Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

Czy u podstaw współczesnych nierówności i dyskryminacji ludzi, którzy nie mają białego koloru skóry leży ideologia, czy ekonomia? Dlaczego, skoro zgadzamy się – wyłączając skrajną mniejszość – że kolonializm, niewolnictwo, segregacja były złe i w debacie publicznej piętnujemy rasizm – to system oparty na hierarchii rasowej nadal funkcjonuje? Na te pytania poszukamy odpowiedzi w tym odcinku sezonu...

„Muzea są czymś więcej niż miejscami pamięci. Są miejscami kultu właściwego społeczeństwom futurocentrycznym” i pisze w swojej nowej książce „Muzeum. Historia świata” profesor Krzysztof Pomian, którego gościmy w tym odcinku literackiego Raportu. Po co nam muzea? I dlaczego historia muzeów to opowieść o zmieniającym się świecie? Jak przełożyć pamięć na język sztuki? Zwłaszcza kiedy nić pamięci zost...

Ponad 40 migrantów zginęło podczas próby przeprawy z Tunezji do Włoch. Kolejna tragedia na Morzu Śródziemnym i kolejne pytania o to, jak ograniczyć liczbę tego typu tragedii w sytuacji, gdy kraje europejskie robią co mogą, by ograniczyć napływ migrantów a skala masowej migracji z globalnego Południa do Europy rośnie? Brytyjczycy zamierzają lokować oczekujących na azyl migrantów na barkach i w były...

Dziś wybierzemy się w podróż w głąb ludzkiej duszy. W kolejnym odcinku „Raportu-sezonu nieogórkowego” rozmawiamy o wolnej woli – nie tylko w ujęciu filozoficznym, ale także praktycznym (jeśli jest to w ogóle możliwe). Żyjemy w przekonaniu, że wolna wola jest niezaprzeczalna, leży w naturze człowieka i jest czymś, co wyróżnia nas spośród innych gatunków. Ale czym tak naprawdę jest i gdzie jej szuka...

W Arabii Saudyjskiej konferencja pokojowa w sprawie Ukrainy w oparciu o plan pokojowy przygotowany przez Kijów. Czy państwa Bliskiego Wschodu mogą stanąć po stronie Ukrainy w wojnie z Rosją? Czy społeczeństwa arabskie i muzułmańskie będą wspierać Zachód mimo czasami drastycznych różnic kulturowych i politycznych? W Szwecji i Danii powtarzają się przypadki palenia i bezczeszczenia Koranu. Dlaczego...

Na początku naszego letniego cyklu pytaliśmy Jacka Dukaja o świat po piśmie. Tym razem będzie trochę bardziej optymistycznie. Bo jak mówi nasz dzisiejszy gość: "Nigdy jeszcze w historii świata tak wielu ludzi nie czytało". A zatem, po co nam książki? Czy czytamy po to, by wypaść dobrze w towarzystwie mogąc powołać się na modną książkę? Dla przyjemności? A może po to by zrozumieć kim jest...

Kryzys społeczny w Izraelu po tym jak Knesset przegłosował pierwszą ustawę z pakietu reform wymiaru sprawiedliwości. Tysiące ludzi od stycznia protestowało przeciw reformie, która uważana jest przez nich za zamach na niezależne sądy. Czy Izrael przestaje być państwem demokratycznym? Jak na bezpieczeństwo kraju wpłynie fakt, że ponad 10 tysięcy rezerwistów, w tym połowa pilotów izraelskich, zapowia...

Dziś o pomyśle na Polskę. Pomysł zakłada nie mniej ni więcej niż zmianę ustroju naszego kraju. Tzn. demokracja by została, ale byłaby to inna demokracja i inna Polska niż ta, w której dziś żyjemy. Polska bez nieustannej wojny plemiennej, z władzą znacznie bliżej obywateli niż obecnie, kraj zdecentralizowany, ale równocześnie połączony w przestrzeni dobra wspólnego, którego wszyscy obywatele – bez...

