Jess

ตถาคตรู้ชัดชื่งวาจาใด อันจริง อันแท้ ประกอบ ด้วยประโยชน์ แต่ไม่เป็นที่รักที่พึงใจของผู้อื่น ตถาคตย่อมเลือกให้เหมาะกาล เพื่อกล่าววาจานั้น.

หลักการพูด ๕ ประการ คือ (๑) กล่าวแล้วควรแก่เวลา (๒) กล่าวแล้วตามสัจจ์จริง ง (๓ ) กล่าวแล้วอย่างอ่อนหวาน (๔) กล่าวแล้วอย่างประกอบด้วยประโยชน์ (๕) กล่าวแล้วด้วยเมตตาจิต

ภิกษุทั้งหลาย ! เปรียบเหมือนเนื้อป่าตัวที่ ไม่ติดบ่วง แม้นอนจมอยู่บนกองบ่วง มันก็เป็นสัตว์ที่ใครๆพึงเข้าใจได้ว่า เป็นสัตว์ที่ไม่ถึงความพินาศย่อยยับไปตามความประสงค์ของพรานแต่อย่างใด เมื่อพรานมาถึงเข้า มันจะหลีกหนีไปได้ตามที่ต้องการ ดังนี้ ฉันใดก็ฉันนั้น.

คหบดีบุตร ! อริยสาวก ไม่เสพทางเสื่อม แห่งโภคทรัพย์ ๖ ทาง (อบายมุข ๖) คือ (๑) การประกอบเนือง ๆ ซึ่งการดื่มน้ำเมา คือ สุราและเมรัย อันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เป็นทางเสื่อมแห่งโภคทรัพย์ (๒) การประกอบเนือง ๆ ซึ่งการเที่ยวไป ในตรอกต่าง ๆ ในเวลากลางคืน เป็นทางเสื่อมแห่ง โภคทรัพย์ (๓) การเที่ยวไปในที่ชุมนุมแห่งความเมา (สมชูชาภิจรณ) เป็นทางเสื่อมแห่งโภคทรัพย์ การประกอบเนือง ๆ ซึ่งการพนัน อันเป็น ที่ตั้ง...

เหตุเสื่อมแห่งทรัพย์ ๔ ประการ พ์ยัคฆปัชชะ ! โภคทรัพย์ที่เกิดขึ้นโดยชอบ... ย่อมมีทางเสื่อม ๔ ประการ คือ (๑) ความเป็นนักเลงหญิง (๒) ความเป็นนักเลงสุรา (๓) ความเป็นนักเลงการพนัน (๔) ความมีมิตรสหายเพื่อนฝูงเลวทราม

๔ ประการ อย่างไรเล่า ? ๔ ประการ คือ (๑) ความถึงพร้อมด้วยศรัทธา (สัทธาสัมปทา) (๒) ความถึงพร้อมด้วยศีล (สีลสัมปทา) (๓ ) ความถึงพร้อมด้วยการบริจาค (จาคสัมปทา) ความถึงพร้อมด้วยปัญญา (ปัญญาสัมปทา)

๔ ประการ อย่างไรเล่า ? ๔ ประการ คือ (๑) ความขยันในอาชีพ (อุฏฐานสัมปทา) (๒) การรักษาทรัพย์ (อารักขสัมปทา) (๓) ความมีมิตรดี (กัลยาณมิตตตา) (๔) การดำรงชีวิตสม่ำเสมอ (สมชีวิตา)

ลักษณะของ "ฆราวาสชั้นเลิศ คหบดี ! ในบรรดากามโภคี (ฆราวาส) เหล่านั้น กามโภคีผู้ใด แสวงหาโภคทรัพย์โดยธรรม โดยไม่เครียดครัด(เกินไปจนทรมานตน) ด้วย ครั้นแสวงหาโภคทรัพย์โดยธรรม โดยไม่เครียดครัดแล้ว ทำตนให้เป็นสุข ให้อิ่มหนำด้วย แบ่งปันโภคทรัพย์บำเพ็ญบุญด้วย ไม่กำหนัด ไม่มัวเมา ไม่ลุ่มหลง มีปกติเห็นโทษ มีปัญญาเป็นเครื่องสลัดออก บริโภคโภคทรัพย์เหล่านั้นอยู่ด้วย

ว่าด้วยความรัก4 แบบ 1) ความรักเกิดจากความรัก 2) ความเกลียดเกิดจากความรัก 3) ความรักเกิดจากความเครียด 4)ความเกลียดเกิดจากความเกลียด

ส่วนบุตรคนใด ยังมารดาบิดาผู้ไม่มีศรัทธา ให้สมาทานตั้งมั่นในสัทธาสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วย ศรัทธา). ยังมารดาบิดาผู้ทุศล ให้สมาทานตั้งมั่นใน สีลสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยศีล). ยังมารดาบิดาผู้มีความตระหนี่ ให้สมาทาน ตั้งมั่นในจาคสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยการบริจาค). ยังมารดาบิดาทรามปัญญา ให้สมาทานตั้งมั่น ในปัญญาสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยปัญญา). ภิกษุทั้งหลาย ! ด้วยเหตุมีประมาณเท่านี้แล การกระทำอย่างนั้นย่อ...

