Wetenschap Vandaag | BNR

Astronomen hebben tot hun eigen verbazing een planeet ontdekt die veel te groot is voor de zon waar hij omheen draait. Het gaat om de zwaarste planeet in een baan rond een ultrakoele dwergster die ooit is gevonden. Meer dan dertien keer zo zwaar is als de aarde.  De vondst tart daarmee ook de modellen die bestaan voor de vorming van zonnestelsels en planeten.   Sterren worden gevormd uit grote wol...

Sorry als je nog het veld op moet, maar ik heb slecht nieuws voor fanatieke voetballers die ervan houden om hun hoofd te gebruiken: koppen is slecht voor je hersenen. Er zijn al wel langer zorgen voor hersenbeschadigingen als gevolg van sportimpact. Dit geldt ook voor sporten als rugby, of American football. Zeker in het geval van jonge spelers, waarbij de hersenen nog volop in ontwikkeling zijn,...

De stormbandpinguïn houdt er een bijzondere slaapstrategie op na. Het dier slaapt in totaal wel 11 uur op een dag. Alleen niet aan één stuk. Hij verdeelt het over zo'n 10.000 microdutjes van zo'n 4 seconden.   Onderzoekers kwamen hierachter door de pinguïns in het wild in Antarctica te bestuderen. Ze gebruikten hiervoor verschillende technieken, zoals EEG op afstand, zonder de dieren te storen.  D...

Drie sterrenkundigen uit Nederland hebben voor het eerst een belangrijk onderdeel van de gaskringloop rond een superzwaar zwart gat aangetoond.  Ze laten zien hoe gas bij een superzwaar zwart gat eerst verwarmd wordt, hoe het vervolgens naar de buitenwijken van het sterrenstelsel stroomt, afkoelt en dan weer terug in de richting van het zwarte gat beweegt.  Hoofdonderzoeker Tom Oosterloo, van ASTR...

Baby’s blijken vlak na hun geboorte al de beat in muziek te kunnen waarnemen. Dat bevestigen onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam. Het onderzoek is een vervolg op eerder werk van 14 jaar geleden. We bespreken met onderzoeker Henkjan Honing, hoogleraar Muziekcognitie aan de UvA, hoe ze het hebben aangepakt en waar hij in de toekomst nog naar wil kijken.  Lees hier meer over het onderzoek:...

Het nut van sterrenbeelden is sowieso nooit aangetoond. Maar als je eraan doet wil je natuurlijk wel het juiste sterrenbeeld hebben. Helaas hebben zich grote verschuivingen voltrokken sinds de Babyloniërs er zo'n 3000 jaar geleden mee begonnen. Je hoort in deze aflevering sterrenkundige Annelotte Derkink, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Iedere woensdag komt de Universiteit van Nederla...

Het begint allemaal bij een cel, die zich deelt en dat blijft doen tot een complex organisme is ontstaan. Maar op een bepaald moment stopt die groei. Bij ons mensen gebeurt dat gedurende de pubertijd. Maar waarom dit eigenlijk dan gebeurt is nog behoorlijk onduidelijk.   Nou is het ook zo dat de pubertijd aan het verschuiven is. Die begint steeds eerder. Ook daarom is het onderzoeken van dat groei...

Niet te veel fronzen, is vaak het advies. Want: daar krijg je rimpels van en het ziet er niet zo gezellig uit. Maar laat die frons nou in sommige gevallen één van de belangrijkste hulpmiddelen van taal zijn. Onderzoeker Naomi Nota - zij promoveert begin december aan de Radboud Universiteit op dit onderwerp - bekeek duizenden uren aan beeldmateriaal om erachter te komen hoe we ons gezicht inzetten...

Na 30 jaar vastgezeten te hebben is de grootste ijsberg ter wereld weer in beweging gekomen. En met groot bedoelen we ook echt groot. Met 4000 vierkante kilometer kun je de ijsberg - die ooit vastzat aan een nog veel grotere ijsberg - vergelijken met één van de grotere provincies van Nederland. En hij is dikker (400 meter) dan de Zendmast Lopik lang is (372 meter).  We bespreken de beweging van de...

Op 27 mei 2021 botste een extreem energierijk kosmisch deeltje op de aarde. Het ging zelfs om zoveel energie dat het bijna het energierecord uit 1991 verbrak. Waar het deeltje vandaan kwam is nog onduidelijk.  Nou is het niet ongebruikelijk dat dit soort botsingen plaatsvinden. Onze planeet botst heel vaak met energieke deeltjes uit de ruimte die de verzamelnaam ‘kosmische straling’ dragen. Hoevee...

Al 200 jaar lukt het wetenschappers niet om het veelvoorkomend mineraal dolomiet - bekend van de bergketen - natuurgetrouw na te maken in het lab. Nu is het een team van onderzoekers toch gelukt.  Wanneer de meeste mineralen vormen, positioneren de atomen zich normaal gesproken geordend aan het randje van waar het kristal groeit. Maar, het groeirandje van dolomiet is veel chaotischer. Er vormen zi...

Niet drinken tijdens je zwangerschap, is sinds de jaren 80 het advies aan vrouwen. Inmiddels wordt die waarschuwing onderbouwd door stapels wetenschappelijke artikelen. Maar, zeggen onderzoekers nu: vergeten we de vaders niet?  Drinken tijdens de zwangerschap kan zorgen voor foetaal-alcoholsyndroom bij het kind. Dat heeft zowel fysieke als mentale nadelige gevolgen. In de VS draagt 1 op de 20 kind...

