.   Het is niet het eerste onderzoek waarin hiernaar gekeken is, maar wel het eerste waarin ook een andere taal dan Engels is gebruikt. De onderzoekers trainden een bestaand algoritme met twee...

De zwezerik of thymus is een orgaan achter het borstbeen. In de kindertijd speelt het een belangrijke rol bij de ontwikkeling van ons afweersysteem. De zwezerik maakt namelijk afweercellen en cellen die onthouden hoe we bepaalde afweerstoffen maken tegen allerlei bacteriën en virussen.  Als iemand volwassen wordt, verschrompelt de zwezerik en blijft er weinig van over. Het idee was daarom lang dat...

In Nederland doen we graag dingen met zand. Sterker nog: we moeten wel als laag landje. We baggeren, we spuiten stranden op... maar wat is het effect daarvan op de beestjes in de bodem?  Onderzoeker Tjitske Kooistra van het NIOZ zoekt dat uit voor één specifiek diertje: de platte slijkgaper. We gingen bij haar langs om meer te horen over haar onderzoek.   See omnystudio.com/listener for privacy in...

Een analyse van 1170 jaar aan Noord-Europese boomringdata geeft onderzoekers nieuwe kennis over het klimaat in de middeleeuwen. Het was waarschijnlijk een stuk kouder dan gedacht en dat is niet bepaald goed nieuws.  Tel de groeiringen van een boom en je weet hoe oud hij is. Maar uit die ringen kun je - net als bij schelpdieren - nog veel meer informatie halen. Bijvoorbeeld over de omstandigheden w...

Het is belangrijk om het smeltgedrag van de gletsjers in Groenland zo goed mogelijk te begrijpen en voorspellen. Dat gedrag kan per locatie alleen net weer anders zijn en dan zul je er toch echt heen moeten om erachter te komen hoe het precies zit.  Dat is bijvoorbeeld het geval in één specifieke Groenlandse fjord. Daar is iets vreemds aan de hand waar onderzoeker Anneke Vries van het NIOZ en de U...

Steeds vaker ontdekken we bacteriën met handige trucjes die we in ons voordeel kunnen gebruiken. Voor één soort - die zich al bewezen heeft als belangrijke schoonmaakhulp - heeft een onderzoeker bijzondere plannen. De anammox-bacterie, die begin jaren negentig is ontdekt, vind je al in meerdere afvalwaterzuiveringsinstallaties in Nederland. Daar zuivert het beestje ammoniak voor ons uit het water....

Sommige dieren, waaronder enkele vogelsoorten, hagedissen en krokodillen, kunnen het van nature: zonder bevruchting van een mannetje toch zwanger worden van een jong.  Andere dieren, zoals de mens, maar evengoed de meeste fruitvliegjes, lukt dat niet. Laten we daar eens even verandering in brengen, dachten Britse onderzoekers. Nou ja, even. Zes jaar deden ze erover, met behulp van 220.000 vliegjes...

Het is al lange tijd een groot mysterie: hoe kan het dat aan weerszijden van een denkbeeldige lijn die door Indonesië loopt, totaal verschillende diersoorten te vinden zijn? Onderzoeker Lydian Boschman van de Universiteit Utrecht heeft voor ons het antwoord. Meer lezen over het onderzoek kan hier: Paleoenvironments shaped the exchange of terrestrial vertebrates across Wallace’s Line .  Of hier: Wh...

Soms lijken sterren net te twinkelen, maar wat je in zo'n geval eigenlijk ziet is een beïnvloeding van het sterlicht terwijl het door de atmosfeer naar de aarde reist. Toch hebben sterren ook een aangeboren manier van twinkelen, die in gang wordt gezet door golvende gaststromen die door de ster heen bewegen. Iets wat vanaf de aarde niet te zien is, ook niet met huidige telescopen.   Maar onderzoek...

Geluiden zoals lachen hebben een belangrijke functie in speelgedrag. Als kinderen speel-vechten dan houden ze deze signalen ook in de gaten bij elkaar om te bepalen of ze door kunnen gaan of niet.  Achter het produceren van die geluiden tijdens spel moet haast wel een georganiseerd hersenmechanisme zitten, menen onderzoekers. En om dat te onderzoeken, grepen ze terug op een ouderwets potje kietele...

Ons immuunsysteem speelt bij veel grote ziektes een essentiële rol. De cellen die in het geval van ziekte aan de slag gaan - onze immuuncellen - worden aangemaakt in ons beenmerg. Wat nou als we daar de grootouders en ouders van die cellen kunnen helpen om sterkere kinderen te maken?  Onderzoeker Willem Mulder (TU Eindhoven) en zijn collega's denken dat het kan. Met nanotechnologie en de juiste me...

Schade aan ons kraakbeen herstelt niet vanzelf. Wat nou als we straks gewoon een nieuw stukje kunnen printen? Op maat gemaakt. Van onze eigen cellen. We gingen langs bij onderzoeker Jos Malda van het UMC Utrecht om hier meer over te horen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoeveel weegt je hand? Volgens Engelse onderzoekers denken mensen dat hun handen veel lichter zijn dan daadwerkelijk het geval is. Sterker nog: ze zitten er 50 procent naast.  Om dit onderzoek te kunnen doen, moest eerst worden gekeken: hoe meet je hoe zwaar iemand denkt dat een hand is? Ze losten het zo op: deelnemers moesten bepalen of gewichtjes die aan een polsbandje waren gehangen meer of min...

