ธรรมบรรยาย โดย พระอาจารย์นาวี ปิยทัสสี

ความคิดมันจะรับรู้ผ่านตัวตนนะ มีเราเป็นจุดศูนย์กลางในความคิดนั้น เมื่อมีเรา ก็จะมีกระจกสะท้อนว่าภาวะความมีตัวเราก็คือความสัมพันธ์ ตัวเรานี่มันอัตลักษณ์เนี่ยมันจะอยู่โดดโดดไม่ได้นะ มันจะต้องอิงความสัมพันธ์ สะท้อนว่ามีตัวมันอยู่ ดูว่าตัวตนของเราไปอิงความสัมพันธ์กับใคร กับบุคคลไหน ในความสัมพันธ์นั่นอิงความรู้สึกแบบไหน สุขหรือทุกข์ รักหรือชัง ชอบหรือไม่ชอบ มันจะเป็นอย่างนี้ เมื่อก่อนนะ เมื่อใดที่เรารั...

ให้เราสังเกตปริมาณลักษณะ ของลมหายใจก็ละเอียดลงลดน้อยลง จิตละเอียดลมหายใจละเอียด . มีอุบายวิธีในการเข้าไปสู่ ณ จุดกึ่งกลางสมอง เป็นการรับรู้ผ่านความรู้สึกล้วน ๆ เป็นความรู้สึกที่ไม่แบ่งแยก ไม่นิยามว่าใครเป็นผู้รู้สึก . อัตลักษณฺ์ ภาพลักษณ์ตัวตนที่มันโลดแล่น ไปในโลกของความคิดมันยุติลงแล้วนะ เป็นการรับรู้ที่ไม่แบ่งแยก เป็นการรับรู้ที่ไม่มีการเทียบเคียงไม่มีการเปรียบเทียบ เป็นการรับรู้ที่ไม่มีเงื่อนไข...

การรับรู้นั้นใหม่อยู่เสมอ ที่เราเกิดความเบื่อหน่ายในอารมณ์ เราอยากเปลี่ยนอารมณ์ เปลี่ยนสถานที่ เปลี่ยนความสัมพันธ์ เพราะเราอยู่กับอารมณ์เก่า ๆ เราอยากจะสัมผัสกับสิ่งใหม่ ในนิยามของนักวิปัสสนา เมื่อใดที่เราสำเนียก มาประจักษ์รู้กับขณะ ของกาละ ปัจจุบันขณะ เราจะได้สัมผัสกับสิ่งใหม่ทันที อัศจรรย์มากนะ . เราได้ละเลยความสดใหม่ของชีวิต ของรูปและนาม ใหม่ทุกขณะ สดทุกขณะ ปรากฏเพียงชั่วขณะเดียวแล้วสลายไป สิ่ง...

ก่อนที่จิตจะเข้าถึงอัปปนาสมาธิ จะผ่านขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ ขณิกสมาธิก็คือลมหายใจเข้าสั้นออกสั้น อุปจารสมาธิก็คือ เป็นผู้กำหนดรู้กองลมทั้งปวงหรือกายทั้งปวง รากศัพท์ภาษาบาลีใช้คำว่า "สัพพะกายะสังขาระ" กายสังขารคืออะไรก็คือ ลมอัสสาสะปัสสาสะ นั่นหมายถึงว่าเอกัคคตาจิต หรือความเป็นหนึ่ง จะเริ่มนะ มันจะผุดขึ้นมา ในระดับที่สองของอานาปานสติ ก็คือขณิกสมาธินั่นเอง แล้วภาวะความเป็นหนึ่ง เอกัคคตาก็จะ...

