Logos

شاید باید بپذیریم که در اکثر مواقع، دسترسی باواسطه به واقعیت داریم؛ یعنی با اتکا به شواهد و مدارک، حکمی صادر می‌کنیم که امیدواریم با واقعیت مطابق باشد. حالا اگر آن «واقعیت» یک قتل باشد و آن شواهد و مدارک نیز اسنادی باشند که در اختیار دادگاه است و آن حکم نیز حکم به قاتل‌بودن و مستحق اعدام بودنِ متهم باشد، آن‌وقت ماجرا کمی بحرانی و قابل‌تأمل می‌شود. در این اپیزود به این سوال می‌پردازیم که از منظر فل...

جورج اورول در رمان ۱۹۸۴ تصویری از جامعه‌ای تحت کنترل یک حکومت تمامیت‌خواه را نشان‌مان داد: جامعه‌ای که «برادر بزرگ» با تله‌اسکرین‌ها و پلیس اندیشه ایدئولوژی‌اش را بر ما تحمیل می‌کند. سال ۱۹۸۴ خیلی‌ها خوش‌حال بودند که ویران‌شهرِ مدنظر اورول اتفاق نیفتاده اما آیا واقعا اتفاق نیفتاده است؟ نکند آن‌قدر سرخوش و سرمست شده‌ایم که حواس‌مان نیست «برادر بزرگ» عصرمان ما را زیر سلطه‌ی خود گرفته است!   حمایت از...

توی این اپیزود سراغ یکی از آزمایش‌های ذهنی می‌رویم که مبتنی بر کشتی تسئوس ــ یکی از اسطوره‌های یونانی ــ است. این آزمایش ذهنی شاید ظاهرا انتزاعی و معماگونه باشد اما به ما کمک می‌کند که به یکی از مهم‌ترین سوالات فلسفی‌مان درباره‌ی هویت شخصی جواب بدهیم.    لینک کتاب: محاوره‌ای در هویت شخصی و جاودانگی |جان پری|ترجمه‌ی کاوه لاجوردی|نشر مرکز  لینک صفحه‌ی ویکی‌پدیای کشتی تسئوس     حمایت از پادکست لوگوس...

آیا واقعا «آنفلوانزا» چیزی‌ست که می‌توانیم درباره‌ش فلسفه‌ورزی کنیم؟ در این اپیزود، می‌بینیم که پاسخ این سوال مثبت است. آنفلوانزا را اگر واکاوی کنیم، می‌توانیم به رگه‌هایی از نگاه‌ سنتی به پدیده‌های جهان دست پیدا کنیم. آن‌وقت این سوال برای‌مان مطرح می‌شود که چه نسبتی بین نگاه ما به پدیده‌های جهان و نگاه‌ سنتی به همان پدیده‌ها وجود دارد؟   موسیقی متن: بریده‌هایی از موومان چهارم سمفونی نهم آنتونین د...

توی زندگی‌مان چیزهای زیادی می‌بینیم و می‌شنویم که خیلی راحت با برچسب «خرافه» آن‌ها را کنار می‌اندازیم. اما گاهی تأمل درباره‌ی آن‌ها ما را وارد جهان اسرارآمیزی می‌کند که پشت این حرف‌ها خوابیده؛ جهانی که طبق یک نظام معنایی منسجم سروشکل گرفته و روایتی نسبتا معقول از جهان به دست می‌دهد. توی این اپیزود، با یکی از «خرافه‌ها» که با شکسته‌شدنِ آینه سروکار دارد، کلنجار می‌رویم تا به این ترتیب، به جهانی سفر...

