Wetenschap Vandaag | BNR

Zelfs voor taal tot onze beschikking staat, halen we al plezier uit elkaar een beetje voor de gek houden, grapjes maken en plagen. Nu vroegen onderzoekers zich af of dat plaaggedrag - wat mensen al laten zien als ze nog piepjong zijn - ook voorkomt bij apen.  Grappen maken lijkt makkelijk, maar er is flink wat sociale intelligentie voor nodig en de vaardigheid om vooruit te kunnen denken. Behoorli...

Er wordt hard gewerkt aan eiwitrijke alternatieven voor dierlijk vlees. Denk aan producten gemaakt van insecten, of kweekvlees. Koreaanse onderzoekers komen nu met een wel heel bijzonder recept: rijstkorrels met kweekvlees erin.   Volgens de onderzoekers heeft de poreuze binnenkant van een rijstkorrel de ideale structuur om dierlijke spier- en vetcellen in te laten groeien. Ook zijn er in rijstkor...

Veel instrumenten die gebruikt worden om te opereren zijn ontzettend kostbaar, maar gaan toch na één keer gebruiken de prullenbak in. Dit moet anders als we de zorg willen verduurzamen en dat kan het ook, meent onderzoeker Tim Horeman van de TU Delft .  Hij laat het ons zien in zijn lab, waar de duurzame ontwerpen gemaakt en getest worden. Hij hoopt met zijn ideeën voor een nieuwe beweging te zorg...

Als we met elkaar in gesprek zijn gebruiken we veel meer dan alleen woorden. Denk aan gezichtsuitdrukkingen, knikjes, het hoofd schudden, of handgebaren. Het help allemaal om de boodschap of onze reactie begrijpelijker te maken.  Tijdens zo'n gesprek zijn onze hersenen constant bezig met het voorspellen van wat er gezegd gaat worden. Zouden we daarbij misschien die handgebaren gebruiken? Helpen di...

Als je samen iets spannends meemaakt, word je sneller verliefd. Die wijsheid komt uit onderzoek uit de jaren '70. Maar zou dat nog steeds zo werken? Iedere woensdag komt de Universiteit van Nederland langs. Met vandaag: Loes van Langen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

We hebben het allemaal wel eens voorbij zien komen in een misdaadserie of -film: aan de hand van de beestjes op een lichaam wordt door een forensisch expert bepaald hoe lang geleden iemand is overleden.   Dankzij een nieuw onderzoek, waarbij wetenschappers voor het eerst een netwerk van zo'n 20 soorten microben in kaart hebben gebracht die verantwoordelijk zijn voor het afbreken van dierlijk mater...

Bij het ontwerpen van veel voorwerpen wordt nog onvoldoende rekening gehouden met kindveiligheid. Dat geldt zowel voor voorwerpen als fietshelmen, als voor bankjes in bushokjes en andere objecten in de openbare ruimte.  In veel gevallen zijn de maten die hiervoor worden gebruikt (als ze al worden gebruikt) achterhaald of beperkt. Onderzoekers van de TU Delft hopen daar met nieuwe metingen iets aan...

Sinds 2014 doen we in Nederland bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Dat heeft er al voor gezorgd dat de ziekte vaker in een vroeg stadium al wordt opgespoord. Maar nu denken onderzoekers dat de test die hiervoor wordt gebruikt ook nog verbeterd kan worden. Zo'n 10 jaar werkten ze aan een nieuwe test en de laatste onderzoeken laten zien dat er inderdaad ruimte voor verbetering is. Onderzoeker Gerr...

Veel mensen zien zichzelf graag als behulpzaam en vrijgevig. Maar zijn we dat eigenlijk wel echt? Linh Vu van de Universiteit van Amsterdam en haar collega's doen hier onderzoek naar. In hun laatste werk keken ze naar het doneren van geld aan kinderen in nood. Wat bleek: als we alle informatie hebben over waar ons geld naar toe gaat, dan staat het er behoorlijk goed voor met onze vrijgevigheid.  I...

Laten we even vooropstellen dat je het beste een veilige beschutte plek kunt opzoeken als het onweert. Maar mocht je onverhoopt toch midden in een storm belanden, dan zou het weleens beter kunnen zijn om jezelf helemaal nat te laten regenen.  Er bestonden al wel wat theorieën hierover, er zijn - helaas - ook experimenten met dieren gedaan, maar het is zoals je zult begrijpen niet iets wat je makke...

Hij stamt uit begin jaren zeventig: de Schaal van Saffir-Simpson. Daarmee worden sindsdien - aan de hand van windsnelheid, luchtdruk en stormvloed - orkanen ingedeeld in één van vijf categorieën.  Qua windsnelheid begint categorie één bij 119 kilometer per uur. Categorie vijf begint bij windsnelheden van 250 kilometer per uur. Maar door klimaatverandering zijn stormen heviger geworden, zeggen wete...

Als je een blauwe bes perst, dan krijg je geen sap van dezelfde blauwe kleur. Daarin zie je eerder de dieprode pigmenten die schuilgaan in de schil terug. Dat moet betekenen, dachten onderzoekers, dat de kleur die wij zien ergens anders vandaan komt. Wat is hier aan de hand?    Na zorgvuldig onderzoek blijkt nu dat de kleur afkomstig is van de structuur in het waxlaagje op de schil. De manier waar...

