Laissez Faire 🇵🇱⚡

Co ma filozoficzne ujęcie tematu wartości do ustroju społecznego, jakim jest kapitalizm? Wartości „same w sobie”, subiektywizm wartości i obiektywistyczna teoria wartości – jak te trzy podejścia przekładają się na możliwość zaistnienia „nieznanego ideału”? Dlaczego obiektywna teoria wartości jest jedyną teorią moralną nie do pogodzenia z rządami siły? Co wynika dla kapitalizmu z faktu, że wartości...

Kapitalizm to... ... stan przejściowy między epoką feudalizmu a nieubłaganym nadejściem socjalizmu? Potwór, którym bojownicy o „sprawiewdliwość” społeczną straszą małe dzieci? Złowróżbny ustrój wyzysku, oszustw i katorżniczej pracy zniewolonego proletariatu? A może – nieznany ideał? Czym jest tak naprawdę kapitalizm? W dzisiejszym odcinku Klasy Atlasa Ziemowit i Mateusz rozmawiają o naturze ustroj...

Rząd: czym jest, po co istnieje, czy jest potrzebny, a jeśli tak, to w jakim celu? W poprzednich odcinkach zajmowaliśmy się tematem człowieka w społeczeństwie – tym, czy w ogóle potrzebujemy społeczeństwa oraz jakie warunki są niezbędne do uczynienia życia w społeczeństwie korzystnym, a nie szkodliwym dla człowieka. Mówiliśmy także o potrzebie wyrugowania inicjacji użycia siły fizycznej ze stosunk...

Ziemowit i Mateusz ponownie biorą się za temat praw. Tym razem zajmiemy się ciemną stroną zagadnienia – dziś rozmawiamy nie o rzeczywistych i dobrze pojętych niezbywalnych prawach jednostki, lecz o pseudoprawach, które wykorzystują „dobrą renomę” pojęcia praw człowieka, choć tak naprawdę są arbitralnymi ideami opartymi na przymusie i przemocy. Czy po rozpoznaniu fundamentalnego prawa jednostki, cz...

Kontynuacja poprzedniego odcinka rozpoczynającego blok poświęcony „łącznikowi” między filozofią moralną a polityką – czyli prawom jednostki. Jaka jest rola praw jednostki? Jaką pełnią funkcję w społeczeństwu? Co oznacza, że prawa są środkiem podporządkowania społeczeństwa zasadom moralnym? Istnieje jedno prawo człowieka – czy jest ich wiele? A może to jedynie aspekty pojedynczej fundamentalnej zas...

Oddaj portfel albo w łeb! – czyli o groźbie zainicjowaniu użycia siły fizycznej względem drugiego człowieka oraz dlaczego powinna należy ją wyrugować z cywilizowanego społeczeństwa. Witamy w trzecim epizodzie piątego sezony Klasy Atlasa – oraz w pierwszym z trzech odcinków poświęconych prawom jednostki. Dziś Ziemowit i Mateusz wprowadzą nas w temat i wyjaśnią, czego w ogóle dotyczą prawa jednostki...

Witamy w drugim odcinku piątego sezonu. Zgodnie z tradycją poprzedniego sezonu: niektóre odcinki będą epizodami poświęconymi luźniejszym tematom, pewnym off-topom od naszych rozważań na temat polityki i estetyki w filozofii obiektywizmu. Na taki odcinek zapraszamy właśnie dziś – a porozmawiamy o wdzięczności. Czym jest wdzięczność? Czy racjonalny egoista może czuć wdzięczność – a jeśli tak, to wob...

Witamy wszystkich w pierwszym odcinku nowego – i już ostatniego! – sezonu naszego filozoficznego videopodcastu Klasa Atlasa! Sezon piąty, epizod pierwszy: wszyscy do klasy, bo już po dzwonku, czas zaczynać! Piąty sezon rozpoczniemy tematem pozornie banalnym, a jednak nader ważnym – zwłaszcza jako wstęp i przyczynek do motywu przewodniego pierwszej połowy bieżącego sezonu, czyli do filozofii polity...