To jest 513. doba pełnoskalowej wojny wywołanej przez Rosję Ukrainie. Rosja wycofała się z porozumienia w sprawie eksportu zboża z Ukrainy i zapowiedziała, że wszystkie statki pływające po Morzu Czarnym będą traktowane jako wrogie. Rosja zaatakowała Odessę niszcząc niektóre terminale zbożowe. Ukraina zaczęła używać broni kasetowej przekazanej przez Amerykanów, Amerykanie zapowiedzieli również, że...

W tym odcinku sezonu nieogórkowego o temacie, który wywołuje ogromne emocje i mnóstwo pytań w tym jedno podstawowe: jak mówić o rzeziach dokonywanych przez Ukraińców w 1943 roku na Wołyniu pod kierunkiem UPA, organizacji uznawanej dziś za symbol walki narodowowyzwoleńczej Ukrainy w chwili, gdy ten kraj walczy o przetrwanie z imperialną potęgą Rosji? A może: czy w ogóle mówić? I jak traktować polsk...

Ukraina bez kalendarza członkostwa w NATO, ale z kolejną transzą pomocy wojskowej i zapowiedziami wsparcia ze strony grupy G7. Turcja deklaruje zgodę na członkostwo Szwecji w NATO, a Sojusz traktuje Rosję jako największe zagrożenie dla siebie i wraca częściowo do strategii obronnej z czasów zimnej wojny. Czy szczyt w Wilnie to kolejny etap odradzania się Sojuszu Północnoatlantyckiego. I kto zyskuj...

W drugim wakacyjnym odcinku „Raportu – sezonu nieogórkowego” porozmawiamy o mapach, czyli tak naprawdę o tym co wiemy i czego nie wiemy jeszcze o świecie. Od zarania dziejów ludzie posługują się mapami, ale wygląda na to, że to właśnie teraz żyjemy w czasach dla map rewolucyjnych. Z jednej strony dają nam one poczucie bezpieczeństwa i są pewnym wzorcem kulturowym, z drugiej strony mogą być niebezp...

Izrael przeprowadza największą od lat operację wojskową wymierzoną w Palestyńczyków. Siły Obronne Izraela atakują miasto Dżenin oraz znajdujący się tam obóz dla uchodźców. Dlaczego znów dochodzi do rozlewu krwi na Zachodnim Brzegu? I co to ma wspólnego z niekończącymi się protestami w Izraelu? Japonia chce spuścić do oceanu przefiltrowaną, choć wciąż skażoną, wodę z uszkodzonej elektrowni jądrowej...

Na początek drugiego sezonu spotkanie ze znakomitym gościem i rozmowa na intrygujący temat. Znajdujemy się w okresie przejściowym między kulturą pisma a kulturą postpiśmiennną – pisze, ciągle jednak pisze - mój dzisiejszy gość. Przed epoką pisma istniała inna metoda transferu, czyli wyzewnętrzniania przeżyć. To była epoka oralna. W tych trzech okresach – oralnym, piśmiennym i postpiśmiennym mieszc...

Paryż płonie. Po zabiciu przez policjanta 17-letniego kierowcy, podczas kontroli drogowej, od wtorku na przedmieściach, potem w centrum stolicy, a także w innych miastach dochodziło do brutalnych zamieszek. Prawie 700 osób aresztowanych, zniszczone sklepy, budynki użyteczności publicznej, spalone samochody – to bilans tych starć. To kolejny dramatyczny protest w trakcie prezydentury Macrona. Przec...

Dziesięć osób w tym troje dzieci zabitych rosyjską bombą wystrzeloną na restaurację w Kramatorsku. To najtragiczniejszy rosyjski atak na obiekt cywilny od kwietnia, gdy 23 osoby zginęły po ostrzale bloku mieszkalnego w Humaniu. Ukraińska kontrofensywa posuwa się wolno i nieregularnie. Może oczekiwania Zachodu były zbyt optymistyczne. Prigożyn na Białorusi, a jego żołnierze mają wybór: albo wstąpie...

W sobotę założyciel i lider wojskowych oddziałów najemniczych zwanych Grupą Wagnera poprowadził swoich żołnierzy na Moskwę. Początkowo Władimir Putin oskarżył Jewgienija Prigożina o zdradę i zapowiedział jego surowe ukaranie. Sam Putin na kilka godzin przed planowanym wejściem wagnerowców do Moskwy najprawdopodobniej uciekł ze stolicy. Jednak po zajęciu obiektów wojskowych w Rostowie nad Donem i W...

