Kayıt Dışı İktisat

1989'da hiperenflasyon %640'ı görmüş, insanlar temel gıda için kuyruklarda beklerken ülke iflasın eşiğindeydi. Bugün ise aynı Polonya, 2008 küresel krizinde tüm Avrupa küçülürken büyüyen tek ülke ve kıtanın en dinamik ekonomilerinden biri. Peki bu inanılmaz dönüşüm nasıl gerçekleşti? Kayıt Dışı İktisat'ın bu bölümünde, modern tarihin en büyük başarı hikayelerinden birini inceliyoruz. P...

Banka uygulamanızdaki dijital rakama mı daha çok güvenirsiniz, yoksa avucunuzun içinde ağırlığını hissettiğiniz o külçeye mi? Bu basit soru, modern finansın en büyük sırlarından birini, altın ve gümüş piyasasındaki devasa ayrımı ortaya çıkarıyor: Fiziki metal ve 'kağıt metal' arasındaki tehlikeli oyun. Bu videoda, Kayıt Dışı İktisat olarak bankaların ve finans kurumlarının size asla anlatm...

GÜMÜŞ: Altının Gölgesindeki Gerçek Güç! Binlerce yıldır insanlık, altını zenginliğin simgesi olarak gördü. Ama asıl hikâye, gölgede kalan metalde gizliydi: Gümüş. Bu videoda gümüşün sadece bir yatırım aracı değil, aynı zamanda tarih boyunca ekonomilerin nabzını tutan bir gösterge olduğunu konuşuyoruz. Roma İmparatorluğu’ndan 1970’lerin petrol krizine, günümüzün enerji dönüşümüne kadar… Gümüş her z...

Altın neden bu kadar değerli?5000 yıldır savaşların, imparatorlukların ve krizlerin merkezinde olan bu metal, bugün yeniden zirvede. Bu yayında, bir ekonomi profesörünün anlatımıyla altının tarihsel kökenini, ekonomik mantığını ve günümüzde neden rekor kırdığını konuşuyoruz.📊 Lidyalılardan Bretton Woods’a,💰 Enflasyondan jeopolitik krizlere kadar,altının nasıl “insanlığın güven göstergesi” haline...

Avrupa’nın en trajik ama en dirençli ülkelerinden biri: Polonya.1918’de bağımsızlığını yeniden kazandı, Nazi işgaliyle yıkıldı, Sovyet gölgesinde planlı ekonomiye geçti, işçi sınıfının Dayanışma (Solidarność) hareketiyle özgürlüğüne kavuştu. Bu yayında:1918–1939 arası parçalı ekonomi ve Büyük Buhran1939–1945 Nazi işgali, soykırım ve ekonomik yıkım1945–1980 sosyalist planlı ekonomi, borç krizi, işç...

2024 yılında enflasyon %45 oldu ama asgari ücret bir yıl boyunca sabit kaldı. 2025’te sadece %30 zam yapıldı. JP Morgan 2026 için %20 zam öngörüyor ama enflasyon en az %25–30 olacak. Peki bu adil mi? Bu yayında Ceyhun Elgin, Adem Yavuz Elveren ve Cem Oyvat’ın bilimsel çalışmasına dayanarak asgari ücret artışlarının enflasyon, işsizlik ve dış ticaret üzerindeki gerçek etkilerini anlatıyorum. Makale...

Ekonominin Beyin Takımı serimizin bu bölümünde, iktisat tarihinin en kritik tartışmalarından biri olan Cambridge Capital Controversy’yi ele alıyoruz. Joan Robinson, Piero Sraffa ve Nicholas Kaldor’un öncülük ettiği Neoricardocu Okul, sermaye kavramını yeniden tanımlayarak neoklasik ekonomiye meydan okudu. Bu bölümde şunları bulacaksınız:Sermaye nasıl ölçülür ve neden bu kadar önemlidir?“Reswitchin...

Yugoslavya neden çöktü?1980’den 1992’ye kadar süren borç krizi, IMF’nin kemer sıkma politikaları, milliyetçiliğin yükselişi ve kanlı iç savaşın arka planını anlatıyoruz. Tito sonrası liderlik boşluğu, ekonomik çöküş, Slovenya ve Hırvatistan’ın bağımsızlık ilanı, Bosna savaşı… Hepsi bu yayında. Bu video, hem ekonomi tarihine meraklılar için hem de günümüz dünyasında krizlerin nasıl siyaseti şekille...

