MOC HISTORII

To już 800-tny raz, jak witamy się z Państwem w niedziele i święta tuż po południu. Tym razem trafimy na malowniczą Wyżynę Sandomierską. To tu możemy szukać granicy Gór Świętokrzyskich. O początkach miejscowości pisze w XIV wieku słynny kronikarz Jan Długosz. Tutaj rozegrała się jedna z większych i krwawszych bitew Powstania Styczniowego. Do Jurkowic zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumiele...

Tego dnia wspominamy Wszystkich Świętych Kościoła Katolickiego. Dla Polaków jest to wyjątkowy dzień, czas zadumy i refleksji nad przemijaniem. Tego dnia wspominamy też naszych bliskich i znajomych, którzy odeszli odwiedzając ich groby i paląc znicze. Na opowieśc o najciekawszych kryptach grobowych zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Nazwa miejscowości nie ma nic wspólnego z niedźwiedziami. Jej początki sięgają XVI wieku, bo wtedy pojawiają się pierwsze zapiski historyczne i dotyczą pewnego sporu o krzaki jeżyn. Jednak mamy tu już ślad z epoki pradziejowej. Z historią miejscowości związany jest bardzo ciekawy sarkofag braci Niedrzwickich, właścicieli wioski, który znajdziemy w pocysterskim kościele w Koprzywnicy. Wykonał go sł...

Miejscowość współcześnie znana jest z produkcji materiałów budowlanych zwanych silikatami. Natomiast pierwsze zapiski historyczne pochodzą z XVI wieku. Mimo dość młodej historii, w jej dziejach przewija się około 30 nazwisk właścicieli. Bardzo silnie była związana z pobliską Ludynią. Do Czostkowa zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Jest to niewielka wioska położona na malowniczym terenie gminy Waśniów. Historię ma jednak bardzo ciekawą, bo spotkamy tu już ślady prehistorycznych kultur z epoki kamienia. Pisane wzmianki pochodzą jednak z XIII wieku. Warte uwagi są też trzy zabytkowe figury religijne. Mimo niewielkiej powierzchni przez wiele lat miała dwóch właścicieli jednocześnie – benedyktynów ze św. Krzyża i biskupów lubusk...

Miejscowość kojarzy się niestety z tragicznymi latami drugiej wojny światowej. W ramach akcji odwetowej za pomoc majorowi Henrykowi Dobrzańskiemu „Hubalowi” Niemcy wymordowali tu 104 osoby, głównie mężczyzn. Są też jednak optymistyczne aspekty. Z powodzeniem rozwijał się tu przemysł hutniczo-metalurgiczny, a wioskę wizytował sam król Stanisław August Poniatowski. Do Królewca, w gminie Smyków zapra...

Ślady osadnictwa sięgają tu czasów prehistorycznych. Jednak pierwsze wzmianki o tej miejscowości pochodzą z „Księgi uposażeń diecezji krakowskiej” Jana Długosza. Bardzo ciekawe są hipotezy dotyczące jej nazwy. Jeden z właścicieli wioski był też pisarzem królowej Zofii i mógł mieć udział w przepisywaniu Starego Testamentu tłumaczonego na język polski. Na wyprawę do Prus, w gminie Ożarów zapraszają...

Początki osadnictwa sięgają tu od 60 – 40 tysięcy lat przed naszą erą, ale pierwsze wzmianki pisane pochodzą z XV wieku od Jana Długosza i wiążą się z cystersami z Wąchocka. Miejscowość miała też swój epizod podczas powstania styczniowego. Do Grzybowej Góry, w gminie Skarżysko - Kościelne zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Miejscowość jest położona na malowniczych, nadwiślańskich terenach gminy Dwikozy. To tu San łączy się z Wisłą. Niestety sąsiedztwo królowej polskich rzek nie zawsze było bezpieczne. Przez lata była to osada służebna, znana m.in. z produkcji tarcz - stąd też jej nazwa. Do Szczytnik zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Historia miejscowości jest dość odległa, bo sięga drugiej połowy XII wieku. Jest też ściśle związana z klasztorem cystersów w Jędrzejowie. Przez większość jej dziejów dominowała tam rozdrobniona własność duchowna i rycerska. Szeroko pisał o niej Jan Długosz. Jak sąsiedztwo cystersów wpływało na rozwój Skroniowa? Na program zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Pierwsze, pisemne wzmianki o miejscowości pojawiają się w XIV wieku. Dokładnie opisuje ją Jan Długosz w swojej „Księdze uposażeń diecezji krakowskiej”. To tu, po bitwie pod Opatowem schronił się Ludwik Zwierzdowski, jeden z dowódców powstania styczniowego. Często bywał tu też słynny pisarz Witold Gombrowicz. Do Kosowic, w gminie Bodzechów zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Miejscowość może się pochwalić romańską perełką na skalę europejską. To kościół pod wezwaniem św. Mikołaja, który powstał prawdopodobnie na przełomie XII i XIII wieku. Pierwsze wzmianki o wsi pojawiają się już w 1262 roku. Do Wysocic w Małopolsce, ale w diecezji kieleckiej zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

