MCK podcasty

Powstałe w efekcie eksploatacji kamieniołomu podesty porastają dziś liczne gatunki roślin – zarówno rodzimych jak i obcego pochodzenia. Ta różnorodność pozostaje niezależna od ingerencji człowieka. Wraz z upływem czasu i rozwojem ekosystemu, gatunki pionierskie zostają wyparte i zastąpione przez inne.  Kasper Jakubowski opowiada o korzyściach płynących z istnienia w miastach enklaw dzikiej zieleni...

Symboliczne przejęcie przestrzeni zaczęło się już w pierwszych dniach września 1939 roku, kiedy nad Wawelem załopotała flaga ze swastyką. Dr Monika Rydiger i prof. Jacek Purchla opowiadają o przekształcaniu Krakowa we wzorowe niemieckie miasto na wschodzie za pomocą wizualnej propagandy – batalionów flag ze swastykami, plakatów, sloganów i umieszczanych wszędzie „gap”, czyli nazistowskiego orła. P...

Dr Michał Wiśniewski oraz prof. Kazimierz Butelski opowiadają o architekturze jako narzędziu sprawowania władzy przez niemieckiego okupanta. Najważniejszymi postaciami tego okresu było dwóch polskich architektów: Adolf Szyszko-Bohusz i Zbigniew Kupiec. Szyszko-Bohusz, przedwojenny architekt władzy, autor planów przebudowy Wawelu, podjął za zgodą Polskiego Państwa Podziemnego świadomą decyzję o pra...

Profesorowie Andrzej Chwalba i Jacek Purchla rozmawiają o niemieckiej propagandzie, za pomocą której zmieniano symboliczny krajobraz miasta. Rynek Główny stał się Adolf Hitler Platz,  zburzono pomniki Mickiewicza i Kościuszki, w obrębie Plant umieszczono szereg ważnych urzędów nazistowskiej administracji. Symbolem niemieckiej cywilizacji miał stać się także Wawel, przemianowany na Krakauer Burg. A...

KL Plaszow był projektem, który wpisywał się w politykę Generalnego Gubernatorstwa i III Rzeszy – z jednej strony realizował założenia eksploatacji do pracy przymusowej osób z terenów okupowanych,  w szczególności ludności żydowskiej, z drugiej strony był częścią machiny zagłady. Dr Edyta Gawron i Monika Bednarek opowiadają o historii tego miejsca: dlaczego KL Plaszow powstał na terenie dwóch cmen...

Dla Żydów niechciana stołeczność Krakowa oznaczała coraz większą izolację. Stopniowo usuwano ich z miasta, pozostawiając 15 tys. osób niezbędnych do gospodarczego funkcjonowania metropolii i działania przemysłu wojennego. W marcu 1941 powstało krakowskie getto – dlaczego na jego miejsce wybrano Podgórze, a nie zamieszkały przez Żydów Kazimierz? Dr Agnieszka Zajączkowska-Drożdż i Kamil Karski opowi...

Profesorowie Andrzej Chwalba i Jacek Purchla opowiadają o tym, jak miasto - zgodnie z doktryną rasistowską - podzielono na części, osobne dla Niemców, Polaków, Ukraińców i Żydów. Żydowscy mieszkańcy nie mieli żadnych praw i byli skazani na zagładę, podczas gdy dla przybyszów z terenów III Rzeszy Kraków był swoistą Arkadią – bez zagrożenia nalotami bombowymi, ze świetnym zaopatrzeniem sklepów „Nur...

Profesorowie Andrzej Chwalba i Jacek Purchla opowiadają o eksperymencie, jakim było przekształcanie polskiego grodu, kulturalnej stolicy Polski w „prastare miasto niemieckie". O „wpisywaniu” Krakowa w tradycję germańską, gdzie wszystkie ślady niemieckich wpływów — jak obecność Wita Stwosza czy założenie miasta na prawie magdeburskim — wyolbrzymiano i wykorzystywano przez nazistowską propagandę. W...

