TK Podcast

พาไปรู้จักห้องสมุดประชาชนเกาสง เมืองสำคัญทางตอนใต้ของประเทศไต้หวัน ซึ่งนำกลยุทธ์ส่งเสริมการอ่านทุกรูปแบบที่สอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและพฤติกรรมของผู้ใช้บริการ นวัตกรรมการให้บริการที่หลากหลายและทันยุคทันสมัยทำให้เมืองเกาสงกลายเป็นแดนสวรรค์ของนักอ่าน และผู้คนก็หันกลับมาเข้าห้องสมุดเพิ่มขึ้น ความสร้างสรรค์ที่ไม่หยุดนิ่งทำให้ห้องสมุดประชาชนเกาสงก้าวเข้าสู่ยุคทอง กลายเป็นภูมิทัศน์ทางวัฒนธร...

กระบวนการ ‘นคราภิวัตน์’ (Urbanization) และแนวคิดใหม่ในการพัฒนาพื้นที่เมือง (Urban Space Re-development) ด้วยการปรับรูปการใช้ที่ดินหรือพื้นที่ให้เชื่อมโยงกับการส่งเสริมความรู้ ความคิดสร้างสรรค์ วัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ตลอดจนกระตุ้นจินตนาการหรือแรงบันดาลใจใหม่ๆ เป็นแนวโน้มที่เปรียบเสมือนสายลมที่กำลังพัดแรง ทั้งในโลกตะวันตกจรดโลกตะวันออก กรอบคิดใหม่ดังกล่าว ได้เปลี่ยนให้สวนสาธารณะซึ่งเดิมทำหน้าท...

โตโย อิโตะ (Toyo Ito) สถาปนิกชาวญี่ปุ่นที่มีผลงานโดดเด่นในการออกแบบพื้นที่สำหรับการเรียนรู้ ผู้ซึ่งเคยฝากผลงานชิ้นเอก “เซ็นไดมีเดียเทค” (Sendai Mediatheque) และเป็นผู้ริเริ่มแนวคิด “สถาปัตยกรรมแห่งอนาคต” มาใช้ในงานออกแบบสร้างสรรค์ ซึ่งท้าทายและทำให้ขอบเขตนิยามการจัดแบ่งพื้นที่ตามแบบแผนเกิดความพร่าเลือน พิถีพิถันกับการเลือกใช้วัสดุและแหล่งพลังงานที่เหมาะสม และนำเสนอรูปลักษณ์อาคารที่แตกต่างไปจากขนบด...

พื้นที่เรียนรู้สร้างสรรค์เป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของนิเวศการเรียนรู้สำหรับเมืองสร้างสรรค์ กรณีของ “บ้านหลุยส์” ที่จังหวัดสำปาง และ “Creative Park” ที่ประเทศไต้หวัน คือตัวอย่างที่น่าสนใจในการแปลงโฉมอาคารเก่าหรือพื้นที่รกร้างไม่มีคนใช้ประโยชน์ นำมาพัฒนาเป็นพื้นที่สาธารณะเพื่อการเรียนรู้สำหรับประชาชน และยังเป็นแนวโน้มรูปแบบการพัฒนาเมืองที่กำลังเกิดขึ้นในหลายเมืองทั่วโลก

จุดเริ่มต้นของห้องสมุดกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเกิดขึ้นเมื่อต้นทศวรรษ 1990 โดยสถาบันอุดมศึกษากว่า 40 ประเทศได้ร่วมลงนามในสัตยาบันแตลลัวส์ (Talloires Declaration) นำไปสู่การวางแผนการศึกษาเพื่อสร้างพลเมืองที่มีความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม ทำงานด้วยความตระหนักถึงความยั่งยืนของธรรมชาติ รวมทั้งวางแนวทางให้ห้องสมุดของมหาวิทยาลัยเหล่านั้นเปลี่ยนเป็นห้องสมุดรักษ์โลก ด้วยการแสวงหาวิธีลดผลกระทบจากการดำเนินงา...

