جهان آرمانی | پادکستی دربارۀ فلسفه، کتاب صوتی و شعر فارسی | با نیما شهسواری

در قسمت سیزدهم از ویژه‌برنامه انقلاب ایران، نیما شهسواری به سراغ «اکثریت خاموش» یا همان «قشر خاکستری» می‌رود. چرا با وجود نارضایتی فراگیر در مدارس، دانشگاه‌ها و بازار، هنوز بدنه اصلی جامعه به حرکت‌های انقلابی نپیوسته است؟ شهسواری با استناد به تحقیقات جامعه‌شناسی، توضیح می‌دهد که برای پیروزی نهایی تنها به حضور ۳.۵ تا ۵ درصد از کل جمعیت (حدود ۸ میلیون نفر در ایران) نیاز است. او در این اپیزود از موان...

در قسمت دوازدهم از پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به یکی از حیاتی‌ترین استراتژی‌های پیروزی می‌پردازد: گذار از «واکنش» به «کنش». شهسواری با مرور تاریخ اعتراضات ایران، از ۷۸ و ۸۸ تا آبان ۹۸ و جنبش «زن، زندگی، آزادی»، تبیین می‌کند که چگونه تاکنون ما تنها به جنایات جمهوری اسلامی «عکس‌العمل» نشان داده‌ایم. او معتقد است شکوهِ جنبش اخیر در احترام به «جان» و «برابری» است، اما برای پیروزی نهایی، مردم با...

در قسمت یازدهم از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران»، نیما شهسواری به سراغ یکی از جنجالی‌ترین و در عین حال درخشان‌ترین ویژگی‌های جنبش نوین ایران می‌رود: «عدم نیاز به رهبر واحد». شهسواری با کالبدشکافی مفهوم «خدا» در طول تاریخ، ریشه‌های نیاز انسان به رهبر را در ترس و حقارت جستجو می‌کند و توضیح می‌دهد که چگونه «دیکتاتور صالح» چیزی جز یک فریب تاریخی برای بازتولید اسارت نیست. او در این اپیزود، «ایمان جمعی به آ...

در قسمت دهم از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران»، نیما شهسواری به یکی از حیاتی‌ترین و در عین حال مغفول‌مانده‌ترین ارکان پیروزی یعنی «احزاب و تشکل‌ها» می‌پردازد. چرا حکومت‌های استبدادی از واژه حزب وحشت دارند؟ چرا در غیاب احزاب، بار سنگین انقلاب به دوش «سلبریتی‌ها» افتاده و چرا این جایگزینی لرزان و غیرقابل اتکاست؟ نیما شهسواری با زبانی ساده، حزب را نه یک ساختار پیچیده اداری، بلکه به مثابه یک «مشت گره‌خورده...

چرا برخی جنبش‌ها در نیمه‌راه متوقف می‌شوند؟ در قسمت نهم از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران»، نیما شهسواری به بررسی دقیق بازوهای سرکوب و ترفندهای حکومت‌های استبدادی برای به شکست کشاندن جریانات مردمی می‌پردازد. از «پروژه کهریزک» به عنوان نماد ایجاد ارعاب، تا مترسکِ «تجزیه‌طلبی» و «سوریه‌ای شدن» ایران، همگی حِیلت‌هایی هستند که در این اپیزود فاش می‌شوند. نیما شهسواری تبیین می‌کند که چگونه حکومت با ساختن «جر...

در قسمت هشتم از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران»، نیما شهسواری به سراغ حیاتی‌ترین عنصر هر جنبش می‌رود: «ایمان». او تبیین می‌کند که هیچ انقلابی در تاریخ بدون یک ایمان و آرمان غایی به پیروزی نرسیده است. اما این ایمان چیست؟ آیا صرفاً نفیِ وضع موجود کافی است؟ نیما شهسواری با نقد «بی‌ایدئولوژی بودن» در جهان مدرن، توضیح می‌دهد که چگونه تجمیع آرزوهای فردی، ایمانی جمعی می‌سازد که از جان‌گذشتگی را معنا می‌بخشد....

در قسمت هفتم از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران»، نیما شهسواری مفهوم «اتحاد» را از بندِ شعارهای توخالی رها کرده و به کالبدشکافی دقیق آن می‌پردازد. اتحاد چیست؟ آیا هر ائتلافی به نفع آزادی است؟ در این اپیزود می‌شنویم که اتحاد واقعی نه یک پیمان «سانتیمانتال»، بلکه پیوندی عقلانی بر پایه «اصالت هویت‌ها»، «هدف مشترک» و «ایمان به فردای روشن» است. نیما شهسواری با نقد خودبزرگ‌بینی‌های سیاسی و بت‌سازی‌های نوین، ب...

در قسمت ششم از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران» در پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به واکاوی مفهوم حیاتی «بیداری عمومی» می‌پردازد. چرا اکثریت بیزار از ساختار، هنوز به بدنه اصلی تغییر نپیوسته‌اند؟ در این درنگ فلسفی و سیاسی، از ضرورت عبور از «نفرت صرف» به سوی «ایمان به آرزوها» سخن می‌گوییم. ما برای از دست دادن به خیابان نمی‌آییم، بلکه دنیایی را برای به دست آوردن پیش رو داریم. این اپیزود دعوتی است به ترس...

در قسمت پنجم از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران»، نیما شهسواری به تشریح نقشه‌ی راه دگرگونی‌های اجتماعی می‌پردازد. او با تفکیک مفاهیم «خیزش» و «جنبش»، از قطار انقلابی سخن می‌گوید که از بدو تاسیس جمهوری اسلامی به حرکت درآمده و اکنون به ایستگاه‌های سرنوشت‌ساز خود نزدیک می‌شود. در این اپیزود می‌شنوید: - تفاوت‌های ساختاری خیزش‌های صنفی با جنبش‌های سراسری و پیوند آن‌ها با اقیانوس انقلاب. - چرا جمهوری اسلامی ب...

در قسمت چهارم از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران»، نیما شهسواری به سراغ تنه اصلی درخت قدرت در ایران می‌رود. او با نگاهی صریح و بی‌پرده، این فرضیه را مطرح می‌کند که جمهوری اسلامی هیچ هویتی فراتر از «اسلام» ندارد و برای هر کنشی در برابر این قدرت، باید ریشه را شناخت. در این اپیزود می‌شنوید: - چرا جمهوری اسلامی «فرزند اسلام» و مجری دقیق متون آن است؟ - واکاوی قوانین جزایی و مدنی؛ از محاربه و قصاص تا حجاب و ح...

در قسمت سوم از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران»، نیما شهسواری به واکاوی عمیق جنبش «زن، زندگی، آزادی» می‌پردازد. این اپیزود فراتر از یک گزارش، تحلیلی است بر چرایی انفجار این فنر فشرده و بازگشت قطار مردم به ریل اصلی «مشروطه‌خواهی» و «حکومت عرفی». در این قسمت می‌شنوید: - چرا جمهوری اسلامی از بدو تولد، محکوم به یک انقلاب دگرگون‌کننده بود؟ - تحلیل نمادین حضور زنان و دهه هشتادی‌ها در خط مقدم تغییر. - تفاوت جو...

در قسمت دوم از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران»، نیما شهسواری به بررسی زنجیره‌ی وقایع و تحولات ایران از بدو قدرت‌گیری حزب جمهوری اسلامی تا امروز می‌پردازد. این اپیزود، گذری است تلخ اما ضروری بر قتل‌عام‌های سال ۶۷، حماقت‌های جنگ هشت‌ساله، فساد سیستماتیک و ریشه‌یابی تفکری که جنایت را به قانون تبدیل کرده است. در این قسمت واکاوی می‌شود: - نقش توهم و کینه‌ورزی در تثبیت ساختار قدرت. - چرا ریشه تمامی فجایع، از...

در اولین قسمت از ویژه‌برنامه «انقلاب ایران» در پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به واکاوی ریشه‌ای مفهوم انقلاب و چرایی حتمی بودن آن در برابر ساختار کنونی می‌پردازد. این برنامه نه صرفاً روایتی از اتفاقات، بلکه تحلیلی فلسفی بر تقابل اصول غیرقابل‌تغییر با جهان مدرن و ضرورت دگرگونی بنیادین است. در این اپیزود می‌شنوید: - چرا حرکت جاری در ایران، فراتر از یک جنبش، یک «انقلاب» تمام‌عیار در طی طریقت تاریخ...

