muzykatradycyjna.pl

Przekaz tradycji nie jest dla nich abstrakcją, ale czymś konkretnym, ściśle związanym z poczuciem tożsamości. I to zarówno na gruncie rodzinnym, jak i w lokalnej społeczności. Łączą go z wzajemną pomocą, szacunkiem, odpowiedzialnością i przyjemnością związanymi ze wspólnym muzykowaniem. Lokalne tradycje muzyczne to dla nich także wybór estetyczny, który może łączyć pokolenia, czego sami stanowią p...

Można by się zastanawiać, czy próby przywracania muzyki tradycyjnej do społecznej i kulturowej praktyki wiejskich wspólnot nie okazują się w najlepszym razie efemerydami, karnawałowymi uniesieniami, które w żaden sposób nie wpływają na codzienność. Czy nie przypominają oferowania nieheblowanego drewna, gdy od dawna powszechnie używa się karton-gipsu? W jaki bowiem sposób dawne rodzaje ekspresji, s...

Współczesny człowiek za wszelka cenę chce odsunąć od siebie myśl o nieuchronnie czekającej go śmierci. Nawet wtedy, kiedy staje ona przy drodze jego życia, zabierając mu bliższych czy dalszych ludzi. Ból, który towarzyszy takim momentom, wydaje mu się nie do uniesienia i nie do przetrawienia. By odsunąć cierpienie, robi wszystko, by śmierć zunifikować i uprzemysłowić, licząc, że boleć będzie mniej...

Ziemia radomska to absolutnie wyjątkowa kraina na tle polskich krain nizinnych. Etnografów i etnologów może zachwycić bogactwem swoich tradycji. Dla tych, którzy szukają jeszcze żywej obrzędowości i towarzyszącej jej niezywkłej muzyki, nie pozbawionych prastarego kontekstu, okolice Radomia cały czas są celem wędrówek. Tutaj znajdziemy jeszcze muzykantów czy śpiewaczki, od których można w relacji m...

Bogactwo kulturowe, niezwykła plątanina ludzkich losów i historii – to Dolny Śląsk. Emigranci, przesiedleńcy, rdzenne grupy etniczne – każdy, kto żył na tych ziemiach, kultywował też swoją muzykę. Samo opisanie tej niezwykle skomplikowanej materii, z jej przeplatającymi się wątkami, wymaga niezwykłej wrażliwości i czujności. O pracy w tak niezwykłym regionie, doświadczaniu muzyki tradycyjnej i o o...

Ukraiński cykl bożonarodzeniowy to trzy duże święta: Boże Narodzenie, Małanka (święto Melanii i Wasyla), Wodochreszcze (Święto Chrztu Pańskiego, Święto Jordanu). Każde ze świąt poprzedza wigilia, podczas której spożywa się określone potrawy. Najpopularniejsza jest kutia, zawierająca ziarno pszenicy i maku – symbole płodności. Na stole nie brakuje też potraw z grzybów, grochu, kapusty, buraków, mąk...

Już od 4 grudnia można było śpiewać kolędy, najczęściej na „weczurkach” – sąsiedzkich spotkaniach przy przędzeniu. Przypominano sobie melodie, by w styczniu, w pierwszy dzień prawosławnych Świąt Bożego Narodzenia (7 stycznia) być gotowym do kolędowania. Kolędnicy bożonarodzeniowi chodzili z gwiazdą jedno- lub dwurzędową, ze świeczką lub latarką w środku. W okolicy 13 stycznia pokazywano też „Herod...

Widowisko opowiadające o królu Herodzie i rzezi, jaką zgotował małym chłopcom, sięga czasów średniowiecznych. Było pokazywane w kościołach, potem przez żaków w szkołach, aż wreszcie trafiło na wieś i tam w wersji, w której wątki biblijne przeplatają się z wątkami folkloru, przetrwało do dziś w pamięci najstarszych mieszkańców. To od nich lubelska grupa miłośników tradycji zebrała pieśni oraz opowi...