มารู้จักลักษณะเด่นและพฤติกรรมการเรียนรู้ของเด็กยุคดิจิทัล การทำงานของสมองของพวกเขาในท่ามกลางสิ่งแวดล้อมและสื่อการเรียนรู้แบบดิจิทัล ซึ่งหากเราเข้าใจหลักการทำงานของสมองก็จะช่วยส่งเสริมและสร้างโอกาสในการเรียนรู้ที่เหมาะสมให้แก่เด็กๆ ได้อย่างไม่สิ้นสุด

รู้จักทฤษฎีจัดการเรียนการสอนบนพื้นฐานแนวคิด Brain-based Learning 12 ข้อ และหลักการทำงานของสมอง 6 ข้อ เพื่อนำไปปรับใช้กับการเรียนการสอน การทำงาน และการส่งเสริมการเรียนรู้ทุกประเภท ทุกช่วงวัย

การเพิ่มขึ้นของเทคโนโลยีสารสนเทศและพฤติกรรมของผู้ใช้บริการที่เปลี่ยนแปลงไป ทำให้ความต้องการของสังคมที่มีต่อห้องสมุดเปลี่ยนแปลงไปอย่างยิ่งเมื่อเทียบกับสองทศวรรษที่ผ่านมา ปัจจุบันห้องสมุดไม่ได้ผูกขาดการเข้าถึงข้อมูลอีกต่อไป ข้อมูลมีอยู่ทุกที่และผู้คนก็เข้าถึงได้ตลอดเวลา ร็อบ เบราซีลส์ (Rob Bruijnzeels) ได้แนะนำกลยุทธ์ใหม่ในการพัฒนาห้องสมุดไว้ว่า ห้องสมุดควรเป็นถนนไปสู่ภูมิปัญญา คือสนับสนุนการยกระดับ...

ในช่วงครึ่งทศวรรษที่ผ่านมา โลกของการเรียนรู้เกิดการเปลี่ยนแปลงจาก 2 สาเหตุ หนึ่งคือความเปลี่ยนแปลงก้าวหน้าทางเทคโนโลยี และสองคือความเปลี่ยนแปลงด้านแนวคิดเรื่องการเรียนรู้ ไม่ว่าผลกระทบจากสาเหตุใดจะมากหรือน้อยกว่ากัน แต่ผลจากความเปลี่ยนแปลงทั้งสองได้นำมาสู่การเปลี่ยนแปลงต่อโลกของห้องสมุด ซึ่งเริ่มปรากฏให้เห็นแล้วในห้องสมุดจำนวนมากในหลายประเทศ ตัวอย่างเช่น การลดพื้นที่จัดเก็บหนังสือมาเป็นพื้นที่อเนก...

ในขณะที่สังคมไทยมีระบบการศึกษาแบบเน้นการท่องจำ แต่การเรียนการสอนวิทยาศาสตร์มุ่งเน้นการเรียนแบบใช้เหตุผลและรู้จักคิดวิเคราะห์ ครูวิทยาศาสตร์จึงต้องสร้างสรรค์กระบวนการสอนที่ไม่ยึดติดอยู่กับตำราหรือความรู้ในเชิงวิชาการ ดังเช่นครูกัณจนา อักษรดิษฐ์ ที่โรงเรียนเทิงวิทยาคม ที่ได้ริเริ่มโปรแกรมการเรียนวิทยาศาสตร์สำหรับนักเรียนตั้งแต่ชั้น ม.1 โดยวิธีการสอนแบบใช้โครงงานเป็นฐาน และชวนให้นักเรียนได้สัมผัสปัญห...

ตั้งแต่ปี 2009-2015 ชาวอเมริกันเข้าห้องสมุดลดลงจาก 36 ล้านคน เหลือเพียง 19 ล้านคน สัดส่วนผู้ใช้บริการที่เป็นนักเรียนลดลงถึง 72% ส่วนยอดการยืมคืนหนังสือก็ลดลงมากเช่นเดียวกัน จนนักวิเคราะห์หลายคนคาดการณ์ว่าในไม่ช้าห้องสมุดน่าจะสูญสิ้นและถูกแทนที่ด้วยโลกดิจิทัล ในอีกด้านหนึ่ง รูปแบบการเรียนรู้ของคนรุ่นใหม่ไม่ได้ถูกจำกัดอยู่ในห้องเรียนสี่เหลี่ยมเท่านั้น ห้องสมุดจึงต้องเรียนรู้เรื่องการใช้พื้นที่และนวั...

