Tygodnik Powszechny: Kultura

Joanna Oparek, poetka: „Stoję nad grobem matki i słyszę jej legendarne: »Córko, córko, co ty z tym życiem robisz? Córko, córko, wszystko miałaś i gdzie ty to dałaś? Córko, córko, życie to ty miałaś w Gliwicach! A ty do tego Krakowa musiałaś wyjechać!«”... 🔴 Wspieraj Fundację Tygodnika Powszechnego na Patronite ! 🔴 Przekaż 1,5% podatku Fundacji Tygodnika Powszechnego . Wspólnie z Tobą chcemy krok...

W czołówce najnowszego hitu Netflixa, serialu „1670” o szlacheckiej rodzinie Adamczewskich z Adamczychy, pojawia się kompilacja fragmentów średniowiecznych miniatur i dekoracji marginalnych z różnych rękopisów. Skąd pochodzi przedstawienie chłopów pracujących w polu albo kopulujących dzików? Dlaczego w jednej z miniatur ktoś wyrwał sobie serce z piersi? I o co chodzi z „fallusowym drzewkiem”? Sztu...

Maria Maj, aktorka: „Mama przechwyciła list. Pyta: »Kto to do ciebie pisze? Jaki staruch!«. Ja mówię: »Tatuś!«. I wtedy się zaczęło. Maria Maj (ur. 1948) jest aktorką filmową i teatralną. Absolwentka Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi, po studiach rozpoczęła współpracę m.in. z Henrykiem Tomaszewskim, Krystianem Lupą i Mikołajem Grabowskim. W l...

Krzysztof Fedorowicz – ur. 1970, autor wierszy, esejów, reportaży oraz powieści. Debiut prasowy: 1989 – „Nadodrze”. Publikował w „Twórczości”, „Tygodniku Powszechnym”, „Odrze”, „Czasie Kultury”, Borussii. Laureat Nagrody Promocyjnej w Konkursie Literacki im. Georga Trakla, Konkursie Literackim Młodych Twórców Tygodnika Powszechnego i wielu innych. Jest czterokrotnym L...

Joanna Kuciel-Frydryszak jest dziennikarką. Absolwentka polonistyki na Uniwersytecie Wrocławskim, autorka książek „Słonimski. Heretyk na ambonie” (2012) , „Iłła. Opowieść o Kazimierze Iłłakowiczównie” (2017), „Służące do wszystkiego”(2018) oraz „Chłopki. Opowieść o naszych babkach” (2023). „Własny pokój” to cykl rozmów Katarzyny Kubisiowskiej w Podkaście Powszechnym – o tym, jak w kobiecie tw...

Jak tradycyjnie ilustrowano zimowe miesiące w średniowiecznych cyklach i jakie zalecenia odnośnie zimy znajdziemy w ówczesnych poradnikach zdrowego życia? Na okres między X a XIII wiekiem przypadło tak zwane optimum klimatyczne: w Europie było raczej stabilnie ciepło, a następnie wszystko załamało się w XIV wieku. Nadeszła tak zwana Mała Epoka Lodowcowa, a wraz z nią w sztuce pojawił się śnieg i l...

Joanna Kołaczkowska, aktorka kabaretowa: „Sprawczość u mnie była ogromna. Ja co chwilę coś wymyślałam. I prawdopodobnie chodziło mi o to, by coś kontrolować. Czyli robić coś, na co mam wpływ. Ponieważ czułam, że gdzie indziej nie mam żadnego wpływu. No bo skąd? Jako dziecko nie ma się wpływu na swoje życie”. „Własny pokój” to cykl rozmów Katarzyny Kubisiowskiej w Podkaście Powszechnym – o tym...

W 1660 r. pochodzący z Królewca Michael Willmann, który w Amsterdamie zachwycił się twórczością Rembrandta, osiadł w Lubiążu (Leubus, Dolny Śląsk). Założył prężnie działającą rodzinną pracownię malarską, z której wyszło zapewne ponad pięćset płócien, przeznaczonych do licznych świątyń Śląska, Czech i Moraw. Najliczniejszy zbiór dzieł Willmanna znalazł się w lokalnym klasztorze cystersów w Lubiążu...

