Ιστορία μιας πόλης

Ένα αρχικά τετράκογχο κτίριο των αρχών του 5ου μ. Χ. αιώνα μετατρέπεται σε τρίκλιτη βασιλική στις αρχές του 6ου μ. Χ. αιώνα. Πρόκειται για τον ναό την Μεγάλης Παναγιάς στη Ρωμαϊκή Αγορά της Αθήνας, στον κήπο της Βιβλιοθήκης του Αδριανού, ίσως τον πρώτο χριστιανικό ναό της πόλης. Στη νοτιανατολική γωνία της Αρχαίας Αγοράς της Αθήνας, οι Άγιοι Απόστολοι, ένας ναός σταυροειδής εγγεγραμμένος - τετράκο...

Ποια είναι η κατάσταση διεθνώς αλλά και στη χώρα μας κατά το 1914 και το 1915; Ποιες ήταν οι σχέσεις μεταξύ Βενιζέλου και Βασιλιά Κωνσταντίνου Α’ εκείνο το διάστημα; Για τι ακριβώς διαφωνούσαν;   Εκείνο το διάστημα τι συμβαίνει στη Βόρειο Ελλάδα; Η απόβαση της « Αντάντ » στη Θεσσαλονική και η παράδοση του οχυρού Ρούπελ, πώς επηρρεάζουν την κατάσταση;   Πότε και πώς δημιουργείται η Κυβέρνηση Εθνική...

Κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα ανθεί στον Πειραιά και στην Αθήνα ένα νέο αστικό λαϊκό μουσικό είδος. Με στοιχεία μικρασιατικής μουσικής αλλά και δημοτικού τραγουδιού, το ρεμπέτικο αποτελεί μέσο έκφρασης και εκτόνωσης των προσφύγων και της εργατικής τάξης. Σήμερα αποτελεί συστατικό στοιχείο της μουσικής μας παράδοσης και είναι εγγεγραμμένο στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς από...

Πού ακριβώς βρίσκεται ο Ασπρόπυργος και πώς προκύπτει το όνομά του; Υπάρχει ή υπήρξε εκεί κάποιος άσπρος πύργος; Ποιος είναι ο χαρακτήρας της περιοχής; Ποια είναι η κτηνοτροφική της παράδοση; Υπάρχει και κάποια μυθολογία που να τη συνοδεύει; Σχετίζεται μήπως με την Ελευσίνα ή όχι; Τι γνωρίζουμε για τους Αρβανίτες της περιοχής; Πώς ήταν οργανωμένοι ως κοινωνία; Υπήρχαν συγκεκριμένες παραδόσεις, έθι...

Από πού μαθαίνουμε για τους σπόρους στην Αρχαία Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα για την Αττική; Ποιες άλλες είναι οι πηγές μας, εκτός από την αρχαία τέχνη; Πώς βρίσκονται αυτοί οι σπόροι;    Υπήρχαν εξωτικά φυτά που τα έφερναν από μακριά; Ισχύει ότι έχουν βρεθεί σπόροι σε πυρές θυσιών; Και τι έχει ακριβώς βρεθεί εκτός Αθηνών, λόγου χάρη στο Θορικό και στο Πλάσι του Μαραθώνα και στο Κορωπί; Τι ακριβώς...

Γινόταν καρναβάλι επί οθωμανικής αυτοκρατορίας; Και τι συμβαίνει κατά τις αρχές 19ο αιώνα; Αλλάζει κάτι από το 1834, όταν η Αθήνα γίνεται πλέον η πρωτεύουσα του κράτους; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της αθηναϊκης αποκριάς; Ήταν πάντα η Πλάκα το επίκεντρο του εορτασμού της Αποκριάς;   Στα ερωτήματα αυτά απαντά ο ιστορικός Νίκος Ποταμιάνος. Ο κ. Ποταμιάνος σπούδασε ιστορία στα τμήματα Ιστορία...

H Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Βασίλη Πισιμίση, ιδιοκτήτη παλαιοβιβλιοπωλείου στο Κερατσίνι και συγγραφέα του βιβλίου «Τρούμπα, Βούρλα, Λιμάνι - Χώρος και μνήμη του πειραϊκού περιθωρίου στον 20ό αιώνα, για την σεξεργασία στην Τρούμπα

«Τα έργα της ακρόπολης, κατασκευασμένα από μάρμαρο, χαλκό, ελεφαντόδοντο, χρυσάφι, έβενο και ξύλο, μαρτυρούν τη μεγάλη δόξα της Αθήνας, αξεπέραστα σε σχέδιο και χάρη. Κάθε έργο μοιάζει ταυτόχρονα παλαιό λόγω της ομορφιάς του και νέο λόγω του σφρίγους και της φρεσκάδας του. Ακόμα και σήμερα μας φαίνονται σύγχρονα, καθώς τα διαπερνά ένα αγέραστο πνεύμα». Ο Πλούταρχος, στο Βίο του Περικλή, περιγράφει...

Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με την ιστορικό Ελένη Κυραμαργιού για την ιστορία της Δραπετσώνας

Απέναντι από τη Χίο, στα παράλια της Μικράς Ασίας, στη χερσόννησο της Ερυθραίας, εκεί που στην αρχαιότητα άνθισε η ιωνική πόλη των Ερυθρών, δημιουργούνται κατά την Οθωμανική περίοδο μικροί οικισμοί στα οποία κατέφυγαν Κρητικοί, Χιώτες, Κυκλαδίτες, Ηπειρώτες, Πελοποννήσιοι. Ελληνικά Χωριά. Ένα από αυτά τα χωριά ήταν οι Αλατσάτες, οι κάτοικοι των οποίων, με τη Μικρασιατική Καταστροφή, έμελλε να δημι...

Βάρη κατοικείται από Αρβανίτες κατά τον 14ο και 15ο αιώνα, και αργότερα από Σαρακατσάνους. Νωρίτερα, έχει υποστεί επιδρομές από Σλάβους. Νότιο προάστιο, πόλη από μόνη της, οι περισσότεροι από εμάς τη συνδέουμε με τα Βλάχικα, το κέντρο της παραδοσιακής κρεατοφαγίας στη νότιο Αττική, μια ονομασία που προέρχεται από τους βοσκούς Σαρακατσάνους.   Ωστόσο, η ιστορία της Βάρης, είναι πολύ μακρύτερη και ε...

Λίγα μόλις μέτρα από τη θάλασσα, στην παραλία Μπρέξιζα της Νέας Μάκρης, η αρχαιολογική σκαπάνη έχει φέρει στο φως έναν ιδιαίτερο αρχαιολογικό χώρο, ο οποίος χρονολογείται στο 2ο αιώνα μ. Χ. Πρόκειται για ένα σύμπλεγμα κτισμάτων αφιερωμένων στη λατρεία του Σάραπι.   Πώς και πότε προκύπτει η λατρεία του Σάραπι στην Αττική; Και γιατί αυτό γίνεται στη Νέα Μάκρη; Λατρεύονταν και σε άλλες περιοχές της Α...

Δύο μήνες μετά την Απελευθέρωση, από το Δεκέμβρη του 1944 μέχρι τον Ιανουάριο του 1945, η Αθήνα φλέγεται. Μια σειρά ένοπλων συγκρούσεων ανάμεσα στις βρετανικές και κυβερνητικές δυνάμεις από τη μία πλευρά, και τον ΕΛΑΣ από την άλλη καθιστούν την πρωτεύουσα πεδίο μάχης.    Ποιο ήταν το πολιτικό σκηνικό στην πόλη και στη χώρα πριν τα Δεκεμβριανά; Η αθηναϊκή κοινωνία σε τι κατάσταση βρίσκεται το Δεκέμ...

Πρόκειται για την αδιαμφισβήτητη πρωτεύουσα των βορείων προαστίων. Παλιά αρχοντικά, πολυτελή μαγαζιά και εστιατόρια, εμβληματικά ζαχαροπλαστεία όπως ο Βάρσος, πάρκα, ξενοδοχεία, το Μουσείο Γουλανδρή αλλά και το Μουσείο Δροσίνη, ο Πλάτανος, η Μπομπονιέρα και η Χλόη, η Βίλα Καζούλη. Πόσοι όμως γνωρίζουμε ότι κατά την οθωμανική περίοδο η Κηφισιά αποτέλεσε πόλο έλξης των Τούρκων της Αθήνας;    Ο Γιώργ...

H Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με την ιστορικό Χριστίνα Κωνσταντακοπούλου για τη θρησκεία στην αρχαία Αθήνα, τους θεούς, τη λατρεία τους αλλά και για τη σχέση θρησκείας και πολιτικής κατά την αρχαιότητα

Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον μουσικολόγο Αλέξανδρο Χαρκιολάκη για την υλική αλλά και την άυλη κληρονομιά του Ελληνικού Ωδείου

Εκεί γύρω στα μέσα του 17ου αιώνα, όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία απλωνόταν από τη βαθιά Ανατολή ως την Ευρώπη, ένας άντρας, ο Εβλιά Τσελεμπή, ταξίδεψε στα μήκη και στα πλάτη αυτής της αχανούς έκτασης καταγράφοντας τις εντυπώσεις του σε δέκα ογκώδεις τόμους, το Σεγιαχάτ-ναμέ. Πώς αποφάσισε να περιηγηθεί σε ολόκληρο τον γνωστό σε εκείνον κόσμο και τι τον έκανε να καταγράψει αυτή την περιπέτεια; Ποια...

