NA TROPIE ZAGINIONYCH SKARBÓW

Leon Wyczółkowski uczył się początkowo malarstwa u Wojciecha Gersona, a później w pracowni Jana Matejki. Od 1909 roku był rektorem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Artysta był opiekunem artystycznym Edwarda Rydza, którego bardziej znamy jako Rydza-Śmigłego. Dotyczy to oczywiście czasu zanim został on Marszałkiem Polski. Co stało się z kolekcją malarza? 

Sławny obraz Stańczyk znany jest wielu osobom, ale co się z nim działo po zakończeniu II wojny światowej? 

Zrabowany w czasie II wojny światowej Pontyfikał Płocki – średniowieczny manuskrypt z XII w. – powrócił do Polski po 75 latach. 

Piłsudczyk Adolf Szyszko-Bohusz swoje życie poświęcił dla ratowania Królewskiego Zamku na Wawelu. Przykładów jego działań jest wiele, ale kto wie o strajku pracowników zamku w jego obronie? 

Obraz Jana Matejki pt. "Bitwa pod Grunwaldem" przedstawiający klęske Krzyżaków od początku wojny zaciekle tropiny był przez Niemców, którzy zajęli Polskę. Nie przewidzieli oni pomysłowości naszych rodaków, którzy sprytnie ukryli obraz co uchroniło go zapewne przed zniszczeniem. 

Do najbardziej znanych w Polsce dagerotypów należały te przedstawiające wizerunek sławnego Fryderyka Chopina. Udało się je ewakuować z kraju przed niemcami, ale zginęły w późniejszym okresie. Do dzis nie wiadomo w jakich okolicznościach to nastąpiło. 

Królowa Morza to potoczna nazwa figury Matki Boskiej Swarzewskiej. Ukryta jeszcze przed wybuchem II wojny światowej była zaciekle szukana przez Niemców. Aresztowano kolejne osoby, które po brutalnym śledztwie ginęły, ale okupanci nie dowiedzieli się o miejscu ukrycia. Dopiero obawa o zniszczenie i namowa pewnego księdza sprawiły, że zabytek dostał sie w hitlerowskie ręce. 

Obraz Rubensa "Zdjęcie z krzyża" przetrwał wojne, ale później spłonał w tajemniczych okolicznościach. Katertę kaliska gdzie wisiał strawił pożar. Ponoć w zgliszczach znaleziono część ramy obrazu. Zachowane na nim fragmenty płótna wskazywały na wycięcie obrazu z ram. Ocalały fragment miał ponoć zaginąć w Prokuraturze, a we wszystko była zaangazowana Służba Bezpieczeństwa. 

Dwa obrazy Jana Matejki: "Rejtan. Upadek Polski" oraz "Batory pod Pskowem" zostały wywiezione z Warszawy we wrześniu 1939 roku. Przez pewien czas znajdowały sie pod opieką Kacpra Michalskiego, który był majordomusem Prezydenta RP. Obrazy przetrwały wojne, ale ich opiekun zginął w Katyniu. 

Bohaterem naszej opowieści są zwierzęta ze Stadniny Koni Janów Podlaski. Polska hodowla koni arabskich była olbrzymim skarbem. Najpierw próbowali je ukraść Sowieci, potem Niemcy a na koniec Amerykanie! 

Historia zajęcia i okupacji przez niemców klasztoru na Jasnej Górze jest mało znana. Jeszcze mniej znana jest historia ukrycia obrazu Czarnej Madonny i eksponowania na jej miejscu kopii. 

Księżna Dorota, na którą często mówiono księżna Dino zebrała znaczącą kolekcję obrazów oraz bezcennych listy napisane przez Napoleona Bonapartego, Fryderyka Chopina i ostatniego króla polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Ostatni raz skarb Talleyrandów widziano w 1945 roku, ale niektóre ślady wskazują, że nie zaginął...

