TÜBİTAK Bilim Genç Sesli Yayın

Vücudumuzda kilomuzu düzenlemeye yardımcı olan hormonlar bulunuyor. "Açlık hormonu" olarak bilinen ghrelin hormonu da bunlardan biri. Ghrelinin temel işlevi iştahı artırmaktır. Bu sayede daha fazla yiyecek tüketmemizi, daha fazla enerji almamızı ve yağ depolamamızı sağlar. Ghrelinin kilo alımıyla ilişkisi nedeniyle kulağa hoş gelen bir hormon olmasa da vücutta başka işlevleri de bulunuyor. Örneğin...

25 Aralık 2021 tarihinde uzaya fırlatılan James Webb Uzay Teleskobu, 12 Temmuz 2022 tarihinde uzaydan elde ettiği ilk detaylı görüntüleri Dünya’ya ulaştırdı. Bu görüntüler arasında Karina Bulutsusu, Güney Halka Bulutsusu (NGC 3132), Stephan Beşlisi ve SMACS 0723 Gök Ada Kümesi yer alıyor. Teleskop ayrıca elde ettiği verilerle bir ötegezegen olan WASP-96 b’nin atmosferinde su buharı olduğunu da tes...

Saçların ne kadar hızlı uzadığı ve ne kadar sağlıklı olduğu birçok faktöre bağlı. Beslenme de bunlardan biri. Çünkü tükettiğimiz besinlerdeki bazı vitamin ve mineraller, saçın uzama sürecinde anahtar role sahip. Özellikle A, C, D ve E vitaminleri, çinko, B vitaminleri, demir, protein ve bazı yağ asitlerinin eksikliği saç uzamasını yavaşlatabiliyor ve saç dökülmesine neden olabiliyor. Dolayısıyla b...

Jules Verne'in Denizler Altında Yirmi Bin Fersah adlı romanını okudunuz mu? Kitapta 1860'lı yıllarda dünyanın dört bir yanında nedeni bilinmeyen bir şekilde soğuk sulara gömülen gemilerin bir deniz canavarı tarafından batırıldığını düşünen denizcilerin bu canavarı bulabilmek için atıldıkları maceralar anlatılır. Bir süre sonra denizciler gemileri batıranın aslında Kaptan Nemo yönetimindeki Nautilu...

Zaman dilimi değişimi sendromu olarak da bilinen jet lag, insanların doğudan batıya ya da batıdan doğuya farklı zaman dilimlerinde seyahat etmeleri sonucu vücudun günlük ritminin bozulması nedeniyle yorgunluk, uyku bozukluğu, dikkat eksikliği ve benzeri fizyolojik bozuklukların ortaya çıkması durumudur.

Deniz suyundan içme suyu elde edilmesi binlerce yıldır uygulanan bir işlem. Ancak bu süreçte ortaya çıkan tuz oranı çok yüksek atık suyun tekrar denize karıştırılması bölgedeki sualtı yaşamını olumsuz şekilde etkiliyor.  

Doç. Dr. Selçuk Topal, Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde Dünya’nın düz olmadığına dair kanıtları açıklıyor. Ay, gökyüzünde görünen takımyıldızlar, gece ve gündüzün oluşumu… Dünya’nın düz olmadığını gösteren kanıtlardan sadece birkaçı. Peki bu kanıtlar Dünya’nın düz olmadığını nasıl açıklıyor? Dünya’nın düz olduğunu savunan teoriler neye dayanıyor? Doç. Dr. Selçuk Topal, Bilim Genç sesli ya...

Çilekli, limonlu, karpuzlu, naneli, böğürtlenli… Çeşit çeşit renkleri ve aromalarıyla ağzımızı hatta bazen de gözlerimizi sulandıran sakızları sevmeyen var mı? Bugün yediden yetmişe çoğu insanın bazen tadından hoşlandığı bazen de balon gibi şişirip patlatmaktan zevk aldığı için çiğnediği sakızlar ilk defa nerede ve nasıl ortaya çıktı? Gelin şimdi geçmişe dönelim ve bu soruların cevaplarını bulmaya...