Dzisiejszy odcinek to odpowiedź na pytanie jednego z widzów: czy filozofia obiektywizmu jest przykładem naiwnego realizmu? Krótka odpowiedź brzmi: nie. Dłuższa odpowiedź: niiieee…!!!! Po jeszcze dłuższą (a z pewnością pełniejszą i bardziej wyczerpującą temat) – zapraszamy do dzisiejszego odcinka Klasy Atlasa! To ostatni odcinek czwartego sezonu Klasy Atlasa. Dziękujemy, że z nami byliście – do zob...

Bądźmy racjonalni – ale wystrzegajmy się racjonalizmu! Dlaczego? O tym w dzisiejszym odcinku! Świat pojęć, idei i abstrakcji nie jest samooczywisty ani łatwy do uchwycenia. Wręcz przeciwnie: to złożona struktura, która od wieków zapewnia wyzwania i sprawia kłopoty rozlicznym filozofom. Nie jest wobec tego zaskakujące, że nawet wśród rozsądnych i uczciwych intelektualnie myślicieli zdarzało się wie...

Kontynuacja tematu z poprzedniego odcinka – czyli ciąg dalszy rozmowy o ludzkiej wiedzy. Wiemy już, że wiedza jest relacyjna i kontekstowa – dziś podnosimy kwestię kolejne aspektu nierozerwalnie związanego z wiedzą, czyli kwestię hierarchiczności. Czym jest hierarchia wiedzy – i dlaczego wiedza z konieczności musi mieć hierarchiczny charakter? Czy owa hierarchia dotyczy poziomu metafizycznego czy...

W poprzednich odcinkach poświęconych epistemologii przeszliśmy od prostych spostrzeżeń zmysłowych przez proces łączenia bytów w jednostki, następnie przez tworzenie i definiowanie pojęć aż do metody odróżniania właściwych pojęć od antypojęć. Dziś wespniemy się na najwyższy poziom składający się ze wszystkich przyswojonych wcześniej pojęć – czyli na poziom wiedzy jako takiej. Czym jest wiedza? Jaki...

W poprzednich odcinkach mówiliśmy wiele na temat metody tworzenia pojęć. Co się jednak dzieje, jeśli popełniamy błąd w którymś miejscu procesu – albo jeśli celowo zaniechamy konieczne kroki w trakcie budowania nowego pojęcia? Czy można stworzyć pojęcie w sposób błędny, tak aby było puste i nie denotowało niczego w rzeczywistości albo stanowiło zmutowany zlepek nieprzystających do siebie elementów?...

Jeśli kiedykolwiek chcieliście posiąść ułamek wiedzy, który złamałby arogancję Platona, nadkruszył pychę myślicieli Oświecenia, zabił ćwieka współczesnym akademikom, a nawet wstrząsnął spokojem ducha Papy Arystotelesa – to trafiliście na dobry odcinek!  Oto intelektualna broń wykuta z metalu Reardena, która przecina gordyjski węzeł odwiecznego konfliktu: sporu o uniwersalia. Wojny filozofów s...

Aby stworzyć pojęcie, a następnie poprawnie go używać – potrzebujemy metody uchwycenia wszystkich elementów, które się w nim mieszczą. Jak jednak objąć ludzkim umysłem ogrom pojedynczych bytów lub zjawisk i jednocześnie odróżnić je od wszystkich innych bytów lub zjawisk – i to tak, aby nie zagubić się w niezliczonych detalach i nieistotnych szczególikach? Z pomocą przychodzą nam DEFINICJE, poniewa...

Do tworzenia i wykorzystywania pojęć potrzeba odnalezienia i rozpoznania atrybutów, które łączą różne byty istniejące w rzeczywistości i jednocześnie odróżniają je od wszystkich innych bytów - o tym rozmawialiśmy w poprzednich technicznych odcinkach Klasy Atlasa. Ale jak wybrać cechy, które mogą do tego posłużyć? Czy pojęciową jednostką miary może być dowolna arbitralnie wybrana cecha? Czy możemy...