สุขหรือทุกข์ สมหวังหรือพลาดหวัง รักหรือชัง จะไม่เกิดร่วมกับปัจจุบันขณะ . วันนี้ก็จะมีอุบายวิธีใหม่นะ มาแบ่งปันกับผู้ปฏิบัติที่ยังไม่สัมผัส กับความสงบระงับจากสังขาร จากตัวปรุงแต่ง ก็คือทุกครั้งที่จิตเรามีความเพลิน ในอารมณ์รูปรสกลิ่นเสียงสัมผัสในความคิดนึกนะ จุดที่ตั้งแห่งความเพลินที่มันดึงจิตไปร่วม ก็คือปลายลิ้นนะ ปลายลิ้น จุดสัมผัสที่ปลายลิ้น ใครที่ยังมีความเพลินในอารมณ์อยู่ ยังขัดแย้งในอารมณ์อยู่...

ธรรมบรรยายเรื่อง กามสุข เนกขัมมสุข วิมุตติสุข เป็นไฉน - - หลังจากออกจากสภาวะนิพพานธาตุ หรือหลังจากเสวยผลญานแล้ว ความสุข ความอิ่มเอม ปิติ อันเป็นผลจากพลังของนิพพานธาตุ ให้ผลอันหาประมาณมิได้ อันเป็นที่มาคำว่า นิพพานังปรมังสุขขัง หมายถึงแบบนี้นะ

คืออุเบกขากับความเพลินในอุเบกขาเขาไม่ใช่ตัวเดียวกัน ? อ๋อพระองค์ท่านตรัสว่าเป็นเวทนาชั้นเลิศ ก็ไหน ๆ ก็มาถึงตรงนี้แล้วเนาะแท้ที่จริงเนี่ยพอจิตเข้าไปสู่ ระดับรูปสัญญาแม้แต่ปฐมฌานเนี่ยนะ อะไรดับไปรู้มั้ย นิวรณ์ดับ อภิชฌาและโทมนัสดับ อกุศลธรรมดับ แล้วความยินดีในความเพลินมันก็เป็นอกุศลธรรม บางคนก็เอ้ ทำไมการบันทึกคำสอนของพุทธะนั้นมันช่างย้อนแย้งกัน ก็ไหนว่าอกุศลธรรมดับ นิวรณ์ธรรมดับไปในปฐมฌานแล้วเนี่ย...

เมื่อเราพูดถึงเวลา ในคำสอนของพุทธะ อารมณ์และเวลานั้นจะแยกออกจากกันไม่ได้ อารมณ์มี ๓ ประเภท . อารมณ์เป็นส่วนอดีตภาษาบาลีก็ใช้คำว่า อะตีตารัมมะณาธัมมา อารมณ์อันเป็นส่วนอนาคต อะนาคะตารัมมะณา ธัมมา อารมณ์เป็นส่วนปัจจุบัน ปัจจุปปันนารัมมะณา ธัมมา . เราจะเห็นว่า อารมณ์กับเวลานั้นมันจะ เป็นสภาวะที่เนื่องด้วยกัน เกิดและดับร่วมกัน อย่างนี้ในระดับโลกิยะนะ ติดอารมณ์ก็คือไปติดเวลา เพลินในอารมณ์ก็คือเพลินในเวล...

{ ปุจฉา วิสัชนา ที่เข้มข้นด้วยเนื้อหา ศโลกที่ตัดมาบางส่วนจะไม่ครอบคลุมความหมายของเนื้อหา เพื่อมิให้คลาดเคลื่อนจากความเข้าใจที่ถูกต้อง เชิญท่านสดับรับฟังโดยทั้งหมดเถิด } ------ " ใครที่ได้ดูในหนังสือเล่มสอง "ขอบเขตการรับรู้ของจิต ก็จะทราบชัดว่า เมื่อไรที่จิตภาวะความเป็นเอกัคคตาถึงจะปรากฏ เอกัคคตาปรากฏขึ้น ความเป็นหนึ่งจะตั้งมั่นบนฐานกาย ไม่ซัดส่าย ไม่ไหลไปตามอารมณ์ ความคิด ความนึกในความจำ...

