หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม

"จิตใจเราเหมือนเมล็ดผลไม้ เหมือนเมล็ดมะม่วง เมล็ดทุเรียน ในนั้นมีต้นอ่อน ต้นอ่อนของเชื้อเกิดในใจเรา ต้นอ่อน คือตัวอวิชชา วันใดที่อวิชชาถูกทำลาย เกิดวิชชาขึ้นมา รู้อริยสัจ อวิชชาก็จะตายไป เชื้อเกิดในจิตเราก็ไม่มี เราจะพ้นจากทุกข์กันตรงนั้น ไม่ต้องรอให้แก่แล้วภาวนานะ รีบภาวนาต้ังแต่วันนี้เลย" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๒๕ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 611125B ซีดีแผ่นที่ ๗๙ 

"เรื่องจิตตสิกขา สำคัญมาก ตอนที่หลวงพ่อภาวนา เรียนกับหลวงปู่ดูลย์ พอเข้าใจการปฏิบัติแล้ว หลวงพ่อก็ออกไปดูสำนักต่าง ๆ สำนักที่มีชื่อเสียงต่าง ๆ ไปมาเกือบหมดแล้ว พบปัญหาของผู้ปฏิบัติ คือขาดความรู้เรื่องของจิตตสิกขา" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๒๕ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 611125A ซีดีแผ่นที่ ๗๙

"เวลาชีวิตมีปัญหา ใจเราไม่ชอบ รู้ว่าไม่ชอบ ใจเราจะเป็นกลาง มันจะเป็นกลางเอง พอใจเราเป็นกลาง เราก็ใช้สติ ใช้ปัญญา ไปแก้ปัญหาชีวิตของเรา จะทำให้การแก้ปัญหาชีวิตทำได้ดีขึ้น เราอย่าคาดหวัง ว่าชีวิตเราจะต้องไม่มีปัญหา ชีวิตของทุกคนมีปัญหา ขนาดพระพุทธเจ้า บางช่วงก็ชีวิตมีปัญหา เช่น พระทะเลาะกัน พระพุทธเจ้าห้าม ยังไม่ฟังเลย พระพุทธเจ้าต้องออกจากวัด ไปอยู่ในป่า ไปอยู่กับช้าง ไปอยู่กับลิง ดีกว่าอยู่กับพระเ...

"ธรรมะทั้งหมดของพระพุทธเจ้า อยู่ในเรื่องของทุกข์ เหตุของความทุกข์ เรื่องของความดับสนิทแห่งทุกข์ เรื่องวิธีปฏิบัติเพื่อความดับสนิทแห่งทุกข์ มีอยู่เท่านี้เอง เกินจากนี้ ไม่ใช่คำสอนที่สำคัญแล้ว เป็นคำสอนที่ผสมผสาน ยอมให้อย่างอื่นเข้ามาปน ๆ เพราะคำสอนแท้ ๆ มีเท่านี้เอง เรียกว่าใบไม้หนึ่งกำมือ ใบไม้กำมือเดียว ฉะนั้น ถ้าใครเขาถามเรา ใบไม้หนึ่งกำมือที่พระพุทธเจ้าพูดถึง มีกี่ใบ ตอบให้เสียงดัง ๆ ว่ามี ๔ ใบ...

"หลักการมีง่าย ๆ นิดเดียว คือเรียนรู้ตัวเอง รู้กายอย่างที่กายเป็น รู้ใจอย่างที่ใจเป็น พอเราเรียนรู้ตัวเองได้แล้ว เรียกว่า เราเห็นความจริงของกาย เห็นความจริงของจิตใจแล้ว มันจะเบื่อ พระพุทธเจ้าท่านบอกว่า เพราะเห็นตามความเป็นจริง จึงเบื่อหน่าย เพราะเบื่อหน่าย จึงคลายความยึดถือ เพราะคลายความยึดถือ จึงหลุดพ้น เพราะหลุดพ้น จึงรู้ว่าหลุดพ้นแล้ว" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๘ พฤศจิ...

"เราทำอะไร มีสติ ปัญญากำกับใจของเราไว้ให้ดีเลย อย่างที่เราจะทำทาน ทำเพื่อสนองกิเลส หรือเพื่อลดละกิเลส เช่น ลดความตระหนี่ของเรา ไม่ใช่ทำทานเป็นเงินมากๆ เเล้วจะได้บุญมาก อาจจะได้บุญนิดเดียว เพราะว่าไม่ประกอบด้วยปัญญา รักษาศีลก็เหมือนกัน ประกอบด้วยสติปัญญา ทำไปเพื่อให้อกุศลลดลง เพื่อให้กุศลเจริญขึ้น ทำสมาธิก็เพื่อให้กุศลเจริญขึ้น ให้อกุศลลดลง ค่อยๆ ฝึก รู้เท่าทันตัวเองไปเรื่อยๆ" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปา...

