Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

Borges, Caravaggio, Kafka, Iwaszkiewicz, Blecher, Carson, Weil – wszystkich tych artystów, pod wieloma względami tak różnych od siebie, łączyła jedna rzecz: wszyscy za pośrednictwem sztuki próbowali albo zniknąć, albo zacząć wszystko od początku. Ta myśl jest osią zbioru esejów Grzegorza Jankowicza, w którym autor zastanawia się nad istnieniem trzeciej drogi – takiej, w której równie możliwe jest...

5 lutego wygasł amerykańsko-rosyjski układ o ograniczeniu zbrojeń strategicznych. Układ i tak był mało skuteczny – nie obejmował nowych sposobów przenoszenia broni jądrowej, jego stroną nie były też Chiny. Tymczasem broni atomowej, podczas wojny użytej tylko dwukrotnie, wciąż przybywa. W Europie i Azji niepewność co do sojuszu z USA powoduje, że w co najmniej czterech państwach, w tym w Polsce, pa...

🔵 Od 2022 roku żyjemy w świecie generatywnej sztucznej inteligencji oraz chatbotów i wciąż zastanawiamy się, kiedy AI osiągnie poziom świadomości człowieka. A może przyszłość sztucznej inteligencji jest zupełnie gdzie indziej? Może samo przewidywanie coraz większej ilości tekstu nie wystarczy do zrozumienia świata? Może potrzebna jest sztuczna inteligencja, która będzie uczyła się przez działanie...

Z inicjatywy amerykańskiej w Waszyngtonie odbywa się dziś szczyt z udziałem ponad 50 państw, którego celem jest zawiązanie globalnego sojuszu ws. dostępu do metali ziem rzadkich. W kwestii tych surowców niechętna międzynarodowym aliansom administracja Donalda Trumpa uczyniła wyjątek. Powodem są Chiny, gdzie wydobywa się większość światowych zasobów, które kilka miesięcy temu zagroziły znacznym ogr...

W tym odcinku Raportu o książkach zapraszamy na spotkanie z wybitnym reżyserem teatralnym, dyrektorem Teatru Narodowego w Warszawie Janem Klatą. Opowiemy o sile dawnych, zapomnianych tekstów literackich, które niejednokrotnie bardziej rymują się z chaotyczną rzeczywistością, w której żyjemy, niż pierwsze strony gazet. Dlaczego wstydzimy się Henryka Sienkiewicza? Kiedy zapomnieliśmy o Tadeuszu Mici...

Unia Europejska i Indie podpisały umowę o wolnym handlu. Po jej stopniowym wejściu w życie powstanie strefa niemal bezcłowa, licząca ponad 2 miliardy ludzi. Unia Europejska była również gościem specjalnym 77. obchodów Dnia Republiki, co jest w indyjskiej tradycji wyjątkowym przywilejem. Skąd bierze się tak bliska współpraca Indii i Europy w ostatnich miesiącach? Czy europejsko-indyjska przyjaźń je...

Prezydent Trump zapowiedział, że jego administracja dokona „pewnej deeskalacji” w Minnesocie. W weekend w Minneapolis agenci federalnego Biura ds. Ceł i Imigracji (ICE) zastrzelili kolejną osobę podczas operacji związanej z aresztowaniem imigrantów w stanie Minnesota. Ofiarą padł Alex Pretti, 37-letni pielęgniarz zatrudniony w szpitalu weteranów wojennych. Dowódca operacji ICE w Minnesocie oraz sz...

Nowy przekład debiutanckiej powieści Thomasa Manna „Buddenbrookowie” autorstwa Jerzego Kocha to niewątpliwie jedno z najważniejszych wydarzeń literackich przełomu 2025 i 2026 roku. Dlaczego powieść napisana 125 lat temu nadal tak bardzo nas porusza? I jak to możliwe, że to wielkie dzieło napisał 20-latek, który wcześniej trzykrotnie powtarzał klasę i opuścił szkołę przed zdaniem matury? „Buddenbro...