Katarzyna Groniec, piosenkarka i aktorka: „Poznaliśmy się na pielgrzymce. Krążą dowcipy o śpiewach do pierdzącego mikrofonu, ale rzeczywiście tak było – o ten mikrofon odbywały się walki, chodziło o to, by się do niego dorwać i nikomu już go nie dać. Wydrzeć się, ile sił”. Katarzyna Groniec jest wokalistką, autorką muzyki i tekstów. W 1991 r. zagrała główną rolę w pierwszym polskim music...

Marek Krajewski, pisarz: „Sam sobie wyznaczałem punkty zwrotne. Na przykład taki: sześćdziesiąty rok życia. Teraz mam 57 lat, a postanowiłem sobie, że w wieku sześćdziesięciu lat nie będę już pisał kryminałów. Ale – czy to się uda?”. Marek Krajewski (ur. 1966) jest pisarzem, autorem powieści kryminalnych. Z wykształcenia filolog klasyczny. Stworzył m.in. cykl kryminalny z Eberhardem Mockiem, na kt...

W najnowszej hollywoodzkiej produkcji „Ballada Ptaków i Węży” zagrała m.in. wrocławska Hala Stulecia. Zabytek ten, w PRL zwany Halą Ludową, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, powstał w 1913 roku. Brawurowy projekt wykorzystywał najnowszą wówczas technologię, czyli beton zbrojony. Jaki był historyczny kontekst powstania tego fenomenalnego budynku w niemieckim mieście Breslau, które zmi...

Świetlicki pisał: ”Spałem źle, ona spała źle. Pełne porozumienie. Spało nam się źle w tym kraju”. A ja się pytam: czy lepiej nam się teraz śpi w tym kraju?

Agnieszka Przepiórska, aktorka: Bawiliśmy się, ganialiśmy się po piwnicach. I kolega, który bardzo mi się podobał, przycisnął mnie do ściany tej piwnicy. Myślałam, że chce mnie pocałować. A on mi wyszeptał w ucho: „przybłęda z odstającymi uszami”. Agnieszka Przepiórska, ur. 1979, jest aktorką teatralną związaną z Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, filmową i serialową, pedagożką, producen...

Wrzesień to miesiąc winobrania, a proces tworzenia wina oraz zagadnienia związane z jego konsumpcją stanowią jeden z filarów europejskiej kultury i sztuki. Wino oczywiście ma kluczowe znaczenie sakralne, i to nie tylko w chrześcijaństwie, jako że starożytni Grecy i Rzymianie także wiązali ów trunek ze swoimi bogami. W jaki jednak sposób wino funkcjonowało w kulturze świeckiej? Co o winie mówiły śr...

Magdalena Kazimierska, malarka: „Urodziłam się z tęsknotą za zamkiem. Mając osiem lat, szkicowałam projekt zamku, tyle że dwupokojowego. Nie wiedziałam, że zamek może być większym założeniem, bo w naszym bloku były tylko dwupokojowe mieszkania. Magdalena Kazimierska (ur. 1969 r.) ukończyła warszawską ASP. Maluje portrety, pejzaże, martwe natury. Jej ostatnie wystawy: w 2019 r. „Sztuka teraz”, Muze...

Dorota Sumińska, lekarka weterynarii: „Ciągle mu czesałam kołki na głowie. Czepiałam się, lecz norma życiowa coś takiego przewiduje. Ale zastanawiałam się, jak to jest możliwe, że można tak bardzo pokochać faceta, który pali trzy lub cztery paczki dziennie, który upija się w wolnych chwilach, w ogóle nie pomaga w domowych czynnościach, bo udaje, że nie wie, że się powinno. A jednak można, a jednak...