มรณานุสติ โดยอาศัยคำบริกรรม ตาย ตาย ตาย ตาย ขณะของคำบริกรรม ในจังหวะการบริกรรม ให้เท่ากับ การเคลื่อนของเข็มวินาทีนะ ตาย ตาย ตาย ตาย ไม่ต้องเพ่งจุดใดเลย มรณานุสสติและกุศลธรรมทั้งปวง ความรู้สึกจะไปรวมศูนย์ที่กึ่งกลางสมอง

" ขณะอย่าได้ล่วงเลยท่านทั้งหลายไป บุคคลใดล่วงเลยขณะไป บุคคลเหล่านั้นย่อมเบียดเสียดกันในนรก ย่อมทนทุกข์เศร้าโศกอยู่สิ้นกาลนาน " . . . . ปรมัตถทีปนี อรรถกถา ขุททกนิกาย เถรคาถา มาลุงกยปุตตเถรคาถา

เราเลือกได้ไหมการเคลื่อน มันจะหยาบหรือละเอียด มันขึ้นอยู่กับเหตุและปัจจัย มิใช่เกิดจากแรงปรารถนาของเรา ภารกิจหน้าที่ของเราคือ อะไรที่กำลังชัด อะไรที่กำลังเคลื่อน รูปหรือนามที่กำลังเคลื่อน รับรู้สภาวะนั้น

เมื่อสภาวะ ความเป็นจริงของรูปและนามเนี่ย เกิดและดับอยู่เช่นนี้ ไม่ว่าหยาบหรือละเอียด ไม่ว่าทุกข์หรือเหตุแห่งทุกข์ เกิดและดับ อยู่เช่นนี้ เป็นความว่างเปล่าปรากฏอยู่เพียงชั่วขณะ แล้วตัณหาอุปาทานมันเข้าไปตั้งอยู่ได้ยังไง มันอาศัยอยู่ได้ยังไง ในเมื่อสภาวะมันเป็นความว่างเปล่า เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดและดับอยู่ทุก ๆ ขณะ ไม่มีอะไรตกค้างเลย เมื่อมีอะไรตกค้างแล้ว ตัณหาอุปาทาน มันไปตั้งอยู่ได้ยังไง อิงอาศัยอยู...

จิตนี้มิได้ท่องเที่ยวไปในรูป ! จิตนี้ท่องเที่ยวไปในกามสัญญา ความทรงจำอันเนื่องด้วยรูปที่เคยเห็นเสียงที่เคยได้ยินกลิ่นรสสัมผัส แล้วอารมณ์เหล่านั้น กามสัญญาอันเป็นที่ตั้งแห่งความสุข อารมณ์อันเป็นที่ตั้งแห่งความสุขมันหยิบยื่นความสุขให้ตลอดหรือเปล่า มันมีอยู่จริงไหมความสุขที่เคยเกิดแล้วสัมผัสแล้วชื่นชมแล้ว สุขสมหวังแล้ว ไม่มีนะ มันดับไปพร้อมกับเวลานั้นแหละ เพียงโมเมนต์เดียวก็ดับไป แล้วจิตหมกมุ่นอยู่ใน...

เมื่อใดที่จิต เข้าไปถึงสภาวะหนึ่ง อิสระจากกำลังของนิวรณ์ สถานะของลมยาวมันจะเปลี่ยน มันจะเปลี่ยนไป ช่วงลมหายใจจะเปลี่ยนผ่าน จากลมหายใจยาว เป็นลมหายใจสั้น ช่วงการเปลี่ยนผ่าน จะเปลี่ยนผ่านช่วงลมหายใจออก ยังไงก็แล้วแต่ มันจะเปลี่ยนผ่านยังไงเมื่อไร หน้าที่ภารกิจของเราคือ รู้ชัดประจักษ์ชัดกับการเปลี่ยนแปลง ของลมหายใจ การเคลื่อนของลมหายใจ การเปลี่ยนแปลงการเคลื่อนของความทรงจำ ของความรู้สึกของความรักชัง ขอ...

