Kopuk Bağlar

Dağa, taşa, insana ve hayvanlara nefes olan ormanları; tüm canlı yaşamının, yaşam alanlarının metalaştırılması odağında Cumhuriyetin yüzyılında ormancılık politikalarını konuşuyoruz.

Konuğumuz Alp Yücel Kaya ile 'saf ve paha biçilmez' olarak kabul edilen altın madenlerini ‘neoliberal mülkiyet’ ve ‘acele kamulaştırma’ odağında konuşuyoruz. 

Konuğumuz Sinan Yıldırmaz ile tarımda ‘önemli bir buluş’ olarak kabul edilen traktörü ve Cumhuriyetin yüzyıllık sürecinde traktör üzerinden tarımsal üretimin sosyal tarihini ve tarımda makineleşmeyi konuşuyoruz. 

Konuğumuz Alp Yücel Kaya ile Akdeniz dünyasının yaşam kaynağı niteliği taşıyan ve mitoslarda “Ölmez Ağacı” olarak adlandırılan zeytini ve 1939 Zeytincilik Kanunu odağında zeytinin Cumhuriyet’teki yolculuğunu konuşuyoruz.

Konuğumuz Onur İnal ile ‘uygarlık meyveleri’ incir ve üzümün odağında Geç Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Batı Anadolu’nun sosyal, ekonomik ve çevresel manzarasının dönüşümünü ve çevre tarihini konuşuyoruz. 

Konuğumuz Dilşad Aladağ ile mahsul odağında tarım sanayi yakınlaşmasını ve türleri arası ilişkileri; Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde Anadolu’nun güney ve batı kıyılarında endüstriyel tarım pratiklerinin çevresel, kültürel ve toplumsal mahsullerini konuşuyoruz. 

Bu bölümde yerin altını üstüne getiren madenleri ve Osmanlı ve Cumhuriyet tarihinde maden politikalarını konuşuyoruz.

Konuğumuz Müge Neda Altınoklu ile dokunduğumuz ve hissettiğimiz hemen her şeyde yer alan ve insan varlığı için temel bir madde olan tuzun kimyevi bir ürüne dönüşmesini; Cumhuriyetin yüzyıllık sürecinde ‘beyaz altın’ tuzun ve tuz kristalinin yolculuğunu konuşuyoruz. 

Konuğumuz Hakan Koçak ile 'medeniyet hamuru' kâğıdı ve Cumhuriyetin yüzyıllık sürecinde medeniyetin hamurunu yoğuranları; SEKA kâğıt fabrikaları üzerinden emek tarihini konuşuyoruz.

Bu bölümde daha önceki bölümlerde konuştuğumuz şekerin hammaddelerinden olan şeker pancarını ele alıyoruz. Farklı ve rekabet halindeki iki tarımsal üründen birisi olarak öne çıkan şeker pancarı ile birlikte sömürgecilik ve modernitenin çelişkili doğasını; plantasyon alanları, demiryolları ve buhar gücüyle çalışan fabrikaları ile şeker kamışından farklı bir üretim ve emek sürecini ortaya çıkaran şe...

Konuğumuz Esra Ansel Derinbay ile müptelası olduğumuz çay bitkisinin dünya tarihindeki yolculuğunu; sömürgecilik dönemine uzanan plantasyonları, zorlu çalışma koşulları, alanını işgal ettiği baltalık ormanlar için geri dönülmez sonuçlar yaratan çay bitkisini ve çay bitkisinin geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemindeki seyrini konuşuyoruz. 

Konuğumuz Melda Yaman ile hem tarlada, hem fabrikada, neredeyse üretimin her aşamasında kadınların 'becerikli' parmaklarında şekillenen bir ürün olan tütünü ve Reji’den Tekel’e Tekel’den bugüne tütün sektörünü ve tütün işçilerini konuşuyoruz. 

Konuğumuz Seçil Binboğa ile kuru katıkların en ucuzu, en bol bulunanı ve en tatlısı şekerin insan sömürüsü, ırkçılık, obezite ve çevresel yıkımla iç içe geçen karanlık öyküsünü; dünya ekolojisi ölçeğinin inşasında şekerin Cumhuriyetin yüzyıllık sürecinde doğal peyzajları nasıl biçimlendirdiğini konuşuyoruz. 

Konuğumuz Hakan Koçak ile birlikte tarihin bilinen en eski ve özgün malzemelerinden, hem kırılganlık hem de kalıcılık barındıran fiziki yapısı ile yaşamın her alanında kullanılan ve yüksek estetik ürünlere dönüşebilir olan camı; Cumhuriyetin yüzyıllık tarihinde milli sanayinin örneklerinden birisi olan cam endüstrisini ve cam işçilerini konuşuyoruz.

Bu bölümde, her şeyi alıp götüren ve hiçbir zaman eskisi gibi geri getirmeyen, yeraltında bir dünyada topraktan çekip çıkarıldığında doğa için, topraktan çıkaranlar için keder ile eş anlamlı hale gelen maden endüstrisini ve Cumhuriyetin yüz yıllık sürecinde kalkınmanın maddi enerjisi kömürü konuşuyoruz. 

Konuğumuz Çağın Erbek ile tarım ürünü olarak tarlada ve tekstil sektörünün girdisi olarak fabrikada üretim sürecine katılan pamuğu ve bir malzeme olarak pamuğun yüzyıl içerisinde değişen konumunu, pamuktan polyestere tekstil sektörünün unutulan bileşeni malzemeyi konuşuyoruz. 

Konuğumuz Berna Güler ile doğada, insan bedeninde bulunan ve aynı zamanda medeniyetin ağlarını ören demiri ve Cumhuriyetin yüz yıllık sürecinde demir cevherinin çeliğe dönüşümünü konuşuyoruz.

Konuğumuz Fuat Ercan ile ‘Türkiye Cumhuriyeti, ulusu için ekmeği fethetti mi?’ sorusundan yola çıkarak, insanlığın ‘en temel besini’ buğdayın un ve ekmek olma sürecini konuşuyoruz. 

Konuğumuz Hakan Koçak ile insan-nesne ilişkisindeki ‘gizemli etki’yi, doğadan alınan varlıkları dönüştürmek için ihtiyaç duyulan emek gücünü ve Cumhuriyet'in kuruluşundan bugüne emek gücünün metalaşmasını konuşuyoruz.

Konuğumuz Fuat Ercan ile 'Nesneler bize ne söyler?' sorusundan yola çıkarak, nesnelere dair kurulan dili,  nesnelerin sosyal teorideki analizleri ve nesnelerin aldığı biçimleri -şey, nesne, mal, meta, ürün- konuşuyoruz. 

Fatma Genç ve Hasan Ateş, günlük hayatta sıradan görünen nesnelerin, ürünlerin ve metaların tarihsel dönüşümünü ele alarak, Cumhuriyet döneminden günümüze nesnelerin toplumsal, ekonomik ve siyasal dönüşümlerini inceliyor.