Süt, yoğurt, peynir ya da diğer süt ürünlerini tükettikten sonra gaz, şişkinlik, ishal gibi sindirim sorunları yaşıyor musunuz? Cevabınız evetse sizde de laktoz intoleransı olabilir. Laktoz, süt ve süt ürünlerinde doğal olarak bulunan bir şeker türü. Laktoz intoleransı olan insanlarda laktozun sindirilmesini sağlayan laktaz enzimi yeterince üretilemiyor. Bu nedenle gaz, şişkinlik, mide bulantısı,...

Enflamasyon; vücudunun zararlı patojenlere, kimyasal maddelere veya yaralanmalara karşı verdiği bağışıklık tepkisidir. Nedenleri tam olarak anlaşılamasa da bazı yaşam tarzı şekilleri enflamasyonu teşvik edebiliyor. Bunun yanı sıra bazı besinlerin enflamasyon önleyici özelliği bulunuyor. Beslenme ve Diyet Uzmanı Fatma Gönen, Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde enflamasyonu önlemeye yardımcı o...

Ötegezegen, Güneş sistemimin dışında başka bir yıldızın etrafında dolanan ve gezegen tanımına uyan gök cisimlerine verilen ad. İlk gezegenler 1992 yılında keşfedildi. Bu gezegenler bir pulsar etrafında dolanıyordu. Keşfedilen ötegezegenlerin sayısı ilk keşiflerinden bugüne 5.100’e ulaştı. Gök adamızda bir trilyon ötegezegen olabileceği tahmin ediliyor. Yeni gözlem araçları ve teknikleriyle her geç...

Doç. Dr. Selçuk Topal, Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde evrende başka canlıların yaşayıp yaşamadığına dair teorileri değerlendiriyor. Daha önceki “Evreni Ne Kadar Tanıyoruz?” ve “Evrenin Devleri Gök Adalar” sesli yayınlarımızda evrenin ne kadar büyük olduğundan bahseden Doç. Dr. Selçuk Topal, Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde “Bu kadar büyük bir evrende gerçekten yalnız mıyız?” so...

Hızla değişen ve yayılan bilgiyi takip etmek isteyenler için internete bağlı bilgisayar, mobil telefon ve tablet, giyilebilir teknoloji ürünü cihazlar gibi yeni medya araçları vazgeçilmez bir ihtiyaç hâline geldi.   Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler yaşam biçimimizi geri dönülmez şekilde değiştiriyor. Dijital cihazlar gündelik hayatımızın her alanına yayılmış durumda. Hızla değişen v...

Stres ve kaygı hayatımızın ayrılmaz bir parçası. Bu duygular bir şeylerin yolunda gitmediği konusunda bizi uyarıyor, hızlı bir şekilde tepki vermemizi sağlıyor ve potansiyel olarak tehlikeli durumlardan koruyor. Ancak kısa süre tecrübe edildiğinde faydalı olan stres ve kaygı, uzun süre devam ettiğinde fiziksel ve psikolojik sağlığımızı olumsuz etkileyebiliyor. Önemli olaylar sırasında ortaya çıkan...

Müzik dinlemenin öğrencilerin duygusal durumlarını olumlu yönde etkilediği, stres ve kaygı düzeyini azalttığı biliniyor. Ancak bilişsel yetenekler üzerindeki etkileri üzerine yapılan araştırmaların bazıları müzik dinlemenin bilişsel performansı artırdığını gösterirken, bazıları özellikle konsantrasyon gerektiren durumlarda olumsuz etkisi olabileceğini gösteriyor.

Doç. Dr. Selçuk Topal, Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde Güneş sistemindeki gezegenlerin özelliklerinden, gezegenlerle ilgili keşiflerden ve gelecek projelerden bahsediyor. Bir gök cisminin gezegen olarak sınıflandırılması için üç koşulu sağlaması gerekir. Bunlar Güneş etrafında bir yörüngede dolanması, küresel şekli sağlayacak kadar büyük bir kütleye sahip olması ve Güneş etrafındaki yörü...