Prezydent Trump wycofał się z groźby użycia siły w celu przejęcia Grenlandii, choć nie wycofał się z próby zaanektowania wyspy. Trump i szef NATO Mark Rutte twierdzą, że umowa między NATO a USA w sprawie Grenlandii jest niemal gotowa. Na szczycie w Davos Trump nie powtórzył również groźby obłożenia cłami państw europejskich, które wsparły Grenlandię militarnie. W Davos zainaugurowała działalność R...

📸 W ostatnich tygodniach nie tylko światem technologicznym wstrząsnęła sprawa przerabiania zdjęć przez chatbota Grok należącego do serwisu społecznościowego X. Na proste polecenie użytkowników model językowy rozbierał każdego, korzystając z podsyłanych zdjęć, a wiele takich obrazów dotyczyło młodych kobiet i dzieci. Osoby na zdjęciach nie wyrażały na to zgody, a często nawet nie miały świadomości...

Po groźbie Donalda Trumpa wprowadzenia dodatkowych ceł na produkty z państw, które w geście solidarności z Danią wysłały na Grenlandię niewielkie oddziały wojskowe, napięcie między Europą a Stanami Zjednoczonymi sięgnęło poziomu najwyższego od dekad. Prezydent USA już codziennie zapowiada przejęcie Grenlandii – jeśli inaczej się nie da, także siłą. W reakcji na jego słowa Ursula von der Leyen mówi...

W tym odcinku porozmawiamy o tym, co dzieje się na zewnątrz, a nie w środku książek. Bo choć żywioł literatury stanowi sens istnienia książek, to wiodą one też życie materialne, na które składa się papier – jego kolor, zapach i faktura, krój pisma, a w końcu okładka. Co się dzieje w przestrzeni literacko-graficznej? Czemu służą okładki? Ilustracji, interpretacji, a może nawiązaniu dialogu z czytel...

Nie gasną protesty w Minneapolis przeciwko działaniom funkcjonariuszy federalnego Urzędu ds. Imigracji i Ceł. Ostatnie demonstracje nastąpiły po postrzeleniu przez funkcjonariusza urzędu Wenezuelczyka, który zaatakował funkcjonariusza łopatą. Trwa też otwarty konflikt prezydenta Trumpa z prezesem Rezerwy Federalnej, czyli banku centralnego. Jak Donald Trump próbuje wpływać na instytucje amerykańsk...

Prezydent Trump zapowiedział, że Stany Zjednoczone podejmą bardzo zdecydowane działania, jeśli władze dokonają egzekucji demonstrantów, którzy od końca grudnia protestują przeciwko rządowi. Według amerykańskiej Agencji Prasowej Aktywistów Praw Człowieka (HRANA) w zamieszkach zginęło co najmniej 2 400 protestujących i prawie 150 osób związanych z władzami. Ponad 10 tysięcy osób zostało aresztowanyc...

A co jeśli w przekładzie literackim nie idzie wcale o podobieństwo, tylko o różnicowanie? Czy zadaniem tłumacza i wartością absolutną jego pracy jest rzeczywiście maksymalne zbliżenie się do oryginału? A może w przekładzie nie chodzi wcale o powielanie, ale o zmianę, nie o zastępowanie, tylko o wzbogacanie? Bo „czyż przekład nie jest między innymi po to, by nasz język dzięki spotkaniu z obcym wysz...

Wiceprezydent USA J.D. Vance powiedział, że Grenlandia ma „krytyczne” znaczenie dla Stanów Zjednoczonych i świata w wypadku ataku Rosji albo Chin, i skrytykował Europę za brak ochrony tego terytorium. Rzeczniczka Białego Domu potwierdziła, że prezydent Trump nie wyklucza użycia siły militarnej do przejęcia Grenlandii. Liderzy sześciu państw europejskich, w tym Polski, zadeklarowali, że tylko Dania...

Poprzedni rok był dla branży AI najbardziej dochodowy, ale z perspektywy zwykłych ludzi zaczęło pojawiać się coraz więcej wątpliwości, czy rewolucja sztucznej inteligencji przyniesie wymierne korzyści, czy raczej będzie bańką, która napędzi światowy kryzys. Rozpoczynający się nowy rok będzie być może rokiem prawdy i weryfikacji. Czy AI spełni pokładane w niej ogromne oczekiwania? W jaki sposób zmi...