Akademide son yıllarda “Stanford/Elsevier Top %2 Scientists” listesi büyük bir gösteri kültürünün sembolü haline geldi. LinkedIn paylaşımlarından zafer emojilerine kadar, bu listeyi bir “başarı rozeti” gibi kullanan çok sayıda akademisyen görüyoruz. Peki bu liste gerçekten bilimi mi ölçüyor? Yoksa sadece sahte bir prestij mi yaratıyor? Bu yayında:Listenin nasıl hazırlandığını,Neyi ölçtüğünü ve ney...

Ekonomi sadece rakamlar ve tablolar değil; aynı zamanda toplumun duygularıdır. Peki melankoli, depresyon, umutsuzluk gibi ruh hallerinin büyüme oranlarını doğrudan etkilediğini biliyor muydunuz? Bu videoda 1997 Asya Krizi’nden 2001 Türkiye Krizi’ne, Avrupa’nın kayıp on yılından Japonya’nın deflasyon psikolojisine kadar birçok örnek üzerinden kolektif ruh halleri ile ekonomik performans arasındaki...

Avrupa’nın güvenliği artık garanti altında mı? NATO’nun 75 yıllık güvencesi çatırdarken ABD, stratejik önceliğini Pasifik’e kaydırıyor. Rusya’nın hibrit savaş taktikleri, enerji krizi ve Ukrayna savaşı Avrupa’yı yeni bir güvenlik ikilemine sürüklüyor. Peki Türkiye bu tabloda nasıl bir rol oynuyor? Avrupa kendi ordusunu kurabilir mi? Fransa’nın stratejik özerklik vizyonu, Almanya’nın askerileşme ad...

Seçimler yapılır ama saha hep eğiktir… Peki modern otokrasiler ve yarı-otokratik rejimler muhalefeti nasıl bastırıyor, bölüyor ve yönetilebilir kılıyor? Bu videoda siyaset biliminin en kritik kavramlarıyla bu düzenekleri anlatıyorum: rekabetçi otoriterlik, manipülasyon menüsü, bastırma–kooptasyon-meşrulaştırma üçgeni, dijital çağın gözetim araçları ve seçici cezalandırma teknikleri…Aynı zamanda mu...

Yugoslavya’nın “piyasa sosyalizmi” deneyi (1950-1980): işçi özyönetimi gerçekten verim mi getirdi, yoksa krizin tohumlarını mı ekti? Altın çağın ardındaki büyüme, Yugo ve turizm patlaması, fakat aynı zamanda borç sarmalı ve 1970’ler petrol şokları…Bu bölüm, Yugoslavya Serisi – 2. Bölüm. İlk bölümde Stalin’le kopuşu anlattık; sonraki bölüm Tito sonrası çöküşe gidecek. İçerik başlıkları: işçi konsey...

Ekonominin beyin takımı serisinin bu bölümünde sizi feminist ve ekolojik iktisadın dünyasına davet ediyorum. Kadınların görünmeyen emeği neden GSYH’ye dahil edilmiyor? Ev işi neden ekonominin “dışında” sayılıyor? Doğanın sınırlı kaynaklarını hesaba katmadan büyüme mümkün mü? Silvia Federici’den Vandana Shiva’ya, Marilyn Waring’den Herman Daly’ye uzanan düşünürlerle birlikte kapitalizmin görünmeyen...

Soğuk Savaş sonrası “tarihin sonu” kehaneti çöktü. Liberal demokrasi ve ABD’nin küresel garantörlüğü artık sürdürülemiyor. Borç krizi, stratejik dağınıklık, Ortadoğu’da güvenlik boşluğu ve Avrasya kara koridorlarının yükselişiyle birlikte dünya yeni bir düzene giriyor. Bu yayında ABD’nin hegemonya kaybını, Avrupa’nın güvenlik açmazını ve Avrasya merkezli yeni düzenin nasıl şekillendiğini ele alıyo...

Yugoslavya neden ve nasıl kuruldu? 1918’den 1948’e Balkanların kaderini belirleyen ekonomik ve politik kırılma noktalarını inceliyoruz: Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı, Partizan direnişi, AVNOJ kararları, toprak reformu, millileştirme ve Tito–Stalin kopuşu. Bir iktisat profesörünün gözünden ‘gerçek hikaye’Bu video, üç bölümlük serinin 1. kısmıdır; 2. bölümde piyasa sosyalizmi ve işçi özyönetimini konu...

Hindistan 1991’de piyasa ekonomisine açıldığında “yeni mucize” ilan edildi. 2025’e geldiğimizde ise aynı Hindistan’da hem dünyanın en zengin milyarderleri, hem de günde 2 dolarla hayatta kalmaya çalışan milyonlar var. Bilişim devrimi, tarım krizi, çiftçi intiharları, Modi’nin popülizmi ve Hindu milliyetçiliği… Peki Hindistan modeli gerçekten kalkınma mı, yoksa dev bir eşitsizlik laboratuvarı mı? T...

