ISVW podcast

Waarom voelen we ons schuldig? Waarom laten we ons zo leiden door dat schuldgevoel? Is het mogelijk om van ons schuldgevoel verlost te zijn? Jannah Loontjens, hoofddocent van de summerschool Schuldig, ging op persoonlijk onderzoek uit en ging te rade bij de filosofie. Hoe dachten filosofen als Kierkegaard, Freud en Arendt over schuld? Loontjens spreekt erover in de ISVW podcast.

Marcus Aurelius (121-180) staat weer volop in de belangstelling in de Nederlandse media. Aurelius heerste over het Romeinse Rijk in een rumoerige politieke periode én tijdens een pandemie. Tijdens zijn keizerschap beroepte hij zich op het stoïcisme. Hoe ging het stoïcisme samen met het keizerschap? Wat stond centraal in het stoïcisme van Aurelius? En wat kunnen wij vandaag leren van Aurelius over...

Waar lieten Erasmus en Spinoza zich door inspireren? Hoe dachten filosofen in de Lage Landen over gender, mensenrechten en kolonialisme? En wanneer kwam er voor het eerst echt aandacht voor publieksfilosofie in de Nederlandse academie? Erno Eskens, auteur van Denkers en dwalers (ISVW, 2022) spreekt in deze extra lange aflevering van de ISVW podcast over de geschiedenis van de filosofie in de Lage...

Tijdens de coronapandemie kwamen we er opeens achter dat zelfs in veilige, vaste bubbels mensen het met elkaar oneens waren. Soms kwamen we zelfs lijnrecht tegenover elkaar te staan. Eén ding hebben we hoe dan ook gemeen: onze roep om verstaan te worden. Hoe kunnen we elkaar begrijpen in plaats van elkaar bij voorbaat buitensluiten? Wat drijft ons uiteen en wat verbindt ons? Corrie Haverkort, hoof...

Wat zegt de manier waarop wij andere diersoorten benaderen over ons? Wat zorgt ervoor dat juist de kat en de hond het perfecte gezelschapsdier voor ons is? Wat hebben filosofen eigenlijk gezegd over de verhouding dier-mens? En wordt het tijd dat de mens zichzelf weer als een klein onderdeel van de natuur beschouwt? Maarten Reesink, universitair docent DierMens Studies, geeft zijn antwoorden in de...

Onttovert de wetenschap of betovert ze? Is de wetenschap vriend of vijand voor een zinvolle wereld? Het leven is veel bijzonderder dan we denken. Ons doodnormale doen en laten wordt bijzonder wanneer we het bekijken door een wetenschappelijke bril. Nanda van Bodegraven schreef hierover Het gedachtendier (ISVW, 2021). Ze presenteert het boek in de ISVW podcast.

Wat kan ik weten? Wat moet ik doen? Waarop mag ik hopen? Wat is de mens? Dit zijn de grote filosofische vragen die Immanuel Kant (1724-1804) stelde. Hoe kwam Kant tot deze vragen en op welke antwoorden kwam hij? Wat is de relevantie van zijn denken voor vandaag de dag? En welke fabeltjes gaan nog altijd rond over Kant als persoon? Jabik Veenbaas, auteur van De essentie van Kant, introduceert Kant...

Hoe kan een filosoof bijdragen aan de lokale politiek? Wat is de rol van dankbaarheid in de politiek? Hoe kunnen we de filosofie van oude Grieken en middeleeuwse denkers toepassen in de maatschappij van nu? In deze aflevering van de ISVW podcast geeft Denker des Vaderlands Paul van Tongeren antwoord op deze en andere vragen. Paul van Tongeren is ook in 2023 op de ISVW: van 21 t/m 25 augustus dompe...

Het levensverhaal van Anna J. Cooper is al een boek waard. Geboren in slavernij werd ze een pionier en geleerde van de hoogste soort: ze was de vierde zwarte Amerikaanse vrouw met een PhD, schooldirecteur en bevlogen docent tot haar 95e, en een vooraanstaand activist. In Een stem uit het Zuiden (vertaling ISVW, 2021) voert Cooper strijd voor gelijke rechten en stelt ze racistische en seksistische...

Hoe kunnen we een weloverwogen oordeel vormen? Wanneer kun je zeggen dat iets mooi is? En wat doen we eigenlijk wanneer we kijken naar kunst? Voor antwoorden kunnen we terecht bij de kunst zelf. Beeldende kunst geeft niet alleen iets te zien, maar bevat bovendien een visueel antwoord op filosofische vragen. Dompel je onder in de kunstfilosofie met Arthur d' Ansembourg, auteur van Er zit iets achte...

Dit jaar verscheen het kinderboek De kinderen van Chronos van Erno Eskens met illustraties van Marthe Kerkwijk. In het verhaal belanden twee kinderen, Laura en Bruno, in het oude Griekenland. Wie is Chronos, de God van de tijd, en van welke mythe is hij bekend? Welke delen van het boek zijn echt gebeurd? En waarom heeft Socrates een aardbei als neus? Erno en Marthe presenteren De kinderen van Chro...

Eeuwen voor de eerste feministische golf vroegen vrouwen zich hardop af wat redelijkheid inhoudt in een cultuur gebaseerd op genderverschillen. In Pen, bed en habijt presenteert Joyce Pijnenburg drie protofeministen: Christine de Pizan vocht tegen de dubbele moraal voor mannen en vrouwen in de liefde, Tullia d'Aragona daagde haar mannelijke gesprekspartners uit om hun aannames te betwijfelen, en S...

