«Να ένα βιβλίο!», με τον Κώστα Κατσουλάρη

«Το χρονικό μιας εκούσιας απαγωγής – Αλίνε Φερνάντεζ Ντιάζ, Σπύρος Αλιμπέρτης», από το University Studio Press, δεν είναι απλώς μια συλλογή επιστολών. Είναι μια πολύτιμη μαρτυρία τόσο ενός σπάνιου έρωτα, ανάμεσα σε έναν Έλληνα αξιωματικό και μια Εβραία της Θεσσαλονίκης, όσο και μιας ολόκληρης εποχής. Η επιμέλεια, εισαγωγή και τα σχόλια της έκδοσης, είναι της φιλολόγου Μαρίας Πλαστήρα-Βαλκάνου. Απο...

Η Δίκη του Ματάν (εκδ. Διόπτρα) είναι ένα μυθιστόρημα που μας εξιστορεί μια μεγάλη αδικία. Για τον Αφρικανό μετανάστη που καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε, για έναν φόνο που ποτέ δεν διέπραξε. Ήταν ο τελευταίος άνθρωπος που εκτελέστηκε στην Ουαλία, ενώ η Ουαλή γυναίκα του και οι τρεις γιοι του, αφιέρωσαν τη ζωή τους στη δικαίωσή του, που επήλθε πολλές δεκαετίες αργότερα, το 1998. Αυτή είναι...

Με αφορμή τη σημαντική Έρευνα για την ανάγνωση και τους αναγνώστες στη χώρα μας που έγινε πρόσφατα υπό τη διεύθυνση του Καθηγητή Νίκου Παναγιωτόπουλου, ο Κώστας Κατσουλάρης συζητάει μαζί του για τα ερεθιστικά ευρήματα που έφερε στο φως: Γιατί το ένα τρίτο των Ελλήνων δεν διαβάζει καθόλου; Ποιες είναι οι συνέπειες αυτού του αποκλεισμού; Πώς οι ανισότητες στην πρόσβαση στην ανάγνωση μεταφράζονται σε...

Κάθε χρόνο εκδίδονται στη χώρα μας εκατοντάδες καλά λογοτεχνικά βιβλία, στην πλειονότητά τους σπουδαίων συγγραφέων από κάθε γωνιά του κόσμου. Νέα ή παλιότερα βιβλία βραβευμένων με Νόμπελ λογοτεχνίας, τα βραβεία Μπούκερ των τελευταίων χρόνων, γαλλικά βιβλία που ξεχώρισαν στην περσινή σοδειά, αλλά και μυθιστορήματα από την ακμάζουσα αμερικανική λογοτεχνία. Από την πλημμυρίδα καλών βιβλίων, ελληνικών...

Μπορεί το μυθιστόρημα να παραμένει το πιο δημοφιλές ανάγνωσμα, αλλά μια νέα κατηγορία βιβλίων αποκτά όλο και περισσότερους πιστούς αναγνώστες. Είναι τα βιβλία που πραγματεύονται ένα σημαντικό θέμα, ένα μεγάλο ζήτημα της εποχής μας ή ένα ιστορικό γεγονός, κι είναι γραμμένα με τρόπο που συνδυάζει την επιστημονική στιβαρότητα με την πρόθεση να διαβαστούν απρόσκοπτα από όλους. Κάναμε μια επιλογή δώδεκ...

Ο Κάρλος Ρουίθ Θαφόν, συγγραφέας με παγκόσμια αναγνώριση, χάθηκε πρόσφατα, μόλις στα πενήντα έξι του χρόνια. Με την Τριλογία της Ομίχλης –εκδ. Ψυχογιός– έκανε το ντεμπούτο του, γνωρίζοντας αμέσως μεγάλη επιτυχία. Είναι γραμμένα με μαεστρία, κι ανανεώνουν με έξυπνο τρόπο τις γκόθικ αφηγήσεις. Στα ατού των βιβλίων, οι καλά σκιαγραφημένοι νεαροί ήρωες, που λάμπουν από εξυπνάδα και περιέργεια. Αλλά κα...