Kijów, miasto symboliczne, matka grodów ruskich, staje się pretekstem do rozmowy o historii Rusi Kijowskiej. Katarzyna Kotyńska i Tomasz Hodana opowiadają, dlaczego tak trudno nam zrozumieć, że słowo „ruski” nie oznacza „rosyjski”, co widać chociażby w medialnej bitwie o pierogi ruskie. Badacze opowiadają też o dramacie Ukraińców, pozbawionych przez Rosjan swojej historycznej nazwy i o tym, jak Ro...

Czy Ukrainiec Gruzin to coś dziwnego? A Koreańczyk? Katarzyna Kotyńska i Joanna Majewska rozmawiają o wielokulturowości ukraińskiego społeczeństwa, w którym tożsamość narodowa to kwestia wyboru, a nie pochodzenia etnicznego. Badaczki opowiadają o tym, jak Ukraina godzi tę ogromną różnorodność i o tym, jak na naszych oczach formułuje się nowe poczucie przynależności – do państwa, a nie do narodu, i...

Joanna Majewska i Tomasz Hodana obalają mit Charkowa jako miasta rusofilskiego, rosyjskiego i wyjaśniają dlaczego, wbrew oczekiwaniom Rosjan, mieszkańcy miasta po wybuchu wojny nie przywitali ich jak wyzwolicieli. Skupiają się też na zmianach, jakie zaszły w ukraińskiej tożsamości społeczności Charkowa w ciągu ostatnich lat,  po wybuchu wojny w Donbasie  oraz opowiadają o bohaterskiej obronie mias...

Podcast o sytuacji religijnej w Ukrainie i jej genezie. Katarzyna Kotyńska i Tomasz Hodana opowiadają o tym, że hybrydowość Ukrainy widoczna jest także w religii, mieszającej wpływy prawosławne, grekokatolickie, muzułmańskie i żydowskie. Podcast mówi także o historycznym fenomenie prawosławia kijowskiego, bardziej otwartego na inne religie oraz o ukraińskim baroku, w którym dominował język polski.

Rozmowa na temat Kijowa jako „matki grodów” ruskich i stolica niepodległej Ukrainy. Joanna Majewska i Tomasz Hodana opowiadają o różnych obliczach Kijowa i o tym, jak zmieniały się one przez wieki. Ruszymy na przechadzkę ulicami miasta, a nasi przewodnicy pokazują nam serce duchowego Kijowa, jego kulturalną duszę i centrum władzy politycznej. Nie zabraknie w tej opowieści historii najnowszej.

Podcast o „Innych” czyli etnicznych i narodowych mniejszościach Ukrainy. Joanna Majewska i Tomasz Hodana rozmawiają o obecności Tatarów w przestrzeni publicznej Ukrainy oraz o tym, jak bardzo tę obecność zmienił ich udział w Rewolucji Godności oraz aneksja Krymu. Tatarska „inność” stanowi punkt wyjścia do rozważań szerszych: o źródłach różnorodności narodowej i etnicznej Ukrainy oraz o głośnym pro...

Katarzyna Kotyńska i Joanna Majewska opowiadają o sowieckich korzeniach planowania przestrzennego i urbanistycznego Charkowa, o jego tradycjach kulturalnych i śladach „rozstrzelanego odrodzenia” – grupy literatów i architektów z lat 20. XX w., których większość została zamordowana przez NKWD. Jakie znaczenie dla Charkowa mają surowce naturalne, w tym węgiel, dlaczego miasto nie podzieliło losu Don...

Jak ważne były rządy Austrii dla poczucia sprawczości i podmiotowości Ukraińców? Katarzyna Kotyńska i Joanna Majewska opowiadają o tym, jak współcześni Ukraińcy mają sentyment dla tego okresu, pierwszego, w którym doczekali się praw i siłę tych uczuć widać w literaturze czy kulturze. Głównym tematem rozmowy jest jednak Lwów, dla którego austriacka przeszłość to okres rozkwitu; okres, w którym mias...

O współczesnym ukraińskim języku i jego korzeniach rozmawia Katarzyny Kotyńskiej i Joanny Majewskiej. Czy Ukraina jest państwem dwujęzycznym a może wielojęzycznym? Jakie znaczenie, polityczne i społeczne ma to, jakim językiem posługują się Ukraińcy? Jak mocno obecny jest język rosyjski w przestrzeni publicznej i czym jest zmora tłumaczy, surżyk?