Stany Zjednoczone rozmawiają z Chinami, a przywódca Państwa Środka Xi Jinping mówi, że świat potrzebuje stabilnych relacji między dwoma mocarstwami. Tymczasem przedstawiciele Tajwanu ostrzegają przed powtórzeniem przez Chiny scenariusza wojny w Ukrainie – tym razem w Azji. Czy to realny scenariusz? I w co aktualnie gra Pekin, który właśnie wywrócił do góry nogami wcześniejszą politykę „zero COVID”...

Unia Europejska - jako pierwsza na świecie - wprowadza prawo mające na celu uregulowanie sztucznej inteligencji. Parlament Europejski chce m.in. zakazać masowej inwigilacji z wykorzystaniem AI, a także ujednolicić zasady funkcjonowania i korzystania z popularnego CzatuGPT. Co jeszcze zawierają przepisy i w jaki sposób mają chronić Europejczyków? Czy unijne państwa będą mówiły jednym głosem w spraw...

Liderzy siedmiu państw afrykańskich jadą do Kijowa i Moskwy – z przystankiem w Warszawie – z misją pokojową. Rosja i Ukraina, z różnym skutkiem, od początku wojny walczą o wpływy na kontynencie afrykańskim. Czy ta wizyta przyniesie zasadniczą zmianę w podejściu tych krajów afrykańskich, które mniej lub bardziej jednoznacznie wspierają Rosję? I dlaczego w ogóle stanowisko Afryki w sprawie wojny, kt...

Donald Trump nie przyznał się do zarzutów niezgodnego z prawem użycia ściśle tajnych dokumentów. Były prezydent stawił się przed sądem federalnym w Miami na Florydzie oskarżony między innymi o składowanie tajnych dokumentów u siebie w domu, a także o bezprawne ujawnienie niektórych z nich osobom trzecim. Trump twierdzi, że oskarżenia to polityczna akcja przeciwko niemu, a jej celem jest uniemożliw...

Kiedy słońce chyli się ku zachodowi, okalające Wisłę Beskidy robią się granatowe. Tak każdego dnia o zmierzchu powstają Granatowe Góry. Czy istnieją naprawdę? W czerwcowym Raporcie o książkach zabieramy Państwa na granicę światów – tego rzeczywistego i literackiego. Do Wisły, gdzie codzienność splata się z magią. Magią, która możliwa jest dzięki literaturze. Poezja czytana z Jarosławem Mikołajewsk...

Ukraińskie wojska atakują na kilku odcinkach na południowym-wschodzie kraju. Niektóre media twierdzą, że to początek długo oczekiwanej kontrofensywy, choć władze kraju, jak dotąd nie potwierdzają tych informacji. Trwa ewakuacja ludności z obszarów zalanych po wysadzeniu zapory w Nowej Kachowce na Dnieprze na południu Ukrainy. Woda zalała ponad 600 km kwadratowych po obu stronach rzeki powodując ka...

Niemcy w recesji. Po raz kolejny w ostatnich dwóch kwartałach gospodarka tego kraju skurczyła się – tym razem w kwartale od stycznia do marca tego roku. Międzynarodowy Fundusz Walutowy przewiduje też, że Niemcy będą najsłabszą gospodarką wśród krajów rozwiniętych w całym roku 2023. Co jest przyczyną upadku, jak Niemcy planują wybrnąć z trudnej sytuacji? Gość: Sebastian Płóciennik

Naukowcy i eksperci ostrzegają przed skutkami niekontrolowanego rozwoju sztucznej inteligencji i porównują zagrożenia z nią związane do pandemii i wojny nuklearnej. Czy rzeczywiście rozwój technologii związanej ze sztuczną inteligencją może wymknąć się spod kontroli, a może już się wymknął? I jak regulować system, który zmienia się w błyskawicznym tempie? Czy w ogóle prawo jest w stanie nadążyć za...