«Με συνόδευαν τότε τραγούδια του γάμου και λάμψη δαδιών από πεύκα του Πήλιου· και βάδιζα εγώ της καλής μου το χέρι κρατώντας· πολύ το αχολόι της γαμήλιας πομπής· καλοτύχιζαν όλοι τη δύστυχη εκείνη κι εμέ, που μας ένωνε ο γάμος τούς δυο, δυο αρχοντόπαιδα, δυο από μεγάλες γενιές» Στους στίχους 915-921 της «Άλκηστης» του Ευριπίδη, ο Άδμητος, σύζυγος της άτυχης ηρωΐδας, μοιρολογώντας την ανακαλεί τη λ...

Η ιστορία φτάνει σε εμάς μέσω μίας παρανόησης: Ο Ηρόδοτος μεν παραδίδει ότι ο ημεροδρόμος Φειδιππίδης διένυσε τρέχοντας την απόσταση μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης προκειμένου να ζητήσει τη βοήθεια των Σπαρτιατών μετά την απόβαση των Περσών στο Μαραθώνα. Δεν παραδίδει, όμως, ότι μετά τη μεγάλη μάχη του 490πΧ, στην οποία ο Φειδιππίδης βεβαίως συμμετείχε έχοντας επιστρέψει τρέχοντας από τη Σπάρτη, έσπευσ...

Υπάρχει μια πυκνοκατοικημένη συνοικία στην Αθήνα, χωμένη ανάμεσα στους Αμπελόκηπους, τη Νεάπολη Εξαρχείων, τα Δικαστήρια, το Πολύγωνο και το Πεδίο του Άρεως, η γειτονιά του Γκύζη. Πώς σχετίζεται ο Νικόλαος Γύζης, ο εμβληματικός ζωγράφος της Σχολής του Μονάχου, με την περιοχή; Ποια τα σημαντικά τοπόσημά της; Γιατί το 1884 ήταν έτος τομή για την ευρύτερη περιοχή; Υπάρχουν άλλα ιστορικά γεγονότα που...

Η νομισματοκοπία και η αθηναϊκή ηγεμονία ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες. Δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε πως τα αργυρά νομίσματα κατέστησαν δυνατή την άνοδο της Αθήνας ως θαλάσσιας δύναμης και ως εκ τούτου ως ηγεμονίας, κυρίαρχης σε περισσότερες από 200 πόλεις. Πόσο απλά ήταν όμως τελικά τα πράγματα σε σχέση με την αθηναϊκή οικονομία; Πόσο αθώα;    HΑγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Παναγιώτη Ιωσήφ για...

Το 1874, πριν από σχεδόν 150 χρόνια, η Μεγάλη Βρετανία, το πολυτελές ξενοδοχείο διαγωνίως απέναντι από τη Βουλή των Ελλήνων επί της Πλατείας Συντάγματος, υποδέχεται τον πρώτο της πελάτη. Έκτοτε, διαγράφει μία κινηματογραφική πορεία στη ζωή της πόλης μας. Ο Άγγελος Βλάχος «ξεναγεί» την Αγιάτη Μπενάρδου στη ζωή και στην ιστορία του ιστορικότερου ξενοδοχείου της πόλης μας. Ο κ. Βλάχος είναι πτυχιούχο...

Ποιες θεότητες σχετίζονταν με τον θάνατο και τον Άδη στην Αρχαία Αθήνα; Τι ήταν οι «χθόνιες θεότητες»; Ποια ήταν η σημασία της ταφής και γιατί έτρεφαν τέτοιο σεβασμό οι Αθηναίοι για τους νεκρούς τους; Τι γνωρίζουμε για τα ταφικά έθιμα και το πένθος; Για την προετοιμασία του νεκρού; Μοιρολογούσαν, για παράδειγμα, οι Αθηναίοι της κλασικής περιόδου τους νεκρούς τους; Η αρχαιολόγος Κάτια Μαργα...

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον αρχαιολόγο Νίκος Παπαδημητρίου για τον Θορικό, μια αρχαιολογική θέση κοντά στο Λαύριο με συναρπαστική ιστορία αιώνων

Πώς και γιατί εγκαταστάθηκαν οι Μανιάτες στον Πειραιά; Ισχύει ότι το έθιμο της μανιάτικης βεντέτας «ευδοκιμούσε» και στα Μανιάτικα; Ποια είναι τα πιο εμβληματικά περιστατικά στην ιστορία των Μανιάτικων; Και ποια είναι τα τοπόσημα της περιοχής που πολύ σύντομα θα αποκτήσει τον δικό της σταθμό Μετρό; Σε όλα αυτά τα ερωτήματα απαντά η Μαρία Σαμπατακάκη, ιστορικός και εισηγήτρια της έννοιας και πρακτι...