Korzenie ludowe są najbardziej powszechnym elementem ukraińskiej świadomości, a wielu współczesnych Ukraińców jest niezwykle przywiązanych do ludowych tradycji, tekstów, rytuałów czy wzorów. Katarzyna Kotyńska, Tomasz Hodana i Bartosz Panek nawiązują do traumy Wielkiego Głodu, a także do lat 90. ub. wieku, kiedy to kryzys gospodarczy przebudził „wiejskie geny” Ukraińców. W rozmowie o ludowym wizer...

Dla wielu krajów Ukraina to państwo istniejące przez ostatnie 30 lat — a czym jest dla samych Ukraińców? Dlaczego w oficjalnych przekazach na temat ukraińskiej państwowości króluje św. Włodzimierz, a w popkulturze Kozacy? Joanna Majewska i Tomasz Hodany zastanawiają się także nad problematycznym dziedzictwem Ukrainy sowieckiej.

Step i geografia Ukrainy. Katarzyna Kotyńska i Tomasz Hodana rozmawiają o tym, gdzie leży Ukraina, czy Ukraina to step i skąd się wzięła jej nazwa. Słuchacze poznają podstawy ukraińskiej geografii, opartej na olbrzymiej różnorodności poszczególnych regionów. Ważnym elementem rozmowy jest mit kozaczyzny, który rozmówcy odnoszą do wydarzeń współczesnych, np. Majdanu.

Jego przedstawienia kwiatów są tak ujmujące, że wchodząc do sklepu z porcelaną, możemy być pewni, że natrafimy na wzór oparty na jego pracach.    Pierre-Joseph Redouté, był nadwornym malarzem Marii Antoniny. Po Rewolucji Francuskiej wykonał ilustracje roślin hodowanych w ogrodach pałacu Malmaison dla właścicielki majątku, Józefiny Bonaparte. Hodowano tam ponad 200 gatunków kwiatów, w tym 250 odmia...

Wycinanki z XVIII-wiecznych atlasów? Antoni Waga robił to w imię nauki.   W XIX wieku biblioteki, wypełnione obłędnie kolorowymi obrazami roślin i zwierząt, traktowano jako standardowe uzupełnienie gabi­netów naturalnych. Kolekcjonerem okazów przyrodniczych i atlasów był polski uczony Antoni Waga, którego zbiór naturaliów liczył ponad dwa tysiące tytułów. Do rycin, przygotowanych przez niemieckieg...

Porcelana w robaki? Ten nietypowy wzór jest przykładem na wędrowanie motywów pomiędzy kartami książek przyrodniczych a sztuką użytkową.   Naczynia porcelanowe, prócz swojej głównej funkcji użytkowej, bardzo często pełniły również rolę dekoracyjną, świadczącą o statusie ich właściciela. Pochodzący z XVIII wieku serwis stołowy biskupa Adama Stanisława Göetzendorf-Grabowskiego, otrzymany w darze od A...

Ponad 600 grafik przedstawiających ryby, a każda oddana z najdrobniejszymi szczegółami. Tworzą one niesamowity atlas i dowód badawczej dociekliwości.   Przez 20 lat francuski zoolog Georges Cuvier i jego uczniowie tworzyli monumentalne dzieło, a ich prace są nie tylko hiperrealistyczne, lecz także nieprawdopodobnie staranne. Przygotowywano je przy użyciu wielu farb, między innymi metalicznych, za...

Ekonomiczne, czyli użytkowe. To historia o tym jak można zafascynować się przyrodą najbliżej nas, czyli na przykład na talerzu.   Marcus Elieser Bloch, niemiecki badacz i lekarz, był twórcą słynnego atlasu Ekonomiczna historia ryb niemieckich . Stworzył go by uzupełnić wiedzę o europejskich gatunkach ryb, kiedy nie znalazł ich opisów u Linneusza. Ekonomia była dla niego jednak tylko punktem wyjści...