Με φόντο τα «Πλυσταριά της Μαγδαληνής», έγκλημα διαρκείας της Καθολικής εκκλησίας στην Ιρλανδία, η Κλερ Κίγκαν έγραψε μια ιστορία χωρίς μελοδραματισμούς και υπερβολές  από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο», για την ανάληψη της ευθύνης και τις πράξεις καλοσύνης που εξυψώνουν τον άνθρωπο. Υποδειγματική πρόζα, με απλότητα και ακρίβεια σε περιγραφές και αισθήματα, αλλά και πειστικούς διαλόγους. Αποσπάσματα δια...

Ποτέ πριν δεν είχαμε τόσες πληροφορίες στη διάθεσή μας. Κι όμως, αποκομμένοι από την πρωτογενή παραγωγή, όλο και λιγότερο είμαστε σε θέση να εκτιμήσουμε τα υλικά δεδομένα του πολιτισμού μας. Όμως, για να κάνουμε τον κόσμο καλύτερο, θα πρέπει να καταλάβουμε πώς λειτουργεί πραγματικά. Όπως λέει ο συγγραφέας, «δεν είμαι ούτε αισιόδοξος ούτε απαισιόδοξος: είμαι επιστήμονας». Ένα χρήσιμο βιβλίο, από τι...

Ένα ακυκλοφόρητο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη είναι από μόνο του σπουδαία είδηση. «Ο ανήφορος», χρονολογικά, ακολούθησε τον «Ζορμπά» κι άρα αποτελεί έργο της ωριμότερης περιόδου του συγγραφέα. Διαβάζεται ως αυτοτελές μυθιστόρημα, μια πολιτική και φιλοσοφική παρακαταθήκη για τις αγωνίες του μεταπολεμικού κόσμου. Όπως πλέον όλα τα έργα του συγγραφέα, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Διόπτρα». Αποσπάσματα...

Πόσο πολύτιμο είναι να προστατεύεις τους δικούς σου ανθρώπους και πόσο οδυνηρό είναι όταν αυτό δεν το καταφέρνεις; Κάθε ιστορία οδηγεί σε ένα άνοιγμα, ένα πέταγμα σε ένα καλύτερο μέρος, προς τον συμβολικό Παράδεισο του τίτλου. Ένα μεγάλο, από κάθε άποψη, μυθιστόρημα, περίπλοκο και φιλόδοξο, που χαίρεσαι να το διαβάζεις και να το ανακαλύπτεις, σαν μια μεγάλη άγνωστη χώρα από τις εκδόσεις Μεταίχμιο....

Οι Αρχαίοι μας έχουν προειδοποιήσει. Κανένας νόμος δεν εξασφαλίζει τη δικαιοσύνη, καμιά λογική δεν οδηγεί αυτόματα στην ευθυκρισία. Όλα τα ανθρώπινα είναι περίπλοκα, αντιφατικά, ευμετάβλητα. Τι μπορούμε να κάνουμε ενάντια στις θεωρίες συνωμοσίας και στην άρνηση της επιστήμης; Εύκολη απάντηση δεν υπάρχει: Αυτό που σίγουρα δεν βοηθάει, είναι να βγάζουμε τρελούς ή ανόητους όσους δεν συμφωνούν μαζί μα...

Διαβάζοντας σήμερα το «Όχι πια άνθρωπος» από τις εκδόσεις Διόπτρα, δεν μπορείς παρά να  αναγνωρίσεις τη φρεσκάδα που αποπνέει. Εγγράφεται βέβαια στην εποχή του κι εμφανίζει συνάφειες με πασίγνωστα κείμενα του δυτικού Κανόνα, όπως «Η Ναυτία» του Σαρτρ ή «Ο Ξένος» του Καμύ και «Ο Φύλακας στη Σίκαλη» του Σάλιντζερ. Στην αφήγηση του Ιάπωνα ήρωα κάποιοι ίσως «ακούσετε» την υπνωτιστική και ματαιωμένη φω...

Το μυθιστόρημα «Η Διαγώνιος Αλιέχιν», από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, με εκλεκτικές συγγένειες με τη Σκακιστική Νουβέλα του Τσβάιχ και με την Άμυνα Λούζιν του Ναμπόκοφ, χρησιμοποιεί το σκάκι σαν μια διπλή μεταφορά: Για τη μεγαλοσύνη του ανθρώπινου πνεύματος, όταν συνυπάρχουν θέληση και ταλέντο. Για τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης διάνοιας, που θυσιάζει τη χαρά του παιχνιδιού στην εξουσία και τον θάν...

