SBS Hakha Chin - SBS Hakha Chin

Nihin cu pa pawl lungthin lei ngandamnak kong kan i ruah ceih hna lai. Aruang cu pa lungthin lei ngandamnak hi kan daihthlanh ngaingai a si tikah a ruah awk kan thei bal lo. Pa lungthin lei ngandamnak kong kan i ruahmi rak ngai ve.

Avoi 163nak Melbourne Cup cu tlamtling tein Flemington rangcit zuamnak ah an tuah. Ram pumpi ningin a dirter khotu le zapi nih an sunsakmi Melbourne Cup rangcit zuamnak ah tei Ireland ram mi, Jockey Mark Zahra nih pakhatnak a hmuh.

Zapi nih kan theih cio bantuk in personal loan cu thil pipa deuh cawk kan duh tikah tangka kan cawi mi kha a si. Personal tangka kan cawi tikah i ralrin ding thil hna an rak um ve caah tangka cawinak kong ka chim mi rak ngai ve.

Taksa pum ngandamnak i zohkhen a biapit tluk tein lungthin ngandamnak hi a biapi ve. Cucaah lungthin ngandamnak lei zohkhenhnak hi cozah nih a hmaithlak ve ding le medicare riantuannak tangah bawmhnak tam deuh a pek nak hnga siibawi thiamsang hna nih cozah sinah an lungduh an langhter.

Ringawn thiam hi upa ca zongah a tha i hngakchia ca zongah tha. Ringawn nih hin lungthin daihnak a chuahpi lawng siloin pumpak thanchonak zong a chuahpi.

Phunghram remh dingin an chuahpi mi, ram ngeitu miphun hna kongkau phunghrampi chungah khumh ding cu Australia ram mi tam deuh nih an cohlang duh lo.

Kumkhat chung lawngah Australia mipi kan hnipuan kan hlonhmi hi zei tluk tam dah a si hnga? Kan hnipuan a hlun cangmi, i hruk than dingah kan duh ti lo mi pawl tah zeitin kan tuah hna lai? Hi biahalnak he pehtlaiin zapi nih kan theih ding mi thil kong rak ngai ve.

Ramkulh cheukhat ah Australia ram a rak hlum hmasa cem mi miphun hna ca i phunghram remhnak ding thimfung thlaknak cu an thok chung cang. Cucaah, tuan ah thimfung thlak chung a duh mi cu thlak chung khawh a si.

Mawtawka zuar hi ruahning bantuk a si lo. Kanmah le kan umnak ramkulh nih mawtawka zuar le cawknak kongah zulhphung le upadi an ser mi an rak um cio. Mawtawka cawk le zuarnak kong ka chim mi rak ngai ve.

Voice Referendum, ram ngeitu miphun caah phunghram thlennak le thimfung thlaknak cu Oct 14 ah tuah a si lai. Phunghram remh dingah nang na lung a tling ma? Kan biaruahnak rak ngai ve

Tang 12 a cawng lio mi sianghngakchia an lungre theihnak nih an ngamdamnak a hnursuan cun zaan it thiam loin a tuah hna tiin hlathlainak an tuah thar mi nih a langhter. Hi thil hi zualchin lei a panh tiin hlathlainak a tuahtu nih an chim chap.

Zing (Sept) ni 17 cu Australian Citizenship Day, Australia ram mi sinak conglawmh ni a si. Kum Fatinte Zing 17 ah Australian Citizenship Day an tuah lengmang. Kan pemnak ram ah ram mi sinak hmuh hi mipem kan caah a sunglawi ngaingai.

Australia ram mi si khawh nak ding caah cun 'Australian Citizenship Test' hniksaknak awn hmasa a hau. Cu hniksaknak he pehtlaiin na theih dingmi thil kong ka chim mi rak ngai ve.

Australia mipi nih chunmang an manh mi cu inn le lo an mah tein I ngeih khawh hi a si. Nain, atu lio hi kum 30 chungah inn man a chiat bik lio caan, zapi caah inn cawk a har bik lio caah a si tiin hlathlainak an tuah mi nih a langhter.

Australia cu vawlei cungah khuaruah har saram phun tampi an tlawnlennak le khua an saknak ram/hmun pakhat a si. Nan vahveihnak le khuallam ah ramsa hiamhma a pumi hei hmu law zeitindah na bawmh lai?

Ram cheukhat ah cun, Ro an vuih hna tikah ah a co-ting mi nih ngunkhuai cozah sin ah an pek a hau. Asinain, Australia ah cun ro vuihmi hlawnchaw chungin cozah nih ngunkhuai an la lo. Ro vuihnak kong ka chim mi rak ngai ve.

Mirang holh le ca thiam hi ramleng sianghngakchia ca lawng ah a biapi mi a si lo, a mikip nunnak ah lam sialtu le bawmchantu tha a si. Nangmah pumpak tthanchonak ca hrimhrim ah bawmchantu le na ttinhmi phak khawhnak ding caah an dawmhtlaitu zong a si kho.

Australia aiawhtu phu Matildas nih tuanbia thar an tial. Nu pumpalulh chuih zuamnak World Cup ah Matildas cu Semi-final an phan kho. Australia tuanbia ah an phak bal lo mi World Cup semi-final an phak khawh tik ah a sunglawi hringhran.

Kan kaa hi thianghlim tein kan chiah a herh. Kan kaa le kan haa tha tein kan zohkhenh lo kan daihthlanh sual i zawtnak pakhatkhat a chuah sual ahcun kan pum caah ral a si kho.

Australia ram a rak tla hmasa cem mi miphun, Aboriginal le Torres Strait Islander minung hna caah phunghrampi thlen dingin thimfung thlak a si lai. Phunghram thlennak kong ka chim mi rak ngai hna usih.

Australia le New Zealand ram hnih komh in nu pumpalulh chuih zuamnak (World Cup) an tuah cuahmah lio a si. Nu pumpalulh chuih zuamnak ah Australia nih Canada cu fak ngaingai in an tei hna i Australia cu zuamnak ah pehzulh in a celh rih lai.

Miphun dang hawi rak ngeih hi pumpak kan thanchonak a bawmtu pakhat a si ve. Nunphung le nunning a khat lo mi kan hawi cu kan thil hmuhning le ruahning an ruat ve ti lo i an sin in fimnak kan i chap kho. Sile tam deuh in rak ngai hna usih.

Mi tampi nih chizawh zuat hi an duh ngai, nain Australia ah chizawh zuatnak he a pehtlaimi phung le upadi hna kha an thei tawn lo. Chizawh a zua mi hna nih an tuah awk a si mi tuanvo ka chim mi rak ngai ve.

Sandy Lian le SBS Hakha Chin Radio biaruahnak kan ngei kho. Sandy Lian cu Australia Awards nih an tawlrel mi Scholarship a hmuh caah Australia ah sianginn a rak kai. Scholarship soknak ding caah a herh mi pawl zong biaruahnak chungah a chim.

Australia is one of the most popular study-abroad destinations. It’s also currently one of the hardest places to find rental accommodation. More than ever, it’s important to understand the housing options that cater exclusively to the needs of students. - Australia cu ramleng sianghngakchia nih fim cawnnak ah an rak fuhpanh ngaingai mi ram pakhat a si. Amah belte, inn hlan ding hmuh a har taktak n...