Sławne arrasy z krakowskiego Wawelu mają już ponad 500 lat. Podczas okupacji Niemcy chcieli je ukraść, ale muzealnicy nie pozwolili na to. Pod ostrzałem samolotów rozpoczęła się akcja ratunkowa podczas której arrasy zawitały także do Sandomierza.

„Hołd Pruski" autorstwa Jana Matejki od początku wojny znajdował się na niemieckim celowniku. Obraz najpierw wywieziono do zamościa, a póćniej w tajemnicy zakopano w Krakowie, gdzie przekeżał do końca wojny. 

Obraz „Madonna pod jodłami” przetrwał wojenną zawieruchę, ale został później ukradziony przez niemieckiego księdza. W Polsce została tylko bezwartościowa kopia. Jak odzyskano sławny obraz?

Fryderyk Borgiel, organista z katedry na Wawelu, powiedział Niemcom o wywiezieniu sławnego Ołtarza Wita Stwosza. Miejsce jego ukrycia wskazał okupantom Arcybiskup Adam Sapieha, który za bardzo nie miał wyjścia. Skrzynie i rzeźbami nie były ukryte, a jedynie złożone w Sandomierzu. Ołtarz został wywieziony z Polski i do kraju powrócił dopiero 30 kwietnia 1946 roku.

Dzieje ołtarza Wita Stwosza, który znajdował się w kościele mariackim w Krakowie pełne są bohaterskich ludzi, którzy chcieli go uchronić przed zagładą i… zdrajców, którzy chcieli się przypochlebić niemieckim okupantom. Jak to się stało, że sławny ołtarz znalazł się we wrześniu 1939 roku w Sandomierzu i kto go zabrał?

Obraz zatytułowany „Portret młodzieńca" autorstwa Rafaela zaginął podczas wojennej zawieruchy. Podobno ktoś go widział w Nowym Yorku, Niemczech a nawet Australii. Top poszukiwań obrazu zaprowadził nas tez do Warszawy….

Zapewne wszyscy słyszeli o sławnym obrazie Dama z gronostajem autorstwa Leonarda da Vinci, który można oglądać w Krakowie. Kto jednak wie jakie były jego losy podczas II wojny światowej? Ta historia obfituje w podróże i włamania. Sensacyjne dzieje trzech polskich obrazów, których szukali Niemcy przedstawiamy w kolejnym odcinku słuchowiska Radia Kielce.

Niewiele wiemy o historii polskiego złota zagarniętego w 1939 roku przez Sowietów. Jeszcze mniej wiemy o tonie złotych sztabek, które podczas okupacji udało się polskim konspiratorom wywieźć z terenu zajętego przez Armię Czerwoną. Bibliografia: Straty złota https://www.onet.pl/informacje/nowaeuropawschodnia/ile-panskiego-zlota-wpadlo-w-rece-bolszewikow-losy-skarbca-banku-polskiego-podczas-ii/7zmty...

Po niemieckim ataku na Francję udało sie wywieźć polskie złoto z terenu walk. Po wielu perypetiach zostało ono złożone na skraju Sahary. Znajdowało się tam łącznie 20 tysięcy skrzynek ze złotem, należącym do banków Francji, Polski, Belgii i Luksemburga. Ich waga to niemal 800 ton.

Jak podczas zawieruchy wojennej uratować przed Niemcami trzy ciężarówki pełne złota, srebra i przedmiotów darowanych przez ofiarnych Polaków na Fundusz Obrony Narodowej?

Amerykańska firma dała polskiemu dyplomacie tysiące dolarów, które miały pomóc w wywiezieniu rezerw bankowych. Jaki interes miał właściciel rafinerii w ratowaniu 75 ton złota? Co ciekawe firma istnieje do dziś, choć pod zmienioną nazwą. Kolejny etap ewakuacji we wrzesniu 1939 roku polskiego złota.

Jaki związek ma amerykański handlowiec pływający pod brytyjską banderą Hong-Kongu z wywiezieniem 75 ton polskiego złota? Szczegóły operacji ujawnimy w najnowszym odcinku słuchowiska.