Wanneer is het juiste moment om een kind iets te leren? Wanneer kun je het beste de brug slaan tussen een thuissituatie en de maatschappij? En in hoeverre moet een kind onderwijs genieten op hun eigen niveau en tempo? In De verweesde school beschrijven onderwijsexperts Jan Dirk Imelman en Jos de Mönnink de contouren van goed onderwijs en van een verstandige onderwijspolitiek die het algemeen belan...

Is het werkelijk zo dat samenwerken op zich het antwoord is voor al onze problemen? Het tegendeel is soms waar: samen maken we enorm grote fouten. We denken namelijk heel veel dingen te weten, terwijl ze eigenlijk niet kloppen. Om ons naar een oplossing te sturen kijkt Eric Koenen, auteur van Samen slim naar de collectieve intelligentie. Collectieve intelligentie beperkt zich niet tot individuen,...

Waarin schuilen de verlokkingen van het nationalisme en het fascisme? Wat kun je doen om je eigen schrijfstijl te verbeteren? En hoe zet je de beste kop thee? Op al deze vragen heeft George Orwell een antwoord. Wat dreef Orwell om essays te schrijven over zulke uiteenlopende onderwerpen? En welke lessen kunnen we leren van de wijsheid van deze alom bekende schrijver? Thomas Heij, vertaler van Tege...

De stoïcijnse filosofie is een deugdethiek, waarin het ontwikkelen van een wijs, rechtvaardig, moedig en zelfbeheerst karakter centraal staat. De stoa helpt je om antwoord te geven op essentiële, universele levensvragen. Denk bijvoorbeeld aan: Wat ben ik verplicht aan mezelf en aan anderen? Wat is mijn plek in het grotere geheel? En wat ligt binnen mijn controle en wat niet? Dennis de Gruijter lei...

De levende, niet-menselijke natuur verdient net als wij rechten. Sterker nog, de rechten van de natuur zijn essentieel voor onze overleving. In Rechtsgelijkheid voor de natuur vergelijkt Erik Kaptein de huidige situatie van de natuur met die van boeren, burgers en buitenlui tijdens de Franse Revolutie. Ook nu lijkt een revolutie nodig om de rechten voor de natuur af te dwingen. Hoe komen we tot de...

In de wetenschap ligt de nadruk op het idee dat we leven in een materialistische wereld. We zouden een verzameling van atomen zijn, volledig bepaald door vastgezette natuurwetten. Maar is dat alles? Arthur Veenstra beschrijft in Het primaire waarom aan de hand van Sartre de essentie van ons bewustzijn: wij zijn betekenisgevende structuren die fundamenteel vrij zijn. Wat bedoelt Sartre wanneer hij...

Moeten we de wens tot euthanasie van mensen met dementie verwezenlijken? Wanneer zien we iemands lijden als groot genoeg om euthanasie of zelfdoding toe te laten? En mag een arts dat überhaupt wel, iemand assisteren op de weg naar zelfdoding en euthanasie? Klaas Rozemond, auteur van Het zelfgekozen levenseinde (ISVW, 2021), vindt dat het zelfbeschikkingsrecht het uitgangspunt moet zijn voor beslis...

'If you want to go fast, go alone. If you want to go far, go together.' - Nelson Mandela. In de westerse wereld ligt de nadruk vaak op eigenbelang. Wat levert het mij op? Waarom zou ik iets doen voor een ander? In de ubuntu-filosofie bekijkt men dat anders: ik ben omdat wij zijn. Annette Nobuntu Mul van Ubuntu Society leeft en werkt vanuit deze filosofie. Hoe kunnen we ubuntu vandaag nog toepassen...

Jan Flameling viert in 2021 zijn 25-jarig jubileum bij de Internationale School Voor Wijsbegeerte! Hoe kwam hij op Landgoed ISVW terecht en hoe zag deze er op dat moment uit? Welke filosofie is volgens hem belangrijk voor het heden? Wat is narratieve systeemtherapie en hoe kunnen wij hier ons voordeel mee doen? Dit alles en meer komt langs in deze aflevering van de ISVW podcast.

Jan Terlouw zet zich onvermoeibaar, met veel passie en optimisme, in voor de toekomst van de generaties na ons. Hij strijdt voor een politiek die zowel profiteert van een sterke regering als een onafhankelijke burger. Hoe is hij in de politiek terechtgekomen? Wat maakt hem volgens hemzelf een liberaal? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat we politiek gaan samenwerken? In deze aflevering van de ISVW...

In de graphic novel Lichtstadfamilie. Kameraden (1968-1972) van Maurice van Turnhout en Matijs van de Kerkhof maken we kennis met de fictieve arbeidersfamilie Hultermans, waarvan zoon Frans zich aansluit bij de Rode Jeugd. Wie waren de Rode Jeugd? Welke plek nemen zij in in de geschiedenis van Eindhoven? En welke paralellen kunnen we trekken tussen de protesten van de Rode Jeugd en onze huidige sa...

Hoeveel Socratessen bestaan er? Als je Nietzsche, Hegel, Derrida en vele anderen leest, lees je net zoveel Socratessen als filosofen. Hoe komt dit? En hoe komt het dat al die Socratessen geloofwaardig zijn? Dat is het raadsel Socrates. In de nieuwe aflevering van de ISVW podcast spreekt Rico Sneller, Socrates-expert en auteur van het boek Het raadsel Socrates, over de filosofie Socrates en zijn be...

Enrique Dussel is een van de belangrijkste denkers van onze tijd. Met zijn bevrijdingsfilosofie levert hij kritiek op het kolonialisme en imperialisme en stuurt hij ons naar een ethiek op basis van ecologisch denken. Wil Heeffer schreef over Dussels gedachtegoed het boek De bevrijdingsfilosoof (ISVW, 2020). Waar staat de Latijns-Amerikaanse filosofie voor in het postkoloniale tijdperk? Hoe leeft d...