W historii Połańca było ich ponad 60-ciu. W kolejnym naszym cyklu poświęconym kasztelanom połanieckim rozpoczniemy od wieku XVI. Wówczas funkcję tę piastował m.in. Stanisław Czyżowski, dworzanin króla Zygmunta Augusta, którego autorem inskrypcji na nagrobku był Jan Kochanowski. O kolejnych, ciekawych postaciach piastujących to stanowisko opowiadają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Funkcję kasztelanów mniejszych piastowało w historii około 60. osób. Zasiadali w izbie senatorskiej na końcu i na wąskich ławach pod ścianą. W cyklu poświęconemu urzędnikom opowiadamy o kasztelanach połanieckich.

Położona jest niedaleko Kielc. Początki miejscowości wiążą się z XIV wiecznym dokumentem biskupa krakowskiego Bodzanty. Jej właścicielami była m.in. rodzina Krasińskich. To tu miał powstać port lotniczy. Do Obic zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Przez wieki miejscowość nazywano: Borunice. Jej początki sięgają XIV wieku, ale już około roku 1200 mógł tu istnieć zamek. Właścicielem miejscowości był m.in. jeden z najsłynniejszych rycerzy średniowiecznych Zawisza Czarny. Do Boronic, w gminie Kazimierza Wielka wybierzemyzapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Leży w malowniczej dolinie rzeki Kacanki. Znajdziemy tu już ślady osadnictwa z epoki neolitu. Wieś należała do dóbr królewskich i dobrze rozwijała się do XVI wieku. Jednak rokosz Zebrzydowskiego w 1606 roku poczynił znaczne straty. O losach Czajkowa, w powiecie staszowskim opowiadają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Jałowęsy w gminie Opatów - nazwa miejscowości po raz pierwszy pojawia się w dokumencie z 1328 roku, w którym król Władysław Łokietek poświadcza przekazanie jej biskupom lubuskim. Pisał o niej m.in. Jan Długosz w swojej Księdze Uposażeń Diecezji Krakowskiej. To tu znajduje kopiec Różyckiego. O dziejach miejscowości opowiadaja Cezary Jastrzebski i Robert Szumielewicz.

W dokumentach pojawia się już w XII wieku jako Villa Bugivon, ale kwestia nazwy miejscowości jest bardzo złożona. Jej historia jest związana m.in. z Konradem Mazowieckim. Właścicielami byli też Strzeszkowscy, którzy swoje nazwisko przyjęli od tej miejscowości. Do Strzeszkowic, w gminie Wodzisław zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

W XII wieku wieś z nadania monarszego dostała się we władanie rycerstwa sandomierskiego. Przez prawie pięć wieków jej właścicielami była rodzina Dmosickich. Często bywał tu nasz słynny pisarz Stefan Żeromski. Dlaczego upodobał sobie Dmosice? Wyjaśniają to Cezary Jastrzebski i Robert Szumielewicz.

Miejscowość jest stosunkowo młoda, bo pierwsze wzmianki o niej pochodzą z XIX wieku. Jednak jej historia jest dość burzliwa. To tutaj rozegrała się bitwa o powstańcze tabory w lutym 1863 roku. Tragiczny ślad pozostawiła po sobie również druga wojna światowa. Do Ewelinowa w gminie Łopuszno zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Pierwsze zapiski o miejscowości sięgają drugiej połowy XIV wieku, choć wiemy, że istniała już wcześniej. Nazwa nawiązuje do wierzeń germańskich. Jednym z właścicieli był Spytek z Melsztyna, ale ciekawy wątek dotyczy również rodziny Bontonich Do Chlewic w gminie Moskorzew zapraszają Cezary Jastrzebski i Robert Szumielewicz.

O tysiące lat cofniemy się w naszej kolejnej historycznej wędrówce. Zawędrujemy do rezerwatu Rydno w dolinie rzeki Kamiennej, gdzie ślady ludzkiego osadnictwa sięgają do ery neandertalczyków. Skąd przed laty przywędrowali tu łowcy reniferów? Tajemnicę wyjaśniaja Cezary Jastrzebski i Robert Szumielewicz.

Miejscowość jest położona w okolicy malowniczego pasma przedborsko-małogoskiego. Pierwsze informacje o niej pochodzą dopiero z XVIII wieku. Niewiele osób wie, że funkcjonował tu przemysł metalurgiczny. To tu urodził się Feliks Rak, znany poeta i działacz ludowy. Do Borowca, w gminie Krasocin zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.