การคิดนอกกรอบพูดง่ายแต่ทำยาก คนที่คิดนอกกรอบไม่ใช่คนเพ้อฝัน แต่เป็นคนที่สามารถใช้ความคิดเชิงตรรกะเหตุผล และมีความเข้าใจด้านอารมณ์ความรู้สึกอย่างสมดุล โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อแสวงหาความเป็นไปได้ใหม่ๆ เพื่อนำมาปรับปรุงหรือเพิ่มประสิทธิภาพสิ่งเดิมให้ดีขึ้น มีบทความมากมายที่นำเสนอวิธีการคิดนอกกรอบแตกต่างกันออกไป ซึ่งสามารถสรุปเป็นเคล็ดคลับ 5 ประการ สำหรับผู้ที่อยากคิดนอกกรอบเพื่อสร้างสรรค์สิ่งใหม่ให้กับอ...

คนไทยในปัจจุบันมีหนี้ครัวเรือนเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนรุ่นใหม่ที่อายุน้อยลง หากประชากรที่กำลังจะก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงวัยไม่มีเงินเก็บออมและไม่มีวินัยทางการเงิน วิกฤตเศรษฐกิจครั้งใหม่คงรอพวกเราในอีกไม่ช้า ต้นปี 2561 ธนาคารแห่งประเทศไทยได้เปิดตัว “ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารแห่งประเทศไทย” ตั้งอยู่ในอาคารเก่าแก่ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นโรงพิมพ์ธนบัตร ประกอบด้วยพิพิธภัณฑ์ด้านเงินตราและห้องสมุด ศูนย์กา...

คนเรามีโอกาสไม่เท่ากัน สำคัญอยู่ที่ว่าเมื่อมีโอกาสแล้ว เราได้แบ่งปันโอกาสเหล่านั้นให้กับผู้อื่นหรือไม่ เช่นเดียวกับ ภราดร ไชยวรศิลป์ ชายผู้หนึ่งซึ่งเมื่อวัยเยาว์เคยขาดโอกาสด้านการอ่านและการเข้าถึงหนังสือ แต่ในวันนี้เมื่อเขาสามารถตั้งเนื้อตั้งตัวได้และถือว่าประสบความสำเร็จในการทำธุรกิจระดับหนึ่ง เขาได้นำเงินส่วนตัวซื้อหนังสือดีๆ นับพันเล่ม และเช่าอาคารเพื่อจัดทำเป็นห้องสมุดเล็กๆ ในเชียงราย โดยไม่คิ...

เมื่อกล่าวถึงประเด็นเกี่ยวกับการอ่าน หลายประเทศมักให้ความสำคัญกับปริมาณการอ่าน เช่นเด็กยังมีหนังสือไม่เพียงพอ แต่มักไม่ได้มองเรื่องความเข้าใจที่เด็กจะได้รับจากการอ่านเท่าใดนัก แท้ที่จริงแล้วการอ่าน ไม่ใช่เพียงการอ่านออก แต่เป็นกระบวนการที่ซับซ้อนรวมไปถึงระดับความสามารถในการคิด การวิเคราะห์ และการตีความ ดังนั้นเป้าหมายสูงสุดของการอ่านก็คือ การเข้าใจในความหมายของสิ่งที่อ่าน ดร.ธีร์ จินกราน ผู้ประสาน...

ให้เรียกแค่ “ผู้หญิงเก่ง” เพียงอย่างเดียวคงไม่พอสำหรับ ดร.วนิดา แก่นอากาศ รองศาสตราจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.ขอนแก่น แต่ต้องเรียกว่าเธอคือ “ผู้นำการเปลี่ยนแปลง” (Change Leader) ด้วย จึงจะถูกต้อง บทบาทในตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักหอสมุด สร้างการเปลี่ยนแปลงที่น่าทึ่งให้เกิดขึ้นกับห้องสมุดมหาวิทยาลัยแห่งนี้ อาจารย์วนิดาได้แบ่งปันประสบการณ์ดังกล่าว โดยเผยเคล็ดลับอย่างน้อย 4 ประการ ได้แก่ การกำหนดทิศทา...

ไม่เพียงแต่ห้องสมุดที่กำลังเปลี่ยนแปลงไปสู่พื้นที่การเรียนรู้ยุคใหม่ พิพิธภัณฑ์ก็เป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่มีพลวัตเกิดขึ้นมากมายในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ยกตัวอย่างเช่นมิวเซียมสยามที่เพิ่งมีการเปลี่ยนแปลงเนื้อหานิทรรศการชุดใหม่ ด้วยแนวคิด “ถอดรหัสไทย” ที่ชวนตั้งคำถามว่า ความเป็นไทยถูกสร้างขึ้นมาอย่างไร และแต่ละยุคสมัยถูกนำไปใช้อย่างไร รวมทั้งนำเสนอความเป็นไทยที่สอดแทรกอยู่ในบริบทของชีวิตประจำวัน เบื้องหลั...

บ่อยครั้งที่สังคมมักได้ยินเรื่องราวความทุกข์ของครู โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ปัญหาเกิดจากภาระงาน เฟสบุ๊คแฟนเพจ ‘อะไรอะไรก็ครู’ เป็นช่องทางหนึ่งที่ครูไทยใช้เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนความคิดเห็นรวมทั้งระบายความรู้สึกและปัญหาที่อยากหาทางออก โดยมี ศุภวัจน์ พรมตัน หรือ ครูมะนาว ครูพันธุ์ใหม่ผู้ริเริ่มเพจนี้เป็นผู้เฝ้าสังเกตทุกข์สุขของครูผ่านปฏิสัมพันธ์ในโลกออนไลน์ เสียงสะท้อนจากจุดเล็กๆ ของคนในวิชาชีพครู อาจทำให้...

การปลูกฝังนิสัยรักการอ่านตั้งแต่ระดับปฐมวัยเป็นพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับเยาวชน เพราะทักษะการอ่านมีผลอย่างยิ่งต่อศักยภาพในการเรียนรู้เมื่อเด็กๆ เติบโตขึ้น ปัจจุบันพฤติกรรมการอ่านของคนรุ่นใหม่เปลี่ยนแปลงไปมากจากอิทธิพลของสื่อดิจิทัล จนเกิดข้อกังขาว่าเยาวชนควรอ่านหนังสือหรือเรียนรู้จากสื่ออิเล็กทรอนิกส์มากกว่ากัน Mr. N Varaprasad ชี้ให้เห็นว่าสิ่งสำคัญที่สุดหาใช่รูปแบบของการอ่าน และเราไม่สามารถยึดติดกับ...

ทฤษฎีความรู้ต่างๆ ที่เกิดขึ้นมานับตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17 ล้วนแล้วแต่เป็นผลมาจากการที่วิทยาศาสตร์ก้าวเข้ามามีอำนาจนำเหนือความคิดและวิธีวิทยาอื่น แต่ก็ใช่ว่ามนุษย์นั้นจะรักในความรู้และมีเหตุมีผลกันถ้วนทั่วทุกคน ยิ่งในภาวะที่ข่าวสารสารสนเทศท่วมท้นจนแยกแยะจริงเท็จได้ยากดังเช่นปัจจุบัน ปัญหาและความรุนแรงที่เกิดขึ้นจากความเชื่อที่ไร้เหตุผลและไม่เป็นวิทยาศาสตร์จึงเกิดขึ้นและมีอยู่อย่างต่อเนื่องในส...