"นักปฏิบัติที่เก่งๆ ต้องปฏิบัติโดยไม่มีใครรู้ว่าปฏิบัติ ใครมันจะมาดูออก กรรมฐานเป็นงานของใจ อยู่ที่ใจเรา เรียนรู้ใจของตัวเองไป" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 611117B ซีดีแผ่นที่ ๗๙

"อยากมีปัญญา ก็ต้องภาวนา อยากมีปัญญา ไม่ใช่ใส่บาตร คนละเรื่องกัน อยากรวย ก็ทำทาน อยากสวยงาม มีศีล อยากรู้เหตุรู้ผล เจริญปัญญา เจริญวิปัสสนา เหตุกับผลต้องตรงกัน" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 611117A ซีดีแผ่นที่ ๗๙

"พวกนักเผยแพร่ ต้องมีจรรยาบรรณนิดหนึ่ง เอาของลูกศิษย์ไปเป็นของอาจารย์ไม่ได้ ต้องเคารพครูบาอาจารย์ สิ่งที่ลูกศิษย์เขียน ไม่สมบูรณ์เท่าที่ครูบาอาจารย์สอน อย่างไปบอกว่าที่ลูกศิษย์แต่ง คือที่ครูบาอาจารย์สอนมาทั้งหมด พูดไม่ได้ ลูกศิษย์รู้ธรรมะตามชั้นตามภูมิ ไม่ได้ว่ารู้เท่าอาจารย์ หนังสือธรรมะที่บอกว่าของหลวงปู่ดูลย์ ๆ เฉพาะที่เป็นของหลวงปู่ดูลย์จริง ๆ มีนิดเดียว คือที่มีการอัดเทปเอาไว้ ส่วนใหญ่ก็คือเร...

"การดูของจริง ในกายในใจนี้ เป็นภาพ เป็นกรอบกว้างๆ ของการปฏิบัติ เราจะมาดูกาย ดูใจตามความเป็นจริงได้ เราต้องฝึก อันหนึ่ง ฝึกให้มีสติ อันหนึ่ง ฝึกสมาธิที่ถูกต้อง สัมมาสติ กับสัมมาสมาธิ ทำให้บ่อย เป็นสัมมาวายามะ องค์ธรรม ๓ ประการนี้ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ จะทำให้เกิดสัมมาทิฏฐิตัวแท้ คือโลกกุตตรปัญญา ปัญญาที่เป็นโลกุตตระจริงๆ" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๕...

"การดูจิต เป็นวิธีปฏิบัติที่ลัดสั้นที่สุดแล้ว เพราะจิตเป็นใหญ่ เป็นหัวหน้า เป็นประธานในธรรมมะทั้งปวง กุศลเกิดที่จิต อกุศลเกิดที่จิต มรรคผลเกิดที่จิต เพราะอย่างนั้น ตัดตรงเข้าที่จิต ก็จะรู้ทั้งกุศล ทั้งอกุศล รู้มาก ๆ เข้า จะเห็นทุกอย่างเกิดแล้วดับ ทุกอย่างบังคับไม่ได้ สุดท้ายก็เกิดมรรค เกิดผลขึ้นมา" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๐ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 611110B ซีดีแผ่นที่ ๗๙

"พระพุทธเจ้าสอนว่าให้ละบาปทั้งปวง ทำกุศลให้ถึงพร้อม ทำจิตให้ผ่องแผ้ว เป้าหมายปลายทางก็คือ จิตเราต้องผ่องแผ้ว ผ่องแผ้ว ก็คือไม่มีกิเลส จิตเราจะไม่มีกิเลสได้ เราก็ต้องงดการทำบาปทั้งปวง ทางกาย ทางวาจา ทางใจ ทำกุศลให้ถึงพร้อม ทาน ศีล สมาธิ ปัญญา ต้องฝึกต้องทำ" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๐ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 611110A ซีดีแผ่นที่ ๗๙

"การปฏิบัตินั้นไม่ยาก ยากเฉพาะผู้ไม่ปฏิบัติ ผู้ไม่ปฏิบัติ เวลาให้ปฏิบัติจะบ่นว่ายาก ผู้ปฏิบัติไม่รู้สึกยากเลย เพราะการปฏิบัติไม่มีอะไร มันเหมือนอ่านหนังสือ อ่านหนังสือยากนักหรือ ถ้าอ่านหนังสือไม่ออก มันก็ยากนะ แต่ถ้าอ่านหนังสืออกก มันก็ไม่ยาก อ่านไปเรื่อย ๆ หนังสือเล่มนี้ หนังสือหัวใจ หนังสือคือใจเรานี้เอง" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๔ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ (วันทอดกฐิน) ไฟล์ 61110...

"อนุโมทนา คือยินดีที่เขาทำความดี ถ้าเรายินดีที่เขาทำความดี เราก็ได้บุญ ในส่วนของคนทำดี ถ้าทำแล้วใจกว้าง ก็ได้บุญเยอะ เป็นบุญซ้อนเข้าไปอีก อย่างเราทำดีอะไรมา เราไปบอกคนซึ่งเราคิดว่า ถ้าเขารู้แล้วเขาจะยินดี เราไปบอกเขาให้อนุโมทนาบุญ เขายินดี เขาก็ได้บุญด้วย เราเป็นคนบอก เราก็ได้ด้วย บางคนทำบุญแล้วใจแคบ ไม่อยากบอกคนอื่น กลัวบุญจะถูกแบ่ง บุญไม่ได้กะพร่องกะแพร่ง อนาถาแบบนั้น เวลาเราทำบุญ เหมือนเราจุดเท...

"ศีล ๕ ไม่ได้ถือเลย ไม่มีศีล ๕ จะมาภาวนาได้ยังไง สอนไม่ได้ สอนไม่ได้จริง ๆ ไม่ได้แกล้ง ไม่ได้ลงโทษ คนไม่มีศีล สมาธิไม่มี สมาธิไม่มี ปัญญาไม่เกิด ปัญญาไม่เกิด วิมุตติไม่มี วิมุตติไม่มี มรรคผลไม่เกิด เพราะอย่างนั้น ศีลสำคัญ ซื่อตรง สุจริตใจ เราเคยอยู่วัดแล้วก็แบ่งให้คนอื่นบ้าง คนที่คิดจะเอา ใจแคบ คนที่คิดเสียสละ ใจกว้าง คนที่คิดเสียสละ ภาวนาง่าย ไปได้เร็ว" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม...

"ถ้าเราอยากพ้นทุกข์จริงๆ กิเลสเล็กกิเลสน้อย ปล่อยไว้ไม่ได้ จะมาผัดผ่อนต่อรองกับกิเลส ทำไม่ได้ ความเผลอเพลิน ก็พาเราไปเกิดได้แล้ว มันเพลิน ๆ ใจมันเป็นบุญเป็นกุศล มีความสุข ไปสุคติได้ แต่ว่าไปนิพพานไม่ได้" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 611103A ซีดีแผ่นที่ ๗๙

"อวิชชา คือความไม่รู้อริยสัจ ๔ ไม่รู้ทุกข์ ไม่รู้สมุทัย ไม่รู้นิโรธ ไม่รู้มรรค ถ้าเมื่อไรรู้ทุกข์ เมื่อนั้นละสมุทัย เมื่อไรละสมุทัย เมื่อนั้นแจ้งนิโรธ เมื่อไรแจ้งนิโรธ เมื่อนั้นเกิดอริยมรรค เพราะอย่างนั้น สำคัญอยู่ที่ตัวรู้ทุกข์ รู้ทุกข์ก็คือ รู้กายอย่างที่กายเป็น รู้ใจอย่างที่ใจเป็น อันนี้เรียกว่ารู้ทุกข์ นี่คือศาสตร์ของพระพุทธเจ้า พระอรหันต์ทุกองค์ ผ่านมาทางนี้ ไม่มีพระอรหันต์องค์ใดเลยที่ไม่รู้อ...

"ยากที่สุดตรงทำจิตให้ถูก ฝึกจิตให้ถูกต้อง พอจิตถูกแล้ว การทำวิปัสสนาไม่ใช่เรื่องยาก ใช้จิตที่ถูกต้องแล้ว ไปรู้ มีสติระลึกรู้ ความเปลี่ยนแปลงของรูปนามกายใจ จิตเป็นคนรู้คนดู เป็นผู้เห็น แล้วถึงทำวิปัสสนาได้ วิปัสสนาไม่ใช่คิดเอา วิปัสสนาไม่ใช่วิตก ไม่ใช่การตรึก ไม่ใช่การคิด วิปัสสนาไม่ใช่การสะกดจิตตัวเอง ไม่ใช่คิด ไม่ใช่สะกดจิต แต่เป็นการรู้กายอย่างที่กายเป็น รู้ใจอย่างที่ใจเป็น กายเป็นไตรลักษณ์ ใจก็...

"เราต้องฝึกให้จิตเป็นผู้รู้ที่แท้จริงขึ้นมา จนเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน มีความเบา มีความอ่อนโยน นุ่มนวล มีความคล่องแคล่วว่องไว มีความเหมาะสมที่จะทำกรรมฐาน ที่จะเรียนรู้กาย ที่จะเรียนรู้ใจ ถ้าสงบแล้วก็นิ่งเฉย ขี้เกียจขี้คร้าน ที่จะเรียนรู้กายรู้ใจ ก็ยังไม่ใช่" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม ๒๗ ตุลาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 611027A ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"สภาวธรรม คือสิ่งที่เราจะเอาไว้ใช้ทำวิปัสสนากรรมฐาน หัดรู้จักสภาวะ อย่างเราจำธรรมะได้ แต่ไม่เคยเห็นสภาวะของจริง ใช้ไม่ได้" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม ๒๑ ตุลาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 611021B ซีดี ๗๘

"พวกเราไปเลือกเอา อารมณ์กรรมฐานสักอย่างหนึ่ง ที่อยู่แล้วมีความสุข แล้วเราก็ไปรู้อารมณ์อันนั้น อย่างมีความสุข สงบก็ช่าง ไม่สงบก็ช่าง ถ้าอยากสงบจะไม่มีความสุข ความอยากเกิดเมื่อไร ความทุกข์เกิดเมื่อนั้น ตัณหาเป็นตัวสมุทัย เป็นเหตุให้เกิดทุกข์ เพราะอย่างนั้น อย่าอยากสงบ ... ไปหัดนะ เราเป็นฆราวาสก็ต้องหัด เพราะว่าชีวิตเราเคร่งเครียดมาก ดีไม่ดีบ้า เหน็ดเหนื่อยมาก เครียดมาก โรคจิตกิน ถ้าเรามีสมาธิ จิตใจม...

"ค่อยๆ ฝึกไป รู้ด้วยการจำนี่แย่ที่สุด จะนึกว่ากูเก่ง ยิ่งรู้มาก กิเลสยิ่งมาก พวกจำตำราได้เยอะ บางทีกิเลสแรงกว่า คนธรรมดาอีก รู้ของจริง คือ รูปนาม สภาวะธรรมแต่ละอัน รู้ของจริง ดูเข้าไป จนกระทั่งมันรู้แจ้ง ว่าทุกอย่างไม่ใช่เรา ทุกอย่างเกิดดับ ความรู้ของเราค่อยๆ พัฒนาเรื่อยๆ เป็นลำดับๆ" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๒๐ ตุลาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 611020B ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"ความพ้นทุกข์ เราจะพ้นตอนพ้นกิเลส บรรลุพระอรหันต์ ความดับสนิทแห่งทุกข์ คือตอนที่ขันธ์มันแตก ถึงพระนิพพาน ฉะนั้น ถ้าเราพ้นทุกข์ได้ มันก็ถึงความดับสนิทแห่งทุกข์ได้ จุดสำคัญ คือต้องลดละกิเลสไปเรื่อยๆ" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๒๐ ตุลาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 611020A ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"การปฏิบัติธรรม ไม่เบียดบังเวลาทำมาหากินของเรา เรามีหน้าที่อะไร เราก็ทำไปให้เต็มที่ แต่เราคอยมีสติไว้ อย่างหลวงพ่อ เมื่อก่อนทำงานราชการ อยู่สภาความมั่นคง งานเครียดมาก เวลาที่เราทำงานนั้น สติ สมาธิ ปัญญาจดจ่อกับงาน ไม่ใช่เวลาปฏิบัติ แต่พอทำงานแล้วเราเครียดขึ้นมา ตรงเครียดไม่ใช่งาน ให้เรามีสติรู้ทันใจที่เครียด" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๕ ตุลาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 611015 ซีดีแผ่นที่...

"มิจฉาสมาธิ เป็นสมาธิที่ไม่ประกอบด้วยสติ อย่างเรานั่งแล้วเคลิบเคลิ้ม นั่งแล้วเคร่งเครียด ในขณะที่เครียดนั้น โทสะมันเกิด สติไม่เกิดหรอก ในขณะที่เคลิบเคลิ้ม ลืมเนื้อลืมตัวไป โมหะมันเกิด ก็ไม่มีสติ หรือนั่งแล้วก็เพลิดเพลิน ตอนที่เพลิดเพลิน นั่งมีความสุขเพลิน ๆ ไป อันนั้นมีราคะ ไม่มีสติ เพราะอย่างนั้น เราฝึกสมาธิ ให้มีสติกำกับใจของเราไว้ ทำกรรมฐานสักอย่างหนึ่ง แล้วคอยรู้ทันใจของเราเองไว้ ราคะ โทสะ โมห...