ส่วนเห็นการเคลื่อนของลมหายใจนั้นเป็นรูปธรรม ความอัศจรรย์อยู่ที่ว่า เมื่อใดจิตเห็นการเปลี่ยนแปลงไม่ว่ารูปหรือนาม เห็นการเปลี่ยนแปลงของสัญญาจากความจำหนึ่ง ไปสู่ความจำหนึ่ง อย่าลืมนะผู้ที่เห็นความคิดอะ . ที่จิตเคลื่อนออกจากฐานกายไปสู่โลกแห่งความคิด ผู้ปฏิบัติบางท่านก็เห็น เอ้ความคิดนิมีสัญญาภาพนะ มีความจำประกอบ เขาก็จะเห็นในส่วนของความจำของสัญญา เอ้ในความคิดมันมีความรู้สึกสุขทุกข์ประกอบร่วมนะอันนี้ก็...

เราจะรู้ เราจะเห็นการทำงานของ ปัจจุบันขณะในพื้นที่ของนามธรรมได้อย่างไร . . . เราไม่ลืมเลือนเวทนาจิตธรรมมันเป็นสภาวะที่อิงอาศัยกัน ตัววิญญาณตัวขันธ์ 5 เนี่ยเมื่อวิญญาณปรากฏและแน่นอนทีเดียวมันจะมีสัญญาอยู่ในนั้น มันจะมีเวทนาประกอบในนั้น เวทนาก็คือความรู้สึก วิญญาณนั้นมันเป็นผลลัพธ์ออกมาจากการผ่านผัสสะ วิญญาณนั้นก็คือเมื่อรับรู้อารมณ์แล้วเนี่ยนอกในกระทบกันเกิดธาตุรู้ขึ้นเกิดวิญญาณขึ้น ธรรม 3 อย่างนี้...

ทุกครั้งที่มีกระบวนการเห็นการได้ยินได้กลิ่นลิ้มรส จะไปกระตุ้นกระบวนการตีความที่สมอง นี่ล่ะเรียกว่าธรรมารมณ์ "ผัสสะปัจจะยา เวทะนา " ถ้าตีความเป็นบวกก็เป็นสุข ตีความทุกข์ก็เป็นลบ ----- ผัสสะนี้หล่อหลอมมาจากความสัมพันธ์ จิตทำงานเมื่อเวทนาหนึ่งใดเกิดขึ้น จิตที่มีอวิฌชาจะเข้าไปเพลิน เข้าไปข้องเกี่ยว จะมีตัวเราปรากฏอยู่ในปรากฏการณ์นั้นๆ นี้เรียกว่าปรุงแต่ง ยิ่่งปรุงแต่งมาก คับข้องมาก แรงดึงจะดึงเข้าไปสู...

" จิตที่อิสระจากการพัวพันในอารมณ์ จิตที่ไม่ถูกพัวพันด้วยความ รักความชัง ไม่ถูกร้อยรัด ด้วยอภิฌชาและโทมนัส ความรู้สึกจะไปรวมศูนย์ ที่กึ่งกลางสมองใช่ไหม เบาอยู่ นิ่งอยู่ นี่แหละคือกำลังของปัญญา จิตจะไม่ขวนขวายสิ่งใด จะไม่พร่ำเพรียก จะไม่เรียกหา จะไม่รอคอย จะไม่คาดหวังในอารมณ์ทั้งปวง ปัญญาญาณมันเกิดขึ้นแล้ว เป็นการพักผ่อนทางจิตวิญญาณที่เลิศที่สุด "

ร่วมกันปฏิบัติภาวนา เนื่องในสัปดาห์วันวิสาขบูชา

"สภาวะ" นี้เราไปสัมผัสได้ ซึ่งสภาวะนี้เกิดจากเหตุและปัจจัย ถ้าเราไม่เข้าใจองค์ประกอบของเหตุและปัจจัย เราจะเข้าไปปรุงแต่ง เราจะอยู่กับสภาวะที่การปรุงแต่ง ซึ่งการปรุงแต่งมันก็เป็นเหตุเป็นปัจจัยอีกอันที่เราสร้างขึ้นมาอีก ไปสู่สภาวะที่ไม่สร้าง ศิลปแห่งการไม่กระทำ ศิลปแห่งการไม่แสวงหา ศิลปแห่งการไม่เลือก เป็นมิติที่คนละขั้วกับในชีวิตประจำวัน ชีวิตประจำวันของเรานี่ต้องอาศัยการแสดง การกระทำ แรง...