In tegenstelling tot mensen zijn zebravissen ontzettend goed in het laten teruggroeien van beschadigd weefsel. Dit regeneratieve trucje willen we natuurlijk maar al te graag kopiëren, maar dan moeten we het eerst tot op de molecuul begrijpen. Dat doen we zeker nog niet helemaal, maar we komen wel steeds iets dichterbij. Eén van de onderzoekers die hier in is gedoken is Maaike Allers. Zij deed haar...

Kun je de honderd meter sprint volbrengen zonder te ademen? Ja, dat blijkt te kunnen. Iedere woensdag komt de Universiteit van Nederland langs, met het antwoord op een vraag waarvan je niet wist dat je hem had. Vandaag in de studio: Tuur Verdonck. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op het Isle of Skye in Schotland is een nieuw soort pterosaurus ontdekt. Onder deze soort vallen de grootste vliegende dieren die ooit op aarde zijn voorgekomen. Van het dier zijn delen van de schouders, vleugels, poten en ruggenwerf gevonden. Veel van de botten zitten volledig vast in steen en kunnen alleen met CT-scans worden bekeken. De gevonden ceoptera, zoals hij is genoemd, verraste de onder...

We snappen steeds beter hoe bacteriën zich op slimme manieren verstoppen voor ons immuunsysteem en voor medicatie. Een Leidse onderzoeker dook voor haar promotie in één van de trucjes die we nog niet zo goed begrijpen. Ze bestudeerde ongevaarlijke bodembacteriën die zonder celwand kunnen leven en DNA uit hun omgeving op kunnen slurpen. Zouden ziekmakende bacteriën in ons lichaam dit ook doen, dan...

Morgenochtend zal vanaf het Kennedy Space Center in Florida - naar alle waarschijnlijkheid, zoals dat gaat - een nieuwe klimaatsatelliet gelanceerd worden. Met aan boord: een nogal indrukwekkend instrument van Nederlandse bodem.  We spreken SRON-onderzoeker Aaldert van Amerongen over de laatste voorbereidingen, over wat het SPEXone-instrument dat ze met Airbus Netherlands bouwden precies gaat mete...

Langere ledematen: sterkere slagen. Voor sommige zwemkampioenen is dat zeker waar, maar hoe zit dat bij bacteriën? Net even anders, hebben onderzoekers ontdekt.   Zowel grote als kleine bacteriën gebruiken een piepklein zweepstaartje om zich voort te bewegen. Deze mini propellertjes helpen de bacteriën om eten te bereiken en aan vijanden te ontsnappen.   Nou zou je kunnen denken - en dat deden som...

Astronomen hebben ontdekt dat de sterren in de buitenwijken van onze Melkweg trager hun rondjes om het centrum draaien dan werd gedacht. Dat zou volgens de onderzoekers betekenen dat we nog eens even heel goed naar bestaande donkere materie-modellen moeten kijken.  Hoe sterren aan de buitenranden van sterrenstelsels bewegen vertelt ons namelijk iets over de aanwezigheid van die donkere materie. Al...

Met dank aan de fruitvlieg hebben onderzoekers nieuwe ontdekkingen gedaan over de evolutie van mannelijke geslachtsdelen.   Ze keken hier naar secundaire geslachtskenmerken, daaronder vallen bij ons: lichaamshaar, borsten, de adamsappel, maar ook het mannelijke geslachtsdeel zelf. Eigenlijk alles wat zich in de puberteit ontwikkelt. Bij een pauw zijn dat bijvoorbeeld de staartveren. Bij insecten z...

Anemoonvissen, zoals kleine Nemo en zijn vader, hebben dankzij Pixar een vrij schattige reputatie. Maar eigenlijk zijn de diertjes behoorlijk fel. Met veel overgave verdedigen ze hun woonplekken in zeeanemonen tegen indringers. Met name als het om indringers van hun eigen soort gaat.  Maar hoe weten die visjes eigenlijk dat ze te maken hebben met hun eigen soort? Hoe onderscheiden ze die van ander...

De wat oudere mensen onder ons zullen het vast herkennen: de pijntjes nemen met de jaren toe. Maar is het simpelweg slijtage? Of zit het hem bijvoorbeeld ook in hoe onze hersenen pijn verwerken? En hoe zit het met de verschillen tussen mannen en vrouwen?  Vooral naar dat laatste hebben onderzoekers nu gekeken. Juist in oudere leeftijdsgroepen. Ze zagen een verminderde reactie in specifieke gebiede...

Een boycot kan werken. Maar dan moet hij wel aan een aantal eisen voldoen. Welke, hoor je van historicus Peter van Dam van de Universiteit van Amsterdam. Elke woensdag komt de Universiteit van Nederland langs. Met vandaag: Tuur Verdonck. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschappers hebben een robotische sensor ontwikkeld die, mede dankzij kunstmatige intelligentie, twee keer zo snel braille kan lezen als een mens. 315 woorden per minuut met een nauwkeurigheid van bijna 90 procent.   Nou is het niet zo dat deze robot is ontwikkeld om mensen met slecht of geen zicht te helpen. Al zou dat wel een optie zijn. Het was onderdeel van een onderzoek naar het nabootsen...

Genoeg boeken en cursussen die zeggen dat het kan: jezelf charismatischer maken. Of in ieder geval: zo overkomen op anderen. Maar wat zegt een persoonlijkheidsonderzoeker daarover?  In dit artikel van BBC Science Focus wordt met expert Ryne Sherman besproken of de verschillende facetten van charisma te trainen zijn. Al vrij snel wordt duidelijk: makkelijk is het niet.  See omnystudio.com/listener...