จริงหรือ ที่ห้องสมุดกำลังจะถึงกาลอวสาน เมื่อคนรุ่นใหม่อ่านหนังสือน้อยลงและสื่อดิจิทัลขยายตัวอย่างแพร่หลาย ปัจจุบันห้องสมุดประชาชนหลายพยายามทำความเข้าใจเกี่ยวกับการเรียนรู้นอกชั้นเรียนของเยาวชน และพฤติกรรมการใช้สารสนเทศออนไลน์ของคนรุ่นใหม่ แล้วแห่งเลือกที่จะเปลี่ยนแปลงบทบาท จากการให้บริการด้านหนังสือและสารสนเทศแต่เพียงอย่างเดียว หันมาจัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ด้านเทคโนโลยี เตรียมความพร้อมด้านการ...

กระบวนการคาดการณ์อนาคต (foresight) เกี่ยวกับอนาคตห้องสมุด ซึ่งพบว่ามีเรื่องเล่าที่น่าสนใจอย่างน้อย 4 รูปแบบ หนึ่ง ไดโนเสาร์ดิจิทัล คือห้องสมุดที่พยายามปรับเปลี่ยนรูปแบบให้ทันกับความเปลี่ยนแปลง แต่วิธีคิดของบรรณารักษ์ยังไม่เปลี่ยน สอง ห้องสมุดที่เปลี่ยนมาเป็นพื้นที่สำหรับการสัมผัสประสบการณ์การเรียนรู้แบบเสมือนจริง โดยเทคโนโลยีและเครื่องมือสมัยใหม่ที่สามารถดาวน์โหลดความรู้ผ่านการรับรู้ของประสาทสัมผั...

การแก้ไขปัญหาหรือการเปลี่ยนแปลงไปสู่สิ่งที่ดีกว่าต้องใช้ “ปัญญา” เป็นสำคัญ แต่การจะได้มาซึ่งปัญญาด้วยการรอผลจากการวิจัยหรือใช้ทฤษฎีที่มีอยู่ก็อาจไม่ทันต่อการเปลี่ยนแปลงที่เร็วและแรงมากดังเช่นในปัจจุบัน เราจึงต้องอาศัยการถอดบทเรียนและการจัดการความรู้เข้ามาช่วย นั่นคือการเรียนรู้จากความรู้ที่เรามีอยู่เดิมหรือเรียนรู้จากประสบการณ์ในอดีต และนำเอาการเรียนรู้นั้นมาปรับใช้ในการแก้ไขปัญหาหรือปรับปรุงการทำ...

ความแตกต่างคือจุดเริ่มต้นของความสร้างสรรค์ แต่การคิดนอกกรอบหรือเลือกเดินตามแนวทางที่ลิขิตขึ้นเองก็ไม่ใช่เรื่องง่ายๆ แตว - วิริยา วิจิตรวาทการ ได้นำ ‘การคิดเชิงออกแบบ’ หรือ Design Thinking มาใช้เป็นส่วนหนึ่งในการแสวงหาชีวิตที่มีความหมาย เติมเต็มคุณค่าของชีวิต และพยายามสร้างโลกใบใหม่ที่ดีกว่าในแบบที่เธอพึงพอใจ จนกระทั่งในวันนี้เธอได้มีส่วนร่วมและทำงานเพื่อแก้ปัญหาสังคมโดยใช้การคิดเชิงออกแบบ ซึ่งเป็น...

วิธีการสอนแบบเดิมๆ ไม่สามารถที่จะพัฒนาทักษะที่จำเป็นสำหรับศตวรรษที่ 21 ให้เกิดขึ้นอย่างคล่องแคล่วจนกลายเป็นนิสัยและวิถีชีวิตของคนรุ่นใหม่ เพราะการศึกษาแบบเก่ามัวใส่ใจแต่การสอนเพื่อให้เด็กทำข้อสอบ ซึ่งสุดท้ายแล้ว ก็ไม่ได้เป็นสิ่งที่ทำใด้เด็กเห็นความเชื่อมโยงระหว่างความรู้นั้นกับชีวิตของตนเอง ทั้งนี้การเรียนรูปแบบเก่าๆ ทำให้เด็กจดจำได้เพียง 15% ส่วนการเรียนรูปแบบใหม่ทำให้เด็กจดจำได้ถึง 70% โดยเป็นคว...