Εικασία στα μαθηματικά είναι μια παραδοχή ή υπόθεση που μοιάζει αληθής, για την οποία όμως δεν έχει βρεθεί μαθηματική απόδειξη. Όταν μια εικασία συνδυάζεται με φόνους, έχουμε το είδος του μαθηματικού αστυνομικού μυθιστορήματος που διακονεί με επιτυχία ο Τεύκρος Μιχαηλίδης. Στο νέο του μυθιστόρημα, με τίτλο «Εικασία 3ν+1», από τις εκδόσεις Ψυχογιός, μπολιάζει την αστυνομική ιστορία με τα αγαπημένα...

Ξεκινώντας από τη Νεμπράσκα, ο 18χρονος Έμετ και ο Μπίλι, ο 8χρονος αδερφός του, θέλουν να πάρουν τη λεωφόρο Λίνκολν προς την Καλιφόρνια. Κι όμως, βρίσκονται να ταξιδεύουν προς Νέα Υόρκη, με μια παρέα ετερόκλητη και απρόβλεπτη. Πότε θυμίζοντας Κέρουακ και πότε Χάκλμπερι Φιν, ο Τόουλς καταφέρνει σε μόλις δέκα μέρες να οδηγήσει τους ήρωές του προς το πεπρωμένο τους. Αποσπάσματα από το βιβλίο, που κυ...

Είναι η κριτική ο «μεγάλος ασθενής» του λογοτεχνικού μας οικοσυστήματος; Διαδέχθηκε την «πολιτική ορθοδοξία» μια εξίσου άκαμπτη «αισθητική ορθοδοξία»; Γιατί να διαβάζουμε λογοτεχνία και πώς μπορεί η κριτική να απαντήσει πειστικά; Είναι ο ελεύθερος κριτικός λόγος εξίσου απαραίτητος με τα λογοτεχνικά κείμενα; Ο Κώστας Κατσουλάρης και ο Δημοσθένης Κούρτοβικ ολοκληρώνουν μια εκτενέστατη συζήτηση που ά...

Πώς θα έμοιαζε ένα ελληνικό glocal μυθιστόρημα; Τι γεννά την ανάγκη για ταυτότητα και ασφάλεια στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο μας και πώς αποτυπώνεται στη λογοτεχνία; Διατηρείται ακόμη ο αρχαϊκός πυρήνας του «νεοέλληνα» ή μήπως είναι πλέον ευσεβής πόθος; Θα μπορούσε να γεννηθεί σήμερα ένας Ζορμπάς και πώς θα έμοιαζε; Ο Κώστας Κατσουλάρης συζητάει με τον πεζογράφο και κριτικό λογοτεχνίας Δημοσθένη Κο...

Τι εννοούν οι Έλληνες πολιτικοί όταν λένε ότι «ο πολιτισμός είναι η βαριά μας βιομηχανία»; Πώς καταφέρνει το ελληνικό σχολείο ώστε οι μαθητές να μην διαβάζουν ούτε ένα μυθιστόρημα ολόκληρο; Τι αντίκτυπο είχε η χρεοκοπία στην ανυποληψία της ελληνικής πεζογραφίας στους νέους; Γιατί η γυναικεία χειραφέτηση δεν έχει βρει ακόμη ισχυρή φωνή; Ο Κώστας Κατσουλάρης συζητάει με τον πεζογράφο και κριτικό λογ...

Ο Κώστας Κατσουλάρης επιχειρεί να περιγράψει το… απερίγραπτο, τελευταίο μυθιστόρημα του Χαρούκι Μουρακάμι. Ένας ζωγράφος, άρτι χωρισμένος, βρίσκει καταφύγιο στο σπίτι του πατέρα ενός φίλου του.. Σύντομα θα καταλάβει ότι εκεί κρύβονται πολλά μυστήρια. Ένα κουδούνι ηχεί μέσα στη νύχτα, και το ταξίδι αρχίζει. Το βιβλίο, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός, είναι μια κουνελότρυπα που, αν τη διαβε...