ما آدم‌ها وقتی هویت‌مان را تعریف می‌کنیم، مرزی دور خودمان می‌کشیم که به کمک آن، چیزهایی را داخل هویت‌مان می‌شماریم و چیزهایی را خارج آن. توی این اپیزود، با طرح چند آزمایش ذهنی این مرزکشی‌ها را به چالش می‌کشیم و کمی درباره‌شان تأمل می‌کنیم.      حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس    

در این اپیزود، یک آزمایش ذهنی طرح می‌کنیم تا یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های علم و فلسفه ــ یعنی شناخت جهان به آن شکلی که هست ــ را با گوشت‌و‌پوست‌مان لمس کنیم. در این آزمایش ذهنی، با چالشی مواجه می‌شویم که طی آن، مثل سناریوی فیلم ماتریکس، چند قرص رنگی جلوی روی‌مان می‌گذارند تا هر کدام را که خواستیم انتخاب کنیم؛ با این قید که هریک از این قرص‌ها ما را عازم جهانی متمایز، عجیب و ناشناخته  خواهد کرد. کدام ق...

آیا ممکن است پزشکانی شریری ما را به مغزهای در خمره تبدیل کرده باشند؟ آیا می‌توانیم روشی مطمئن و قابل‌اعتماد برای ادراک جهان خارج پیدا کنیم؟ این‌ها سوالاتی هستید که در آزمایش ذهنی مغز در خمره مطرح می‌شوند. اپیزود دوازدهم مثل اکثر اپیزودهایی که از این به بعد منتشر می‌شوند، مستقل‌ است و لازم نیست که پیش از آن‌، اپیزودهای سریالی قبلی را مرور کرده باشید.    حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگ...

 یکی از استدلال‌های استقرایی ما «استنتاج از طریق بهترین تبیین» است. ما آدم‌ها گاهی با یک پدیده‌ی عجیب‌وغریب مواجه می‌شویم و ذهن‌مان مدت‌ها با آن درگیر می‌شود. در چنین حالتی، تلاش می‌کنیم آن را «تبیین» کنیم؛ یعنی بر اساس نظریه‌های ذهنی‌مان توضیح و تشریح معقولی برای آن پیدا کنیم و از این سردرگمی خلاص شویم. اما بعضی وقت‌ها موقعیتی پیش می‌آید که برای یک پدیده‌ی واحد چند تبیین متفاوت در دست داریم. در ا...

یکی از دسته‌های استدلال‌های استقرایی «تمثیل» است. شاید خیال کنیم که تمثیل حضور چندانی در استدلال‌های ما ندارد اما بخش عمده‌ای از دانش ما درباره‌ی جهان خارجْ از طریق نمونه‌های تمثیل (مثل مدل‌سازی و استعاره) به‌دست آمده است. ما آن‌چنان با این نوع استدلال درآمیخته‌ایم که برخی معتقدند حقیقت چیزی نیست جز تمثیل‌ها و استعاره‌های پرمصرف. در این اپیزود، اشاره‌‌ی مختصری هم به نظرات نیچه و لیکاف خواهیم داشت....

استدلال استقرایی استدلالی است که اگر مقدمات صادق باشند، نتیجه با درصد بالایی از احتمال صادق خواهد بود. توی پادکست لوگوس سه نمونه از استدلال‌های استقرایی را بررسی می‌کنیم. اولین مورد خودِ استقراست. استقرا یعنی روز اول یک کلاغ سیاه ببینم؛ روز دوم یک کلاغ سیاه دیگر ببینم؛ روز سوم و چهارم ... تا روز صدم هم این تجربه برای‌م تکرار شود؛ پس نتیجه بگیرم که کلاغ صدویکمی هم به احتمال زیاد سیاه خواهد بود. است...

بخش زیادی از باورهای ما برآمده از استدلال‌اند. اگر بخواهیم شبکه‌ی باورهای ذهنی‌مان را سروسامان بدهیم، باید بتوانیم استدلال‌های منتهی به این باورها را ارزیابی کنیم. در این اپیزود، بحث می‌کنیم که منطق چه‌طور با این استدلال‌ها سروکله‌ می‌زند و چه‌گونه با ارائه‌ی ساختارهایی سعی می‌کند که تصویر کاملی از استدلال‌های قابل‌اعتماد به دست‌مان بدهد.    حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پ...