We moeten het even hebben over het enorme geslachtsdeel van de laatvlieger vleermuis. Dankzij vele uren aan opnames die een Nederlander in een kerk van de dieren heeft gemaakt, hebben wetenschappers ontdekt dat het mannetje van deze soort zijn grote penis op een nogal bijzondere manier gebruikt.  Bij de meeste dieren wordt het mannelijke geslachtdeel gebruikt om bij het vrouwtje binnen te komen, m...

Neurobiologen hebben het ‘draadloze’ netwerk van de hersenen in kaart gebracht. Nog niet bij de mens, maar wel bij een wormpje. En dat geeft ons al hele belangrijke kennis. Hersencellen communiceren namelijk niet alleen door via synapsen signalen af te vuren naar elkaar. Ze informeren elkaar ook via chemische stofjes. Over de precieze werking en functie van dit alternatieve hersennetwerk is nog we...

Misschien is het mogelijk om het gedrag aan te passen van mensen die in een opwelling gewelddadig werden. De oplossing zou kunnen zitten in hele kleine stroompjes die worden gegeven aan het brein. Gevangenen doen nu vrijwillig mee aan een onderzoek. Die stroompjes verstoren het hartritme een beetje. En juist die onregelmatige hartslag is goed voor een meer inhouden reactie. Je hoort in deze afleve...

Een serieuze zwemmer wil natuurlijk met zo min mogelijk weerstand door het water glijden. Gladgeschoren benen kunnen daar dan iets bij helpen. Maar garnaalachtigen moeten er niet aan denken om haarloos door het leven te gaan.   Want, zo blijkt uit nieuw onderzoek: hun harige ledematen helpen ze juist beter vooruit te komen. Onderzoekers van Brown University bestuderen al langer de zwembewegingen v...

Het is weer tijd voor het Gala van de Wetenschap en Loes Segerink van de Universiteit van Twente is vanavond één van de wetenschappers op het podium. Ze is expert op het gebied van minilabjes op chips. In zo'n lab-on-a-chip kun je van alles meten: hoe zaadcellen of plantencellen zich gedragen, hoe cellen reageren op medische behandelingen, maar ook of in iemands urine biomarkers zitten van kanker....

Het is een onderwerp waar je waarschijnlijk niet al te veel over hebt gehoord. Niet omdat het niet vaak voorkomt, maar omdat we het er liever niet over hebben: verzakkingen van de blaas, de baarmoeder of de darm, meestal als gevolg van een bevalling.   Het is iets waar ongeveer één op de vier vrouwen mee te maken kan krijgen. In Nederland ondergaan ongeveer 13.000 vrouwen per jaar een operatie om...

Deze week worden de winnaars van de Amsterdam Science Innovation Award bekend gemaakt. Eén van de kanshebbers is Pepijn van Rutten van de VU, hij ontwikkelde een ademtest voor de detectie van lachgas. Onder andere na een ongeluk is het voor de politie heel belangrijk om net als bij alcohol snel te kunnen aantonen of een bestuurder lachgas heeft gebruikt. Met de Respira-sensor moet dat straks mogel...

Deze week worden de winnaars van de Amsterdam Science Innovation Award bekend gemaakt. Eén van de kanshebbers is Lukas Helmbrecht , van de UvA en AMOLF. Hij heeft iets ontwikkeld waarmee loodvervuiling heel makkelijk en goedkoop gedetecteerd kan worden. We bespreken hoe groot het probleem met loodvervuiling is en welke oplossing hij onder de naam Lumetallix heeft ontwikkeld.  Lees hier meer over d...

Je hebt de palm, je hebt de varen en je hebt palmvarens. Deze planten, die overigens geen familie zijn van de palm en de varen, groeiden en bloeiden al toen ze nog als snack dienden voor grazende dino's. De meeste zijn, net als de dieren die ze ooit aten, zo'n 66 miljoen jaar geleden uitgestorven.  Maar terwijl er geen dino's meer over de aarde rondlopen, lukte het sommige palmvarens wel om tot op...

Een sensor in de vorm van een pil die je door kunt slikken en die er vanzelf weer uitkomt: daar hebben onderzoekers van onder andere MIT hard aan gewerkt. En met succes.  Er wordt al langer gebruikgemaakt van vergelijkbare toepassingen. Zo bestaan er cameraatjes ter grootte van een pil die iemand door kan slikken en waarmee de darm op een niet-invasieve manier kan worden onderzocht.   Dit nieuwe o...

De één gooit meteen de benen uit het bed als de wekker afgaat, de ander - in die groep zit ik - drukt nog een paar keer de snooze-knop in en wikkelt zich nog even lekker in die warme deken. Maar is het één beter dan het ander?  Het uitstellen van het opstaan wordt vaak gezien als een slechte gewoonte, maar nieuw onderzoek suggereert dat die extra 5, 10 misschien 15 minuten slaap die je erbij sprok...

Er zijn maar weinig mensen of dieren die blij worden van iets bitters. En dat is om een goede reden: de wrange smaak zou een teken kunnen zijn van giftige stofjes. Het dient daarmee dus als een handige waarschuwing: eet dit niet op.   Maar wanneer is dit trucje ontstaan in het dierenrijk? Waarschijnlijk veel eerder dan werd gedacht.   Meer dan 400 miljoen jaar geleden, toen kraakbeenvissen zich sp...

Op een zeer ijle planeet genaamd de Candy Cotton Planet hebben wetenschappers met hulp van de James Webb Telescoop weersystemen van zand aangetoond. Op de planeet is het zo heet dat dat zand smelt en in de vorm van regen naar beneden valt.  We bespreken de bijzondere vondst met Michiel Min van SRON. Hij verwacht nog meer van dit soort bizarre ontdekkingen te doen met Webb. Zoals een planeet waarop...