Radio Occitania

Uèi parlam cinema e libres. Jean-Claude Carrière nos a daissats en 2021 mas sos escrits e son itinerança demòran. L’agradava mai-que-mai d’èsser considerat coma un contaire . Se vesiá coma un tocassièr que s’esparpalha mas, segon qu’indiquèt a France Culture gaire de temps abans sa mòrt, vesiá pas sa vida d’un autre biais. Entre l’escrivan e lo scenarista, aurem retengut mai que mai lo collaborato...

Uèi parlam corsaris . Antoine Fuet nasquèt a Narbona le 22 de genièr de 1759 d’un paire sarralhièr. Antoine ajudèt son paire al trabalh de la farga, çò que l’ajudarà a se constituir una bona massa musculara… Lo tot ajustat a una granda talha per son atge, çò que li donava ja un aspècte pro dissuasiu. Clamenç nos en dit un boçin mai sus aquel occitan del jorn... E se volètz tornar trapar la version...

Parlarem uèi d' Emma Calvé , soprano de renommada internacionala e nascuda en 1858 a La Sala , dins Avairon . Tant excentrica coma talentuosa, se produsiguèt sus un bon nombre d’emponts dont los d’Otra-Atlantica ont foguèt venerada. Segon lo site Aveyron.com , los articles que la premsa nòva-yorkesa de 1900 escriviá a son prepaus èran dignes d’articles que poiriam legir uèi a prepaus de Mick Jagge...

Quitament quand òm es pas un expert en automobila, d’unes noms an fait lor camin dins la cultura generala de massa. Demest aqueles noms, ne poirem citar un : Cadillac . Lo nom Cadillac a un rapòrt luenchenc amb lo país nòstre. Lo nom « Cadillac » fa omenatge a un cèrt Antoine Laumet dit Antoine de Lamothe-Cadillac , l’òme que fondèt la vila de Detroit en 1701 quand se trobava encaréa dins lo terri...

Quand sètz apassionat d’espòrt, avètz sovent un jornalista o un consultant favorit que, segon vos, « sap de qué parla ». Sap mesclar la descripcion a la passion. Sap far pròva de pedagogia sens que vos en mainetz… Se tornam a la font, per çò qu’es de la cobertura mediatica del rugbi , tornam trobar una personalitat de las fòrtas que pausèt de bonas basas : vòli parlar del carcinòl Roger Coderc e d...

Uèi, parlem del consul Cnaeus Domitius Ahenobarbus qu’es tanben lo fondator de Narbo Martius , capitala de la Gallia Narbonensis … e doncas la futura Narbona . Clamenç nos en dit un boçin mai sus aquel occitan del jorn... E se volètz tornar trapar la version escrita de la cronica, sera leu disponibla sus Jornalet, la gaseta occitana d'informacions . Imatge : Rabax63 , CC BY-SA 4.0 , via Wikimedia...

A Montpelhièr nasquèt Jacme 1èr d’Aragon en 1208, filh del rei Pèire lo catolic e de la Dòna Maria , darrièra descendenta dels Guilhems, senhors del Clapàs . Quand son paire moriguèt a la batalha de Murèth , Jacme èra l’ostatge del Simon de Montfòrt que lo daissèt partir jos la pression del papa Innocent III . Vendrà senhor de Montpelhièr a la mòrt de sa maire en 1213. Foguèt reconegut coma rei d’...

Uèi parlarem d'una familha, o puslèu una dinastia que l’agradèt de se comparar als Raimons quand presidiguèron a las destinadas de la vila de Tolosa . Lo costume-cravata grís a remplaçat dempuèi longtemps la tòga roja e negra dels Capitols o lo mantèl dels comtes… Un còp èra doncas la familha Baudis que geriguèt la vila ròsa pendent 22 ans. Clamenç nos en dit un boçin mai sus aqueles occitans del...

En genièr de 1909, l’american Wilbur Wright descobriguèt Pau . Aquel engenhaire, constructor e pilòta aviá ja efectuat de vòls motorisats amb son fraire Orville en 1903. Arriba dins una vila en plena espelison que beneficia ja de sos equipaments mai emblematics coma lo Baloard dels Pirenèus o lo Palais Beaumont . Los avions concebuts pels fraires Wright son ja distanciants pels modèls franceses An...

Se vos anatz passejar en Argentina , a 500 quilomètres al sud oèst de Buenos Aires, tombaretz sus una vilòta de 13 000 estatjants als noms de carrièra estranhs. Veiretz una calle Lassalle , una calle Pueyrredón , una calle de Rodez o encara una calle Aveyron ! Es puslèu normal per una ciutat que foguèt fondada per d’Occitans ! A l’origina, es l’òbra d’un òme : Clément Cabanettes. Clamenç nos en di...

A la basa, foguèt un borg castral jocat al cap d’una crèsta solitaria, aparentement al mitan del non-res… Disi plan « aparentament ». Situada a l’entrada de las possessions de l’Ostal de Tolosa , la fortalesa de Najac èra aquí fondamentalament per ne rapelar la poisséncia. La comuna roergata se desvolopèt tot simplament en seguissent la linha de crèsta dempuèi lo castèl . Mentre que d’autras commu...