Smoki jako mityczne stworzenia występowały w zasadzie we wszystkich kulturach, nie tylko w Europie. Starożytne traktaty mówią nam, że smok to wielki wąż i jako taki w piśmiennictwie chrześcijańskim został uosobieniem szatana. Średniowieczne bestiariusze (księgi o zwierzętach) mówiły, że smok jest wrogiem słonia oraz że boi się pantery. Często także ukazywano smoka w pobliżu mitycznego drzewa Perid...

Marzanna Bogumiła Kielar, poetka: „Zdawałam na medycynę. Żywiłam przekonanie, że to moja przyszłość. A w czasie egzaminów poczułam, że popełniam życiową pomyłkę. Poczułam rozpacz, po prostu”. Marzanna Bogumiła Kielar (ur. 1963 r. w Gołdapi) jest poetką, absolwentką filozofii. Autorka tomów poetyckich m.in. „Sacra conversazione" (1992), „Materia prima" (1999), „Umbra" (2002), „Monodia" (2006), „Brz...

Grzegorz Turnau, wokalista, pianista, kompozytor: „Jakimś fuksem poradziłem sobie z pewnym kryzysem. Bo były kryzysy. I sytuacje, w których człowiek chciał przestać to robić. Zniknąć, nie być. Nie być tym, kim kogo się pokazuje placem: »a, to jest ten, co śpiewa«”. „Punkt Zwrotny” to cykl rozmów w Podkaście Tygodnika Powszechnego o punktach zwrotnych w życiu i końcach, które stają się początkiem....

Jacob Jordaens, malarz działający w XVII wieku w Antwerpii, wielokrotnie malował obrazy, które dziś najczęściej funkcjonują pod tytułami „Król pije” albo "Fasolowy król". Nie są to jednak przedstawienia monarchów i ich dworu, lecz ludowej flamandzkiej zabawy, szczególnie popularnej na święto Trzech Króli. Na czym polegała ta zabawa i w jaki sposób Jordaens ukazywał ludzi, którzy nadużyli alkoholu?

Zygmunt Konieczny, kompozytor: „Gdy pytam kogoś, dlaczego śpiewa piosenki po angielsku, a on odpowiada, że ma zamiar robić karierę na Zachodzie, ręce mi opadają. Teoretycznie ma rację, bo może zrobi karierę światową, ale w sensie czystego myślenia o sztuce – nie jest to dla mnie szlachetne podejście do zawodu”.

Hans Pleydenwurff to jeden z najważniejszych malarzy norymberskich 3 ćwierci XV w. – na jego dziedzictwie wykształcił się młody Albrecht Dürer. Jedynym poświadczonym źródłowo dziełem Pleydenwurffa jest ołtarz główny do kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu, z którego niestety przetrwały jedynie fragmenty. Z pracowni Pleydenfurffa pochodzą także dwie niewielkie tablice w kolekcji York Art Gallery. Jed...

Dorota Masłowska, pisarka: „Proces twórczy i to, co mi przynosi, w czym zawiera się przełamywanie lęku przed ocenami – uznaję za bardzo wartościowe. Gęste przeżycie. To mnie przesuwa na planszy, czuję rozwój w wychodzeniu poza jałowość życia i jałowość ocen – myślenia gwiazdkami od jeden do osiem”. 

Jako gwiazda telewizji wystąpiłem – za marne pieniądze, od razu to mówię – w reklamie funduszu emerytalnego. A w miesięczniku „Press” Mariusz Ziomecki oceniał reklamówki funduszy i napisał, że w tej „reklamuje były reporter Mariusz Szczygieł”. To zrobiło na mnie wrażenie. Pomyślałem: „Jak to, ja jestem byłym reporterem?”.

W 1543 r. złotnik Benvenuto Cellini – znany awanturnik o wielkim talencie artystycznym – wykonał dla króla Francji Franciszka I absolutnie unikatową solniczkę. Jest to grupa rzeźb ze złota, zdobiona emalią i kością słoniową, zawierająca nie tylko pojemnik na sól, ale także na pieprz. Wśród licznych personifikacji, razem tworzących obraz harmonii świata, dwie główne postacie to nadzy mężczyzna i ko...