Onderzoeker Marek van Oostrom van het Hubrecht Instituut in Utrecht laat in schaaltjes in het lab kleine ruggengraatjes groeien. Waarom? Om erachter te komen hoe wervels nou precies ontstaan, wat voor rol de timing daarbij speelt en waar het allemaal mis kan gaan. Zo hoopt hij eerst het proces beter te begrijpen en uiteindelijk hopelijk mensen met die kennis te kunnen helpen. Meer lezen over het w...

Het is tijd voor een nieuwe generatie implantaten. Implantaten die het lichaam niet in de weg zitten, maar het helpen om zelf te herstellen. We gingen langs bij de TU Eindhoven, om van twee onderzoekers te horen hoe ver ze hiermee zijn.  In deze audio hoor je onderzoekers Dan Jing Wu van start-up VivArt-X waar ze momenteel werken aan nieuwe borstimplantaten en Bart Sanders van Stentit , waar nieuw...

Methaan is een broeikasgas dat een grote bijdrage levert aan klimaatverandering. Het is verantwoordelijk voor meer dan een derde van de opwarming van de aarde. De hoeveelheid methaan in de atmosfeer neemt nog altijd rap toe, waarbij de grootste toenames tot nu werden gemeten in 2020 en 2021. En het grootste gedeelte van die toename van methaan komt door ons.  Toch denken wetenschappers dat methaan...

Onderzoekers willen weten of er een link te vinden is tussen de bacteriën die in onze darmen leven en ons temperament. Om het antwoord op die vraag te vinden gaan ze onder andere tijdens Lowlands poepsamples verzamelen. Festivalgangers krijgen toegang tot een ruim en schoon toilet, waar ze zo lang op mogen zitten als nodig, als ze maar aan het eind een poepsample inleveren en een vragenlijst invul...

De tropische neontetra - een kleine vissoort van zo'n 3 centimeter met felle kleurtjes die oorspronkelijk uit Zuid-Amerika komt - houdt er keurige manieren op na. Komt een school van deze visjes een smalle doorgang tegen, dan proberen ze niet met z'n allen als eerste er doorheen te persen, nee, ze vormen een keurige rij.  Onderzoekers kwamen hierachter tijdens experimenten waarbij een school van 3...

Met iedere celdeling neemt het risico op kanker toe. Een langlevende soort zoals de olifant zou dus vaker kanker moeten krijgen dan een kortlevende soort zoals de muis. Maar in 1975 bleek al dat dit niet zo is en dat er maar weinig variatie is in kankerrisico tussen diersoorten.   Tussen schimmelsoorten is die variatie er wel. Onderzoekers van Wageningen University & Research hebben een idee h...

Sport en beweging: ons lichaam kan niet zonder. Maar niet iedereen heeft tijd en energie om doordeweeks aan de bak te gaan. Ben jij iemand die alleen in het weekend sport, dan hebben onderzoekers uit de VS goed nieuws: voor je gezondheid is dat helemaal prima.  Als je nou aan het trainen bent voor een specifiek doel, of je wilt je spieren op een bepaalde manier opbouwen, dan zou een ander schema w...

De James Webb Telescoop heeft weer eens wat bijzonders gespot: complexe stofdeeltjes in het hele vroege universum. Vergelijkbare deeltjes zijn al wel eens gevonden op veel latere momenten, maar nog nooit zo ver terug.  De stofdeeltjes zijn ook nog eens net even anders dan wat eerder is gezien, wat het ook een extra spannende vondst maakt. De onderzoekers willen nu naar een nog groter aantal sterre...

Het is een bekend experiment met kinderen: je legt een snoepje neer, zegt dat ze daar niet aan mogen zitten en verlaat vervolgens de kamer.   Hoe een kind daarop reageert, en of het toch het snoepje pakt, kan behoorlijk wat zeggen over karakter en zelfs - menen onderzoekers - over latere schoolprestaties, gezondheid en relaties.   Toen een vergelijkbare test zowel in Amerika als Japan werd gedaan...

Een 125 miljoen jaar oud fossiel - gevonden in China - laat een zoogdier zien dat een hap neemt uit een dinosaurus. Het is absoluut een unieke vondst, maar hoeveel kunnen de onderzoekers echt zeggen over deze versteende interactie?  We bespreken het met paleontologen Melanie During van de universiteit van Uppsala in Zweden en Jimmy de Rooij van Naturalis. Meer lezen over het onderzoek: An extraord...

De vijfjaarsoverleving van alle kinderen met acute lymfatische leukemie is gestegen naar 94 procent, blijkt uit onderzoek van het Prinses Máxima Centrum in Nederland.  De vijfjaarsoverlevingskans voor kinderen met deze vorm van kanker - de meest voorkomende kinderkankersoort in Nederland - is sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw enorm gestegen. Van 0 procent voordat met behandelen werd begonnen,...