İnsanlar neden sürekli hatalı kararlar veriyor? Loto bileti alıp sigorta yaptırmıyor, diyet sözü verip pasta yiyor, borsa yükselince alıp düşünce satıyor. Bu bölümde davranışsal iktisadın devrim niteliğindeki keşiflerini anlatıyoruz: Kahneman ve Tversky’nin Prospect Theory’sinden, Thaler’in Nudge yaklaşımına, 2008 krizinden günümüzde yapay zekâ çağında davranışsal manipülasyonlara kadar. Siz de ke...

Hindistan bugün dünyanın 5. büyük ekonomisi ama bundan sadece 70 yıl önce dünyanın en yoksul ülkelerinden biriydi. Bu videoda 1858’den 1991’e Hindistan’ın ekonomik yolculuğunu inceliyoruz: İngiliz sömürgeciliğinin acımasız mirası, 1943 Bengal kıtlığı, Nehru’nun karma ekonomi vizyonu, Yeşil Devrim’in ışıkları ve gölgeleri, Lisans Raj’ın yarattığı bürokratik darboğaz ve nihayet 1991’de IMF destekli...

Kapitalizm neden krizde? Gelir eşitsizliği, çevre tahribatı ve finansal çöküşler neden bitmiyor? Bu bölümde Karl Marx’ın fikirlerinin 20. yüzyılda nasıl yeniden canlandığını, Frankfurt Okulu’nun kültür endüstrisi eleştirisinden Latin Amerika’daki Bağımlılık Teorisi’ne, Immanuel Wallerstein’ın Dünya Sistemi Analizi’ne kadar geniş bir çerçevede inceliyoruz.📌 1956 sonrası kriz, Stalin’in gölgesi📌 F...

Makale bağlantısı: https://link.springer.com/article/10.1007/s44217-024-00200-zTürkiye’de üniversitelerde yaşanan “parasailing” skandalı, sadece akademiyi değil hepimizin hayatını doğrudan etkiliyor. Doktorlardan mühendislere, öğretmenlerden hukukçulara kadar tüm mesleklerin geleceği, siyasi atamalarla şekilleniyor. Bu videoda:Parasailing kavramının ne anlama geldiğini,Üniversitelerin nasıl siyasi...

2023’te Javier Milei’nin başkan seçilmesi Arjantin’de hem siyaseti hem ekonomiyi kökten sarstı. “Motorlu testere” söylemiyle hayata geçirilen şok programlar; dolarizasyon vaatleri, sübvansiyon kesintileri, IMF ile yapılan yeni anlaşmalar ve sert kemer sıkma… Peki sonuç ne oldu? Enflasyon düştü ama işsizlik ve yoksulluk arttı. Bu yayında, Milei döneminin ekonomi politikalarını sol bir perspektiften...

Ekonominin Beyin Takımı serimizin bu bölümünde tarihin en radikal iktisadi ekollerinden Avusturya İktisat Okulunu inceliyoruz. Menger’den Mises’e, Hayek’ten Bitcoin’e uzanan bu fikirler, “devlet mi piyasa mı?” tartışmasına en uç cevabı veriyor. Türkiye’de faiz politikaları, kripto devrimi ve neoliberal dönüşümle bağlantılarını keşfetmek için bu videoyu kaçırma! Bu Hesapta Bir Gariplik Var: Ekonomi...

Faturalar kabarıyor, maaş yetmiyor, market fişi her hafta uzuyor… “Bu hesapta bir gariplik var” diyorsanız, doğru yerdesiniz. Bu videoda yeni kitabım Bu Hesapta Bir Gariplik Var: Ekonomi ile Kandırılmak üzerinden günlük hayatımızdaki ekonomik düğümleri sade, anlaşılır ve uygulanabilir bir dille çözüyoruz. Kırmızı Kedi Yayınları’ndan çıkan kitap 2. baskıda, Amazon’da 11/11 beş yıldızlı yorum aldı;...

Türkiye 2100 yılına doğru tarihin en büyük su krizine mi gidiyor? 🚱 Yaşar Üniversitesi’nin yeni araştırmaları, İzmir ve çevresinde kurak ay sayısının %40 artabileceğini, kuraklık dönemlerinin 15 aya kadar sürebileceğini gösteriyor. Peki bu sadece bir çevre sorunu mu, yoksa tüm ekonomik ve siyasi sistemi altüst edecek bir tsunami mi? Bu videoda;Su krizinin politik ekonomisini,Su privatizasyonu ve...