Son yıllarda sosyal medya platformlarında popüler diyetlerden besin takviyelerine, özel diyetlere yönelik yemek tariflerinden egzersiz rutinlerine kadar gıda, sağlık ve beslenmeyle ilgili çok sayıda paylaşım yapılıyor. Ancak beslenme önerilerine yönelik içeriklerin çoğu bu alanlarda uzmanlığı olmayan ünlü kişiler ve sosyal medya fenomenleri tarafından paylaşılıyor. Dolayısıyla bu içerikler yayınla...

Bazı mumyalar, insanlar tarafından bilinçli olarak mumyalanmıştır. Bazıları ise içinde bulundukları doğal koşullar nedeniyle kazara oluşur. Yeryüzündeki bütün kıtalarda mumyalara rastlanmıştır. Sadece Mısır'da bir milyondan fazla hayvan mumyası bulunmuştur. Doğal yollarla oluşmuş, bilinen en eski mumya bir insan kafasına aittir. 1936'da Güney Amerika'da keşfedilen bu mumyanın 6000 yıllık olduğu dü...

Doç. Dr. Selçuk Topal, Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde gök adamızın merkezinde keşfedilen kara deliğin görüntüsünün nasıl elde edildiğini anlatıyor.   Bilim insanları tarafından, 2019 yılında, Dünya’dan yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzaktaki Messier 87 Gök Adası’nın merkezinde ilk kez bir kara delik doğrudan görüntülenmişti. Görüntülenen kara deliğe M87* adı verilmişti. Bu yılın mayıs ayı...

Gün içinde gerek arkadaşlarımızla gerekse ailemizle sürekli iletişim hâlindeyiz. Aynı mekândaysak insanlarla yüz yüze iletişim kuruyor, aramızda mesafeler olduğundaysa çoğu zaman cep telefonlarını kullanıyoruz. Bu minik cihazlar hayatımızda o kadar yer edindi ki artık cep telefonumuzun şarjı bittiğinde neredeyse dehşete düşüyoruz. Dijital çağda büyüyen bizler için telefonun olmadığı bir dünyayı ha...

Metabolizmamız iklim değişikliğinden etkilenebiliyor. Bu süreçte hormon düzeninde farklılıklar ortaya çıkabiliyor. Ayrıca vücudumuzdaki biyokimyasal süreçlerin gerçekleşmesi için gerekli vitamin ve minerallerin yetersiz olması, vücudumuzun mevsimler arası geçişe uyum sağlamasını zorlaştırabiliyor. Bu nedenle her mevsim olduğu gibi bahar aylarında da mevsim sebzelerini ve meyvelerini tüketmek son d...

Kütle çekimsel dalgalar olarak da isimlendirilen uzayzaman dalgalanmaları, ivmelenen kütlelerin uzayzamanın dokusunda sebep olduğu değişimlerdir.  Genel görelilik kuramı tarafından varlıkları tahmin edilen bu dalgaların onlarca yıl süren çalışmalar sonucunda gözlemlenmesi astrofizikte yeni bir çağın başlamasına neden oldu.  Doç. Dr. Selçuk Topal, Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde uzayzaman...

Yeterli ve dengeli beslenme; katarakt, sarı nokta hastalığı olarak da bilinen makula dejenerasyonu ve göz kuruluğu gibi görme sorunlarını önlemeye yardımcı olabiliyor. Araştırmalar lutein ve zeaksantin isimli antioksidanların; A, C ve E vitaminlerinin; omega-3 yağ asitlerinin ve çinkonun göz sağlığı için hayli önemli olduğunu gösteriyor. Bu besin ögeleri açısından zengin yiyecekleri tüketmek, sağl...

Kara deliğe düşülürse ne olur? Kara delikten kurtulma ihtimali var mı? Kara delik bilgi paradoksu nedir? Doç. Dr. Selçuk Topal, Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde bu soruları cevaplıyor.   Bilim Genç sesli yayınlarını SoundCloud, Spotify, Google ve Apple podcast kanallarımız üzerinden dinleyebilir ve güncel içeriklerimizden anında haberdar olmak için kanallarımızı takip edebilirsiniz.

Taşınabilir elektronik cihazların ortaya çıkmasıyla 21. yüzyılda kitabın geçirdiği önemli bir değişime tanık olduk.