دسته‌ای از محتویات ذهنی ما کلاف درهم‌پیچیده‌ای از جملات و باورهایی است که داریم. اگر بخواهیم به شکل منطقی به سراغ آن‌ها برویم و مطابقت‌شان با جهان خارج را بررسی کنیم، ابتدا باید سروسامانی به آن همه پیچیدگی‌ها بدهیم تا سردرگم نباشیم. برای این کار، اول باید جملات توی ذهن‌مان را بشناسیم و بعد، آن‌ها را دسته‌بندی کنیم. این مسئله‌ی اصلی این اپیزود است.    حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس...

نگاه ارسطویی به ما می‌گفت که جهان مثل یک پازل است؛ قطعه‌قطعه و ساختارمند. حالا منطق به ما می‌گوید که اگر می‌خواهید مفاهیم حقیقی را به‌درستی بفهمید، باید آن‌ها را مطابق با جایگاهی که در پازل جهان دارند به ذهن‌تان بیاورید. پس قبل از هر چیز باید برای هر قطعه از پازل جهان یک کد معین کنیم تا بتوانیم تک‌تک قطعات و در نهایت، کل پازل را با کمک این کدها به درون ذهن‌مان منتقل کنیم.   حمایت از پادکست لوگوس ک...

روزگاری افلاطون گفته بود که قصاب خوب وقتی بخواهد لاشه‌ی گاوی را قطعه‌قطعه کند، استخوان‌ها را از مفصل‌هایشان جدا می‌کند. به همین ترتیب، فیلسوفی که می‌خواهد جهان خارج را بشناسد، باید توصیفی از این جهان ارائه کند که درست مطابق با ساختار جهان باشد و اجزای جهان را درست از مفصل‌هایش جدا کند. در این اپیزود به ستون سوم از جدول فلسفی، یعنی ستون جهان خارج، می‌پردازیم و تلاش می‌کنیم مثل یک قصاب خوب، جهان را...

توی فلسفه، یکی از اساسی‌ترین بحث‌ها بررسی نسبت بین زبان و ذهن و جهان خارج است؛ آن‌قدر اساسی که شاید کل فلسفه‌ورزی مبتنی بر آن باشد. منطق هم وقتی می‌خواهد کاری از پیش ببرد، اول از ما می‌خواهد که بصیرت و بینشی در قبال این سه داشته باشیم تا با کمک آن بتواند راه‌حلی برای حل مسئله‌ی مطابقت محتویات ذهنی با مابازاهای خارجی پیش پای‌مان بگذارد. توی اپیزود سوم، جدولی معرفی کردیم که به همین ساحت‌های زبانی و...

کم‌کم باید وارد گود فلسفه و منطق بشویم تا ببینیم چه مسئله‌ها و چه راه‌حل‌هایی دارند. در اپیزود قبل فهمیدیم که منطق اول باید ابزاری به ما بدهد که با کمک آن مطابقت تصورات‌مان با مابازاهایشان را بررسی کنیم. آن ابزار منطق در زمین بازی فلسفه طراحی شده؛ پس پیش از هر چیز باید این زمین بازی را کامل بشناسیم. در این اپیزود، با جدولی آشنا می‌شویم که این زمین بازی را نشان‌مان می‌دهد.   حمایت از پادکست لوگوس ک...

اگر قرار است با کمک منطق محتویات ذهنی‌مان را سروسامان بدهیم، اول باید بدانیم محتویات ذهنی چه چیزهایی هستند. در این اپیزود به این سوال پاسخ می‌دهیم.   حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس    

توی هر اپیزود از پادکست لوگوس، یک بحث فلسفی را مطرح خواهم کرد؛ البته جنبه‌های ساده و قابل‌فهم‌ش را. برای شروع، فعلا سراغ «منطق» می‌روم.   حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس