Ondertussen in de kosmos

Van onze betalingen tot onze communicatie, we zijn extreem afhankelijk van satellieten. Dat maakt de ruimte tot een plek waar bijzondere militaire interesse naar uitgaat. Zo testte Rusland al eens een ruimtewapen dat op andere satellieten kan schieten. Recent maakten experts zich zorgen over een mysterieuze Russische lancering waarbij mogelijk een nucleair kosmisch wapen in stelling wordt gebracht...

Een kwart van de wolven in Nederland is zoek. Spoorloos verdwenen. En dat terwijl wetenschappers deze dieren op de voet volgen, met cameravallen en dna-onderzoek bij prooien en in uitwerpselen. Ecologen en wolvenexperts zoeken naar verklaringen. De meest waarschijnlijke: wolven worden illegaal afgeschoten, waarna hun lichamen worden verborgen. Met natuurredacteur Jean-Pierre Geelen. Presentatie: T...

Bij zijn inauguratie zei Donald Trump dat hij zo snel mogelijk Amerikanen naar Mars wil sturen, om daar een vlag te planten. Zijn handlanger Elon Musk gaat een stap verder, hij wil met zijn ruimteprogramma zelfs een complete kolonie stichten op de rode planeet. Een miljoen mensen op Mars binnen 20 jaar; moet kunnen, volgens Musk. Hoogste tijd om de potentie van zo'n Marsonderneming onder de loep t...

Wetenschappers werken sinds kort met een radicaal nieuwe manier om depressie te behandelen. Patiënten krijgen eerst een hersenscan. Op basis van hun ‘alfa-golven’ bepalen de behandelaars van een Friese ggz-instelling vervolgens welke medicatie de grootste kans op succes heeft. De 55-jarige Nynke was één van de eerste proefpersonen. We vertellen haar verhaal, dat van...

Nederlandse wetenschappers zijn begonnen aan een sciencefictionachtige zoektocht: leven maken uit het niets. De eerste stap – een werkende energievoorziening – is bijna een feit. Wetenschappers zien allerlei mogelijke nuttige toepassingen. Maar zitten er niet ook grote risico's aan dit 'spelen voor God'? Met: Maarten Keulemans.  Presentatie: Tonie Mudde Montage: Julia van Alem Ein...

Het zijn een van de meest spectaculaire, meest krachtige en meest mysterieuze fenomenen in ons heelal: zwarte gaten. Wetenschappers krijgen zwarte gaten eindelijk steeds scherper in beeld, waardoor we beter snappen hoe ze ontstaan en wat ze doen. Wat maakt ze zo krachtig dat ze zelfs het licht zelf kunnen opslokken? En wat zou er met je gebeuren als je met een ruimteschip recht een zwart gat in st...

Waarom zou je een boom omhakken als je hout ook in het lab kunt kweken? Op diverse plekken in de wereld slagen wetenschappers erin allerlei natuurproducten te kweken, van katoen tot vlees tot cacao. Hun doel is een revolutionair duurzamere vorm van landbouw. Wetenschapsredacteur van de Volkskrant Maarten Keulemans nam alvast een kijkje in een Nederlands lab, en zag daar een wel heel bijzondere vru...

Hoeveel oliebollen moet je eten om 1 kilo aan te komen? Hoe haal je deze keer wél je goede voornemens? En wat te doen met familiediners vol sociale spanningen? De wetenschapsredactie van de Volkskrant helpt je met wetenschappelijk verantwoorde tips de feestdagen door, zo het nieuwe jaar in. Met: Anna van den Breemer, Simoon Hermus en Michiel van der Geest.  Presentatie: Tonie Mudde Mon...

 Werd Jezus wel geboren in december? Wie bedacht de Kerstman? En waar komt toch die eigenaardige kerstgewoonte vandaan om een maand lang een omgehakte boom in je huis te zetten? De antwoorden op deze en vele andere kerstvragen krijg je in onze speciale kersteditie van Ondertussen in de Kosmos. En o ja, we maken ook nog een wetenschappelijke analyse van de ultieme kersthit. Met: Maarten K...

Sinds zijn bezoek aan Pluto vliegt ruimtesonde New Horizons door de ongerepte buitengebieden van het zonnestelsel. Aan die mysterieuze buitengrens van ons zonnestel, doet de ruimtesonde de ene na de andere spectaculaire ontdekking. 'Dit was totaal onbekend terrein. Alles wat je daar ziet, is nieuw.' Met: George van Hal. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Julia van Alem Eindredactie: Emilie van Kins...

Een van de meest indrukwekkende werken die de mensheid ooit gebouwd heeft, het ruimtestation ISS, nadert het einde van zijn levenstijd. Ruimtevaartexperts maken nu plannen om dit enorme kosmische gebouw netjes op te ruimen. Maar hoe doe je dat? Onze ruimtevaartdeskundige George van Hal over dit wonderlijke sloopproject. Met speciaal gastoptreden van astronaut André Kuipers, die herinneringen ophaa...

De tijd die baby’s, peuters en kleuters achter een scherm doorbrengen is in korte tijd explosief gestegen. Scholen, jeugdartsen en wetenschappers zien nieuwe problemen ontstaan. ‘Sommige kinderen maken geen oogcontact meer.’ Lees hier het artikel van Kaya Bouma over telefoongebruik bij jonge kinderen.  Met: redacteur psyche & brein Kaya Bouma.  Presentatie: Tonie Mudde Montage: Merle van der H...

Ineens zijn ze er: bedrijfjes die beweren gezondere of intelligentere baby's te kunnen leveren, met hulp van moderne genetische technieken. De eerste 'superkinderen' blijken zelfs al geboren te zijn. Is dit het nieuwe voortplanten? Luister naar wetenschapsredacteur Maarten Keulemans. Lees  hier  het artikel van Maarten Keulemans over genetisch gescreende baby’s. Presentatie: Tonie Mudde Montage: M...

Waarmee worstelen Nederlanders het meest in hun seksuele leven en hoe kunnen ze daar het beste mee omgaan? Volkskrant-redacteur Anna van den Breemer maakte een rondgang langs seksonderzoekers en relatietherapeuten. Een wetenschappelijk verantwoord gesprek over libido, de orgasmekloof tussen mannen en vrouwen en hoe vaak Nederlanders het nou echt doen.  Presentatie: Tonie Mudde Montage: Merle van d...

Vanaf zo'n beetje de leeftijd van dertig jaar lijkt het onvermijdelijk: lichamelijke aftakeling. Valt dit verouderingsproces af te remmen of zelfs te stoppen? Deze wetenschappers proberen de sleutel tot de eeuwige jeugd te vinden. Als ze slagen, zal dat hele grote gevolgen hebben. Luister naar wetenschapsredacteur Maarten Keulemans. Lees hier het interview met Venki Ramakrishnan. Presentatie: Toni...

Is er leven onder het ijs van Jupitermaan Europa? Een net gelanceerde Europese ruimtemissie gaat op zoek naar antwoorden. Onze kosmisch correspondent George van Hal vertelt over wat we weten van dit wonderlijke hemellichaam, en waarom wetenschappers denken dat er misschien leven te vinden is. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Merle van der Horst Eindredactie: Corinne van Duin, Julia van Alem en Lo...

Terwijl PVV-minister Faber asielzoekers de deur wijst, bewijst nieuw grootschalig onderzoek dat het verstandig is om immigranten juist méér rechten te geven. En zo zijn er nog veel meer wetenschappelijke inzichten die kunnen helpen een migratiebeleid te scheppen dat wél werkt. Luister naar hoogleraar Hein de Haas, bekend van het boek Hoe Migratie Echt Werkt en Margriet Oostveen, redacteur sociale...

Kamala Harris en Donald Trump gaan nek-aan-nek bij de Amerikaanse verkiezingen. Althans, dat suggereren de peilingen. Maar hoe betrouwbaar zijn die? Zowel in 2016 als 2020 onderschatten peilers de steun voor Trump in cruciale swing states. Hebben de peilonderzoekers hun werk deze keer wel op orde, of gaat Trump de peilingen weer 'verslaan'?  Met: Margriet Oostveen & Tonie Mudde. Montage: Merle...

De aarde ontsnapte onlangs aan een ramp van ongekende omvang. Een rotsblok, groot genoeg om de Randstad van de kaart te vegen, schoot vlak langs de aarde. Een schot voor de boeg dat eraan herinnert: we zijn niet bepaald veilig voor grote inslagen vanuit de ruimte. Een spectaculaire ruimtemissie, deze week gelanceerd, moet helpen om de aarde te behoeden voor toekomstige rampen. Presentatie: Tonie M...

Eigenzinnig, een einzelgänger, maar half gedomesticeerd. Lang was dat het imago van  Felis catus , de huiskat. Maar een nieuwe reeks, vernuftige experimenten slaat dat beeld aan diggelen. Uw kat is veel socialer dan menigeen denkt, vertelt wetenschapsredacteur Maarten Keulemans, mét leuke experimenten om thuis uit te proberen bij je kat (of die van de buren). Als grand finale van deze podcast: tec...

Wat vinden laagopgeleiden en hoogopgeleiden van elkaar? Waar denken ze ‘t zelfde over - en waarover juist niet? Te gast is socioloog Quita Muis, die grootschalig onderzoek doet naar de opvattingen van Europeanen en Nederlanders over allerlei belangrijke zaken, van abortus tot immigratie. Ze deed daarbij een verrassende ontdekking over hoe polarisatie echt werkt. Met: Margriet Oostveen Presentatie:...

Grote onrust onder klimaatwetenschappers, de opwarming van de aarde blijkt steeds sneller te gaan. Hoe kan dat? Maarten Keulemans legt het uit. George van Hal schuift aan voor de positieve vergezichten en vertelt over de radicaal groene ideeën voor olieraffinaderijen, cement- en staalfabrieken. Dit zijn takken van industrie waarvan iedereen altijd dacht 'onmogelijk CO2-neutraal te maken', maar wet...

Hoogleraar wetenschapscommunicatie Ionica Smeets beantwoordt in de Volkskrant iedere week lezersvragen met wiskunde. Met ongeveer 600 ingestuurde brieven en ruim 40 afleveringen heeft ze heel wat, soms hoofdbrekende, vragen voorbij zien komen. Over leven en dood, over de slimste achternaamkeuze, maar ook over pizzavormen met zo min mogelijk korst. Wat waren haar favorieten? Zijn er ook vragen die...

Deze zomer beantwoorden we fascinerende vragen van lezers en luisteraars, met in deze aflevering: wat zou er gebeuren als we alle landsgrenzen zouden afschaffen? Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen dook met migratie-onderzoekers in de geschiedenis om de effecten te bekijken van grenzen die plots sluiten of juist wagenwijd opengaan. Onverwachte ontdekking: dichte grenzen leiden doorgaans juist...

Deze zomer beantwoorden we fascinerende vragen van lezers en luisteraars, met in deze aflevering: wordt onze taal steeds simpeler of juist complexer? En waarom heeft ons alfabet nu 26 letters, terwijl het er in de zestiende eeuw nog 23 waren? De grand dame  van de Nederlandse taalkunde Nicoline van der Sijs geeft een turbocollege over hoe onze taal verandert. Zegt binnenkort iedereen 'die meisje'...