Dziedzic, proboszcz, sołtys, bogaty gospodarz, obyczaj, wspólnota. Gdzie w wiejskiej społeczności biły źródła władzy? Na czym wspierały się hierarchie? W jakich sytuacjach i w odwołaniu do jakich praw oraz wartości dochodziło do buntu? ● Rozmowa z prof. Adamem Leszczyńskim — historykiem, socjologiem, dziennikarzem i publicystą, autorem „Ludowej historii Polski”. Prowadzi Michał Nowak – dziennikarz...

Pogańskie wątki, nieznajomość dogmatów, brak powiązania z etyką, pusty rytualizm. Te zarzuty wobec religijności ludowej powracają niczym mantra. Rzadko kiedy pozytywnie wartościuje się wspólnotowość, zmysłowość i konkret przejawiający się w tradycyjnym wiejskim przeżywaniu wiary, które niczym w soczewce skupiają niezwykle istotne cechy kultury wsi. ● Rozmowa z prof. Magdaleną Zowczak z Instytutu E...

Rozmówki wiejsko-miejskie ● Kultura wiejska ● prof. Izabella Bukraba-Rylska i Michał Nowak Próby opisywania i prezentowania kultury wiejskiej kończą się najczęściej wepchnięciem jej w ciasny gorset upraszczających pojęć, kategorii i wyobrażeń. Autentyczność, szczerość, sielankowość, niezmienność, archaiczność, naiwność, ultrakonserwatyzm, dzikość, brutalność, zacofanie wyznaczają horyzont większoś...

Jesień to czas przejścia. Jeszcze prace polowe nie wykończone, a już trzeba szykować się do zimy, zabezpieczać zapasy, uszczelniać chałupy, zorganizować się na przerabianie lnu, czy wełny. Ilość czynności wydaje się niezliczona, a nie tylko wokół robót organizuje się życie wsi. Są Zaduszki, obraz chodzi od domu do domu, na tygodniu po domach robótki ręczne często ze śpiewem, przy niedzieli chce si...

Andrzejki to nie jedyny wieczór mocy w ludowym kalendarzu. Rolnicy planujący prace polowe sięgali po praktyki magiczne, w tym wróżebne w przełomowe wigilie: św. Łucji, Bożego Narodzenia i Sylwestra • O zwyczajach katarzynkowych i andrzejkowych opowiada Marta DOmachowska • Więcej na muzykatradycyjna.pl

W październiku nakładem wydawnictwa Prószyński Media Sp. z o.o. ukazała się książka Andrzeja Bieńkowskiego pt. „Trzymałem węża w garści. Śladami muzykantów”. Marta Domachowska rozmawia z autorem o wiejskich i miejskich perypetiach malarza dokumentującego świat muzyki tradycyjnej oraz o okolicznościach powstania książki.

Na relacje między kulturą ustną a kulturą piśmienną można spoglądać trojako. Po pierwsze, można podkreślać związki, doszukując się ciągłości między mową a pismem. Po drugie, można skupić się na różnicach, które sugerują odrębność tych dwóch form kultury, co nie wyklucza jednakże dialogu między nimi. Po trzecie wreszcie, można je sobie przeciwstawić, skłaniając się ku tezie o przekształcaniu, przei...

Obserwując zmiany w sposobie żegnania zmarłych – od miejsca pożegnania po środowisko dźwiękowe – można odnieść wrażenie, że organizatorzy współczesnych pogrzebów w Polsce starają się zminimalizować ryzyko spontanicznego wybuchu emocji. Nie ma miejsca na płacz, głośną skargę bliskich. Tymczasem dawniej w kulturze wiejskiej w Polsce, tak jak wszędzie, istniały formy wspólnotowego przeżywania, które...

O zwyczajach pogrzebowych w Łęczyckiem opowiadają śpiewacy i śpiewaczki, którzy osobiście przewodzili tym obrzędom. Obecnie wiele elementów, które charakteryzowały niegdysiejszy pogrzeb, zanikło. Melodie i styl śpiewu zależny jest od wsi, lecz istnieje pewien wspólny porządek obrzędu. Rozmówcy dzielą się swoim doświadczeniem, pieśniami, przeżyciami i przemyśleniami. Do dziś jedynie śpiewacy z Rusz...