จิตเอาเครื่องปรุงแต่งนี้ มาเป็นตัวเป็นตน เป็นสัตว์เป็นบุคคล เมื่อใดที่มาแจ่มแจ้งเห็นสายธารแห่ง จากความจำนึงไปสู่ควมจำนึง จากสัญญานึงไปสู่สัญญานึง .. ขณะเดียวเท่านั้นสลายไปขณะใหม่มาแทนที่ การสืบต่อของสภาวะธรรมสั้นนิดเดียว กฏแห่งความเปลี่ยนแปลงคือสภาวะอนิจจัง จนถึงเวลาสายธารแห่งการเปลี่ยนแปลงสิ้นสุดลง ไม่มีการสืบต่อของการเกิดและดับ ไม่มีการสืบต่อของเวลา เป็นอกาลิโก บรรลุสภาวะไม่มีการเคลื่อน ไม่มีจุต...

อภิชฌาและโทมนัสทำหน้าที่ลักษณะอย่างไร พึงพอใจและไม่พึงพอใจ รักหรือชังชอบหรือไม่ชอบ พุทธะองค์ท่านตรัสว่าเป็นตัวตัณหาเป็นตัวสมุทัยเป็นเหตุ อดีตก็ผ่านไปแล้วน่ะไม่หวนกลับมาเป็นความว่างเปล่า อนาคตก็เป็นเพียงจินตนาการ แล้วไฉนว่าจิตถึงมาข้องมาเกี่ยวมาพัวพัน ในอารมณ์อดีตบ้างอนาคตบ้าง ภาษาบาลีก็ใช้คำว่ามาปรุงแต่ง ปรุงแต่งยังไงก็คือเอาสัญญาภาพ ในอารมณ์ที่รักเคยรักเคยชังเคยชอบไม่ชอบ มาปรุงแต่ง เสมือนหนึ่งว่า...

การเคลื่อนไหวก็คือกฎแห่งความเป็นอนิจจังเคลื่อนอยู่เนืองนิจ และการเคลื่อน เคลื่อนเพียงขณะเดียวเท่านั้นเองก็สลายไป การเคลื่อนไหวขณะใหม่ก็มาแทนที่นะ สั้นนิดเดียว ไม่ยากไม่ยากนะ สั้นนิดเดียว ภาวะการเคลื่อน ภาวะการเกิดระดับ สลับกันอยู่อย่างนี้น่ะ เกิดดับ เกิดดับ การเกิดขึ้นของสภาวะธรรมคือการเกิดขึ้นครั้งแรก และมันเป็นการดับครั้งสุดท้าย โดยสภาวธรรมจริง ๆ แล้วไม่มีอะไรตกค้างเลยนะ เป็นความว่างเปล่า การรับ...

1. ฐานโพรงจมูก 2. ปลายจมูก บริเวณสามเหลี่ยมเหนือริมฝีปากขึ้นไป 3. กึ่งกลางหน้าอกบริเวณลิ้นปี่ 4. ศูนย์กลางกายเหนือสะดือขึ้นมาสองนิ้ว ฐานใหม่หลังจากเกิดการเปลี่ยนแปลง ทุก ๆ 13,000 ปีจะมีแรงที่กระทำกับสุริยะของเรา ตอนนี้กุศลธรรมที่นับเนื่องด้วยมรรค การรับรู้จะอยู่ที่กึ่งกลางสมอง พื้นที่พลังแห่งการเกิด ในส่วนอกุศลธรรม ใจจะเป็นตัวรับรู้เป็นพลังแห่งความดับ เป็นที่ตั้งแห่งอกุศลธรรมทั้งหลาย 5. ถ้าต้องร้บ...