Filozofia to nie tylko (a często nawet: nie przede wszystkim) dyskusje oderwanych od życia akademików zamkniętych w wieżach z kości słoniowej ani tomiszcza opasłych komentarzy do tekstów zmarłych przed wiekami Greków, Niemców, Francuzów czy Szkotów. W Klasie Atlasa od początku próbujemy pokazać, jak filozofia wpływa na całokształt naszego życia – a także na kulturę i sztukę. Dlatego dziś rozmawiam...

W tym odcinku kontynuujemy wyjaśnianie procesu tworzenia pojęć wg Ayn Rand, a konkretnie: przyglądamy się tzw. procesowi "measurement omission" - na czym polega i dlaczego jest ważny? Przypominamy, by wszystkie odcinki poświęcone teorii pojęć Rand traktować jako jedną całość. Za dwa tygodnie – ciąg dalszy!  ________________________________________  Zachęcamy do komentowania, zadawania py...

Jak sobie poradzić z faktem, że nasza egzystencja nie będzie trwała wiecznie? Co się dzieje po śmierci? Czy fakt, że jesteśmy śmiertelni unieważnia celowość życia? Zagadnienie śmierci towarzyszy człowiekowi właściwie od początku jego istnienia. Ayn Rand miała określony pogląd nie tylko na fakt istnienia zjawiska śmierci biologicznej, ale przede wszystkim dostrzegała, że problem śmierci pojawia się...

Różnimy się od innych zwierząt nie tylko wyprostowaną postawą, brakiem ogona czy pojedynczym przeciwstawnym kciukiem.  Ludzie nie potrafią przetrwać na tym świecie – nie mówiąc już o rozkwitaniu, dążeniu do szczęścia czy tworzeniu cywilizacji – w oparciu jedynie o prymitywne zwierzęce instynkty: to nie wystarcza, aby obronić się przed drapieżnikami, upolować mamuta, zbudować schronienie... cz...

Czy można usprawiedliwić sankcje gospodarcze nakładane przez kraje Zachodu na Rosję Putina po kolejnym etapie inwazji Kremla na Ukrainę?   Przed dwoma tygodniami zajęliśmy się tematem moralności w stosunkach międzynarodowych: czy etyka może i czy powinna mieć cokolwiek do powiedzenia w prowadzeniu polityki zagranicznej, a jeśli tak, to co. Dziś pochylimy się nad bardziej szczegółowym zagadnie...

Dlaczego masz wolną wolę, determiniści się mylą, a ich założenia podważają same siebie? * Drugi odcinek poświęcony tematowi wolicjonalnej świadomości  i istnienia lub nieistnienia wolnej woli człowieka. Tym razem skupiamy się na wyjaśnieniu, dlaczego wolna wola jest tak naprawdę warunkiem wstępnym wszelkiego dowodzenia – w tym dowodzenia, że wolna wola nie istnieje, co oznacza, że w swoich wy...

Cyceron napisał: „W czasie wojny milkną muzy”. Wielu dopowie: „Nie tylko w czasie wojny, lecz także we wszystkich działaniach w polityce między narodami – a prócz muz milkną również filozofia i moralność”.  Czy tak jest naprawdę – a przede wszystkim: czy tak być musi i czy tak być powinno? Czy polityka jest – i z założenia być musi, i być powinna – całkowitym zaprzeczeniem moralności? Czy kie...

Czy masz wolną wolę? * Może się wydawać, że to abstrakcyjne pytanie. Odpowiedź (twierdząca lub przecząca) nie przynosi wszak rewolucyjnych i nagłych przemian tak jak odpowiedzi na pytania o właściwy ustrój polityczny albo angażowanie się lub nie w konflikt zbrojny. Mimo to pytanie o wolną wolę dotyka fundamentów ludzkiej natury i naszego rozumienia świata. Czy każdy z nas posiada wolicjonalną świa...

Witamy po długiej przerwie! Powracamy z kolejnymi odcinkami Klasy Atlasa – dołącz do nas! ______________________________________ Żyjemy w matni fałszywych alternatyw. Współczesna kultura próbuje przekonać nas do konieczności wybrania orła lub reszki – w monecie, której obie strony są fałszywe. I tak przekonuje się nas, że dobry i moralny człowiek będzie „żył dla innych”, poświęcał się dla nich, po...