Dla naszych przodków śmierć stanowiła oczywisty element życia. Byli z nią bardziej oswojeni niż współczesny człowiek. Wiele osób umierało młodo, nie dożywając czterdziestu lat, umierały dzieci i kilkudniowe niemowlęta. Choroby zbierały śmiertelne żniwo. Człowiek obserwował i uczestniczył w pochówkach, doświadczał wielkiego smutku, utraty, żałoby. Z drugiej strony wierzył, że śmierć – najbardziej z...

W namyśle nad składowymi muzyki, sposoby organizacji pracy i posługiwania się ciałem z nimi związane wydają się wysuwać na pierwszy plan albo przynajmniej jeden z pierwszych planów. Na początek przychodzą na myśl narzędzia i czynności wymagające w sposób konieczny rytmizacji wykonywanych sekwencji czynności. Właśnie w rytmicznie uporządkowanym użyciu ciała można widzieć zaczątki wszelkiego rytmu m...

Zapraszamy na pierwszy podkast z cyklu Rozmówki wiejsko-miejskie. ● Autentyczność jest w nowoczesnym świecie tyleż pożądana, co kłopotliwa. Napędza podróżników i kolekcjonerów, mirażami jej doświadczenia kusi nas reklama. W świecie sztuki łączy się z obietnicą pozbawionej ironii bezpośredniości i głębi, szczerości i źródłowości. Jej rozpoznanie w równym stopniu buduje jednak wspólnotę ludzi podobn...

Październik. Coraz chłodniejsze noce i poranki. Pełnia jesieni. Chłopy gromadzą opał i powoli zabierają się za gacenie domów. Jedni opatulą dom suchymi liśćmi, inni „kolkami” iglaków zebranymi w lesie. Rodzinę na zimę i resztę roku ubiorą kobiety. Czyta autorka – Marta Domachowska

Nie uważają się za śpiewaków. Jeśli już używają tego określenia, to wysyłając nas do jakiejś innej miejscowości, np. „dobre śpiewaki są w Żalach”. Mówią o sobie, że chodzą po pogrzebach. Pieśni przechowują w pamięci, której przedłużeniem są grube zeszyty, zwykle w kratkę. Zapisane własnoręcznie lub odziedziczone razem z melodiami po kimś, kto wcześniej chodził. Jak żegnano dawniej zmarłych na Wsch...

„Idę o zakład, że powyższy tytuł u większości Czytelników wywołał skojarzenie z przodownikami pracy epoki PRL – ‘stachanowcami’, warszawskimi murarzami w beretach ‘z antenką’, układającymi sto pięćdziesiąt lub dwieście procent dziennej normy cegieł. Nie o takiego przodownika tu chodzi. Określenia „przodownik” i „przodownica” nie zrodziły się w Kraju Rad. [...] Powstały… gdzieś na ustronnym polskim...

Żniwa to kulminacja prac polowych. Co zasiane, należy zebrać, by zapewnić pożywienie rodzinie i zwierzętom gospodarskim. Śpiewano w tym czasie podczas obrzędów żniwnych i prac polowych, w grupach i pojedynczo. W najstarszych pieśniach zwracano się do bogów lub przodków z prośbą o pomyślne plony. W innych słyszymy opowieści o niedoli, ciężkim losie kobiet, sierot. • O pieśniach i zwyczajach żniwnyc...

O humanizmie cyfrowym rozmawiamy prof. Wiolettą Miśkiewicz, a Sonia Wronkowska z Biblioteki Narodowej opowiada o współczesnych tendencjach w archiwistyce i dobrych praktykach oraz rozwiązaniach, które można zastosować w każdej instytucji. Poznamy różnice między upublicznieniem a upowszechnieniem, i dlaczego tak ważna jest promocja zdigitalizowanych treści • Rozmowy przeprowadzili Joanna Szaflik: J...