Dziesiąty dzień trwają protesty antyrządowe w Iranie. Do demonstracji dochodzi już w 27 z 31 prowincji kraju. Według danych amerykańskiej organizacji praw człowieka w zamieszkach zginęło co najmniej 36 osób, a 2000 zostało aresztowanych. Protesty dotyczą przede wszystkim katastrofalnej sytuacji gospodarczej kraju, gdzie inflacja przekracza 50 procent, a lokalna waluta osiągnęła najniższy kurs wobe...

W pierwszym w roku 2026 odcinku Raportu o książkach nigdzie nie będziemy się spieszyć, bo literatura ma swój rytm, który powoduje, że niektóre książki lepiej czytać po długim czasie od ich wydania. Są też takie, których przeczytać nigdy nie zdążymy… co tu dużo mówić, takich jest najwięcej. Może więc zamiast z powodu nieprzeczytanych książek, które piętrzą się na naszych półkach, czynić wyrzuty sum...

Stany Zjednoczone schwytały i wywiozły do Nowego Jorku prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro i jego żonę Cilię Flores. W przygotowanej kilka miesięcy operacji wojskowej wzięło udział 150 samolotów, które zniszczyły wojskowe cele w Caracas. Zginęło co najmniej kilkadziesiąt osób. Maduro został przetransportowany do Nowego Jorku; w poniedziałek ma stanąć przed sądem pod zarzutem narkoterroryzmu, impo...

Prezydent Zełenski nie wyklucza wycofania wojsk ukraińskich z Donbasu, ale tylko pod warunkiem, że również Rosjanie wycofają swoje oddziały. Zełenski twierdzi, że Stany Zjednoczone oferują Ukrainie 15-letnie gwarancje bezpieczeństwa. Prezydent podkreśla, że wynegocjowane porozumienie musiałoby zostać zatwierdzone przez Ukraińców w referendum. Władimir Putin powtarza, że Rosja zrealizuje cele swoje...

To był rok powrotu Donalda Trumpa i to w wersji turbo. Bez ograniczeń, bez — znanych z poprzedniej kadencji — niepewnych ogniw w maszynie politycznej, która zmienia oblicze Ameryki i całego globu. Przekonaliśmy się, na czym konkretnie polega polityka opatrzona hasłem „America First” — nie tylko w Europie, ale na całym świecie. Nie ma przełomu w wojnie Rosji z Ukrainą. Putin deklaruje, że wszystkie...

Czy można zakochać się w sztucznej inteligencji? I do czego to może doprowadzić? Kilka lat temu film "Her" wydawał się futurystyczną fantazją. Dziś jego sceny coraz częściej przypominają rzeczywistość. Chatboty, wirtualni towarzysze i "partnerzy" AI przestają być ciekawostką - dla wielu osób stają się realnym wsparciem w samotności, żałobie, kryzysie. Ale także w codziennym życ...

W tym wigilijnym programie wracamy do początku, do źródeł, do chrześcijańskiej tradycji, z której wyrastamy – bez względu na to, czy wierzymy, że świętujemy w te dni przyjście na świat Zbawiciela, czy po prostu spotykamy się w rodzinnym lub przyjacielskim gronie, by cieszyć się wzajemną obecnością. Dlaczego to robimy? Prosta odpowiedź brzmi: dlatego, że robili to nasi rodzice, ich rodzice i kolejn...

W przedświątecznym odcinku Raportu o książkach spotykamy się z filozofem i pisarzem, dlatego rozpiętość lektur będzie bardzo szeroka: od Heraklita, przez Brunona Schulza, Bolesława Leśmiana, Denisa Johnsona, Platona… po Wita Szostaka. W centrum naszej rozmowy będzie jednak znakomity esej filozoficzny, który jest odbiciem spotkania filozofa z pisarzem. Pyta bowiem o związek myślenia z opowieścią. W...