หลักในการใช้จ่ายทรัพย์ คหบดี ! อริยสาวกนั้น ใช้โภคทรัพย์ที่ตน หาได้มาด้วยความเพียรเป็นเครื่องลุกขึ้น รวบรวมมาด้วย กำลังแขน มีตัวชุ่มด้วยเหงื่อ เป็นโภคทรัพย์ประกอบด้วยธรรม ได้มาโดยธรรม เพื่อกระทำกรรมในหน้าที่ ๔ ประการ.

คหบดีบุตร ! พึงทราบว่า ทิศทั้งหกเหล่านี้ มีอยู่ คือ พึงทราบว่า มารดาบิดา เป็นปุรัตถิมทิศ (ทิศเบื้องหน้า) พึงทราบว่า อาจารย์ เป็นทักชิณทิศ (ทิศเบื้องขวา) พึงทราบว่า บุตรภรรยา เป็นปัจฉิมทิศ (ทิศบื้องหลัง) พึงทราบว่า มิตรสหาย เป็นอุตตรทิศ (ทิศเบื้องซ้าย) พึงทราบว่า ทาสกรรมกร เป็นเหภูฐิมทิศ (ทิศเบื้องต่ำ) พึงทราบว่า สมณพราหมณ์ เป็นอุปริมทิศ (ทิศเบื้องบน).

อานนท์ ! ถ้าหากว่าวิญญาณ จักไม่ได้มีที่ตั้ง ที่อาศัยในนามรูป แล้วไซร้ ความเกิดขึ้นพร้อมแห่งทุกข์ คือ ชาติ ชรา มรณะ ต่อไป จะมีขึ้นมาให้เห็นได้ไหม ? "ข้อนั้น หามิได้พระเจ้าข้า !"

ภิกษุทั้งหลาย ! เพราะเหตุนั้น ในกรณีนี้ พวกเธอพึงกระทำโยคกรรม เพื่อให้รู้ว่า "นี้ ทุกข์ นี้ เหตุให้เกิดทุกข์ นี้ ความดับแห่งทุกข์ นี้ หนทางให้ถึงความดับแห่งทุกข์" ดังนี้ เถิด.

ปฐมธรรม_ผู้ชี้ขุมทรัพย์

คำนำ

ปฐมธรรม_ คำอนุโมทนา

พุทธวจน ปฐมธรรม เข้าใจธรรมเพียงบทเดียว ก็เพียงพอ คามณิ !...เพราะเหตุว่า ถึงแม้เขาจะเข้าใจธรรมที่เราแสดงสักบทเดียว นั่นก็ยังจะเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลและความสุขกแก่ชนทั้งหลายเหล่านั้น ตลอดกาลนาน. -บาลี สพา. สํ. ๑๘/๓๘๙/๖๐๕.

ภิกษุทั้งหลาย ! บัดนี้ ตถาคต ขอเตือนพวกเธอทั้งหลายไว้ ว่า สังขารทั้งหลาย มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา พวกเธอทั้งหลาย จงถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาทเถิด นี่แล เป็นพระวาจาที่ตรัสครั้งสุดท้ายของพระตถาคตเจ้า.

ภิกษุทั้งหลาย ! เมื่อบุคคลไม่ประมาทแล้ว กุศลธรรมที่ยังไม่เกิด ก็เกิดขึ้นและอกุศลธรรมที่เกิดอยู่แล้ว ก็เสื่อมสิ้นไป.

ภิกษุทั้งหลาย ! บุคคลสี่จำพวกเหล่านี้ มีอยู่ หาได้อยู่ในโลก. สี่จำพวก อย่างไรเล่า ? สี่จำพวกคือ กายออก แต่จิตไม่ออก กายไม่ออก แต่จิตออก กายก็ไม่ออกจิตก็ไม่ออก กายก็ออก จิตก็ออก

เรากล่าวว่า "ผู้ใด ไม่เพลิดเพลินอยู่ ใน สิ่งที่เป็นทุกข์ ผู้นั้น ย่อมหลุดพ้นไปได้จากทุกข์" ดังนี้.

ภิกษุทั้งหลาย ! บุคคลนั้นหนอ ละราคานุสัยอันเกิดจากสุขเวทนาเสียได้แล้ว บรรเทาปฏิฆานุสัยอันเกิดจากทุกขเวทนาเสียได้แล้ว ถอนอวิชชานุสัย อันเกิดจากอทุกขมสุขเวทนาเสียได้แล้วเมื่อละอวิชชาเสียได้แล้ว และทำวิชชาให้เกิดขึ้นได้แล้ว เขาจักทำที่สุดแห่งทุกข์ ในทิฏฐธรรม (รู้เห็นได้เลย) นี้ได้ นั้น ข้อนี้เป็นฐานะที่จักมีได้.

ผู้เข้าไปหาเป็นผู้ไม่หลุดพ้น ผู้ไม่เข้าไปหาย่อมหลุดพ้น

อานนท์ ! อารมณ์อันเป็นที่ชอบใจ-ไม่เป็นที่ชอบใจ-ทั้งเป็นที่ชอบใจและไม่เป็นที่ชอบใจ อันบังเกิดขึ้นแก่ภิกษุนั้น ย่อมดับไป เร็วเหมือนการกระพริบตาของคน อุเบกขายังคงดำรงอยู่. อานนท์ ! นี้แล เราเรียกว่า อินทรีย์ภาวนาชั้นเลิศในอริยวินัย