Sèm en 1890. Un engenh estranh amb d’alas de ratapenada capita a s’afranquir de la gravitat sus cinquanta mètres e a dètz centimètres de nautor.  Atal se pòt resumir lo primièr vòl d’Eole dins lo parc del castèl de Gretz-Armainvilliers al sud-èst, lo primièr engenh concebut pel tolosan Clément Ader , pionièr de l’ aviacion . Clamenç nos en dit un boçin mai sus aquel occitan del jorn... E se volètz...

Es un tròç de granit negre, d’1 mètre 12 de naut per 76 cm de larg e 28 cm d’espessor . Èra descoberta a l’escasença de l’adobament de Fort Julien , anciana forticacion de la vila de Rachid , tanben apelada Roseta . L’auretz comprés, vòli parlar de la famosa lausa que compreniá tres formas d’escritura diferentas : de ieroglifas , de demotic e de grèc ancian . Aquò menèt de nombroses scientifics a...

Lo baloard Frederic Mistral a Narbona es a l’imatge de la vila dins son ensemble : un caireforc. Davant lo palais del Trabalh , bastiment impausant a l’estile racionalista e foncionalista, ont se costejan sòcis del club de natacion e sindicalistas, un òme a pres la paraula per l’eternitat. Lo socialista Ernest Ferrol , conse de Narbona entre 1891 e 1897 puèi entre 1900 e 1921, es una de las granda...

De quasernets de guèrra, n’i aguèt tot un fais. Mas essencialament, èran los quasernets d’oficièrs demorats en darrèn, çò que nos permetiá pas d’aver un raconte vertadièrament fisèl de las condicions de vida en primièra linha. Urosament, son estats editats los quasèrns de guèrra d’un gari que visquèt de prèp los afrontaments en primièra linha pendent la primièra guèrra mondiala . Èran l’òbra d’un...

Anam parlar encara d’un enfant de foncionaris ! … Sabètz ? Aqueles enfants mal fortunats que van e que venon al gra de las afectacions dels parents e que se pòdon retrobar ont que siá ! Foguèt doncas lo cas d’un cèrt Georges Pompidou , nascut dins la comuna cantalausa de Montbodiu en 1911 e qu’èra filh de regents. Clamenç nos en dit un boçin mai sus aquel occitan del jorn... E se volètz tornar tra...

Los loserencs li passan davant cada jorn sens se ne mainar de tròp, pasmens sa marca es impausanta. Aquela marca es la Catedrala Șanț Privat de Mende , un edifici del sègle XIV que succediguèt a dos autres. Aquela catedrala es un eiretatge del l’aristocrata gavaldanés Guilhem de Grimoard mai conegut jol nom d’ Urban V , avant-darrièr papa d’ Avinhon qu’a son estatua pausada juste davant dempuèi 18...

Paulina vos legís de tèxtes de la poetessa Brigitte Miremont  Soutenez-nous sur Patreon et HelloAsso  !

Paulina vos legís de tèxtes del poeta Joan-Pèire Lacombe Soutenez-nous sur Patreon et HelloAsso  !

Paulina vos legís de tèxtes de la poetessa Loisa Paulin.  Soutenez-nous sur Patreon et HelloAsso  !

Paulina vos legís de tèxtes de la poetessa Marineta Mazoyer Soutenez-nous sur Patreon et HelloAsso  !

Paulina vos legís de tèxtes del poeta Rainer Maria Rilke Soutenez-nous sur Patreon et HelloAsso  !

Es amusant de veire que de produits de consomacion fòrça basics a l’ora d’ara foguèron primièr considerats coma de potingas miraculosas. Atal, en mai de la salcissa, de la brica iranja, del rugbi e de l’aeronautica, los tolosans an un autre joièl a ajustar al lor patrimòni : lo cacho ! Per la vòstra informacion, segon lo diccionari de l’academia francesa, lo mot « cacho » ven del portugués cacho q...

Un còp èra, los prefèctes decidissián de tot... Vertadièrament de tot. Pels que son nascuts, a la gròssa, après 1975, vos cal imaginar qu’abans las collectivitats territorialas (regions, departaments, comunas) èran jos tutèla en permanéncia. E puèi, en 1981, aquò cambièt prigondament amb las primièras leis de descentralisacion .  Aquel Acte I de la descentralisacion jamai vist dempuèi lo sègle XIX...

Dins lo campèstre lemosin, lo disián «  Lo Grand  » e èra pas sonque degut a sa granda talha. Georges Guingouin foguèt al cap d’un dels maquís mai redobtables de França. Clamenç nos en dit un boçin mai sus aquel occitan del jorn... E se volètz tornar trapar la version escrita de la cronica, sera leu disponibla sus Jornalet, la gaseta occitana d'informacions . Imatge : French partisan unknown août...