Γιατί το «Κιβώτιο» του Άρη Αλεξάνδρου δεν ανήκει στον Ευρωπαϊκό λογοτεχνικό κανόνα; Πάσχει η ελληνική πεζογραφία από σοβαροφάνεια; Ή, μήπως, το ελληνικό μυθιστόρημα είναι καχεκτικό για λόγους που σχετίζονται με την ιστορία και την ιδιοσυγκρασία μας; Σε αυτήν την ξεχωριστή σειρά επεισοδίων, ο Κώστας Κατσουλάρης συζητάει με έναν από τους πιο ευρυμαθείς και ερεθιστικούς Έλληνες διανοούμενους, τον πεζ...

Γιατί δεν μας διαβάζουν «έξω»; Μήπως οι άλλοι Ευρωπαίοι μας βλέπουν μέσα από έναν παραμορφωτικό φακό, γεμάτο στερεότυπα που αδυνατούμε να επιβεβαιώσουμε; Μήπως μας αδικούν; «Φταίνε τα τραγούδια του, φταίει κι ο λυράρης» τραγουδάει ο Διονύσης Σαββόπουλος. Ποια είναι η αλήθεια; Σε αυτήν την ξεχωριστή σειρά επεισοδίων, ο Κώστας Κατσουλάρης συζητάει με έναν από τους πιο ευρυμαθείς και ερεθιστικούς Έλλ...

Ο Κώστας Κατσουλάρης προτείνει 20 λογοτεχνικά βιβλία, διαλεγμένα από τα εκατοντάδες καλά βιβλία που κυκλοφόρησαν τους τελευταίους μήνες. Χαρούκι Μουρακάμι, Μέριλιν Ρόμπινσον, Τζόναθαν Φράνζεν, Ανί Ερνό, Ντέιμον Γκάλγκατ, Ρεμπέκα Γουέστ, Σάλι Ρούνεϊ, Χάνα Κεντ, Ρέα Γαλανάκη είναι μόνο κάποιοι από τους συγγραφείς για τους οποίους θα ακούσετε. Είκοσι μυθιστορήματα, ελληνικά και μεταφρασμένα, που αξίζ...

Από τα δεκάδες υπέροχα βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα στη χώρα μας, αυτήν την εβδομάδα σας προτείνουμε δέκα, επιλεγμένα από τα μη μυθοπλαστικά βιβλία. Δηλαδή: Δοκίμια, σκέψεις, Ιστορία, μελέτες, όλα τους διαβαστερά και εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Δέκα βιβλία, δέκα ευκαιρίες να γίνουμε σοφότεροι και, γιατί όχι, καλύτεροι άνθρωποι. Ο Νίκος Καζαντζάκης, η Ιρένε Βαγέχο, ο Μπεν Γουίλσον, ο Ραϋμόνδος Αλβ...

Σε αυτό το επεισόδιο ο Κώστας Κατσουλάρης μας συστήνει μια από τις σπουδαίες συγγραφείς του 20ου αιώνα, τη Βρετανίδα Ρεμπέκα Γουέστ. Με το μυθιστόρημά της «Το συντριβάνι που ξεχειλίζει» (εκδ. Μεταίχμιο) μας ταξιδεύει στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία. Πρώτο μέρος μιας αυτοβιογραφικής σάγκα, μας βάζει στον κόσμο την οικογένεια Όμπρι, που θα μπορούσε να είναι η πιο ευτυχισμένη στον κόσμο....

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, έχοντας βρει ο ίδιος καταφύγιο σε δυτική χώρα, δεν αποσιωπά τα εγκλήματα και την ιστορική αδικία της αποικιοκρατίας. Καταφέρνει όμως να μας δώσει μια πλούσια και βαθιά ανθρώπινη εικόνα των ηρώων του, όπου τα πράγματα δεν είναι ασπρόμαυρα. Με το μυθιστόρημά του «Άλλες ζωές» (εκδ. Ψυχογιός) δίνει φωνή σε όσους δεν έχουν φωνή, φέρνοντας στο προσκήνιο ζωές από αυτέ...