«وطن آن کودکِ زخمیِ خیابانم بود...»؛ نیما شهسواری در شعرِ طوفانیِ «کاسه‌لیسان» از کتاب جان‌گرا، تعریفِ صوری از وطن را درهم می‌شکند. او وطن را در قامتِ کولبرِ خسته، مادرِ زندانی، خزرِ به حراج رفته و جانِ جاندارانِ بی‌گناه (از سگ‌های بر دار تا کبوترانِ در آتش) بازتعریف می‌کند. شهسواری با نقدِ «ماله‌کشانِ نظمِ دیوان»، شرف را در ایستادن برابرِ جور و فریادِ رهایی می‌بیند. این اثر، مانیفستِ تشخیصِ «جانِ...

در قسمت چهارم از ویژه‌برنامه «شناخت اسلام»، نیما شهسواری به سراغ یکی از جنجالی‌ترین و حجیم‌ترین منابع اسلامی یعنی «حدیث» می‌رود. جایی که در آن، کلام پیامبر و امامان، به بازوی قدرتمند فقها برای قانون‌گذاری و کنترل زندگی خصوصی مردم تبدیل شده است. در این قسمت می‌شنوید: - حدیث چیست؟ بررسی ساختار سندی احادیث از «قالَ» تا «راوی». - آشنایی با منابع مرجع: از «صحاح سته» اهل سنت تا «کتب اربعه» شیعیان. - «کا...

«لباس تو از این خون شده گلگون، مجنون!»؛ نیما شهسواری در شعرِ طوفانیِ «جلاد پلید» از کتاب جان‌گرا، روایتگرِ شهادتِ غریبانه دختر کرد (ژینا) در قلب تهران است. او با افشای مکرِ «خودکشی‌سازی» و نقدِ قساوتِ مجنونی که به نام قرآن جان می‌درد، از نسلی سخن می‌گوید که بیدار شده تا این «اجسدِ بدبو» را از خاک وطن برکند. شهسواری نوید می‌دهد که ما خود، ایران را بر مدارِ برابریِ زن و قانونِ رهایی خواهیم ساخت. واک...

«شده ایران همه زندان...»؛ نیما شهسواری در شعرِ تکان‌دهنده‌ی «ایوان» از کتاب جان‌گرا، تصویری عریان از کشوری ارائه می‌دهد که به گروگان گرفته شده است. او با نقدِ متونی که انسان را «عبد و عبید» می‌خواهند، زندان اوین را محلِ تجمعِ نخبگان، کارگران، مدافعان حقوق زنان و محیط‌زیست می‌نامد. شهسواری معتقد است در جهانی که دزدان در قصرند و معترضانِ نان در بند، اوین به «شهرِ رهایی» بدل شده است. واکاویِ این پارا...

«شادیِ آزادی بر این زمینِ خشک، باران شود!»؛ نیما شهسواری در شعرِ سپیدِ «ایران شود» از کتاب جان‌گرا، تصویری با شکوه از ایرانِ پس از رهایی ترسیم می‌کند. جهانی که در آن نه از «نقشِ زشتیِ پرچم» خبری است و نه از «خوفِ شیخ»؛ جایی که درمان، آموزش و کرامتِ جان رایگان است و حتی حیوانات از بندِ قربانی و اسارت رها می‌شوند. این اثر، فراخوانی است برای گذار از عصرِ جبر به عصرِ تکثرِ احزاب و صلح با طبیعت. واکاوی...

"آن دیگران" شعر نیما شهسواری با صدای دیوا هر چه می‌خواهد جهان را می‌کند آن ربط چیست بر تو آری خواندنش این گفتنت آن خبط چیست  امر معروفت به نهی از منکری در پیش بود ول کن این دیوانگی را قبر او از خویش بود  این دماغ تیز تو در زندگیِ ما است یار ای برادر بر کن این خرطوم خود  بر خویش دار  من همه عمرم به بی‌ایمانی و در کفر بود تو پر از نام خدا گشتی و جای شکر بود  ول کن این سر در...

«سکوتِ تو همتایِ ظلم است!»؛ نیما شهسواری در شعرِ اخطارگونه‌ی «سکوت» از کتاب جان‌گرا، بی‌طرفی در برابر جنایت را نوعی خنجر دادن به دستِ قاتل می‌داند. او هشدار می‌دهد که هیچ‌کس در حاشیه‌یِ امن نیست؛ کسی که امروز شاهدِ شکنجه‌یِ دیگری است و خاموش می‌ماند، فردا خود، دختر یا پدرش طعمه‌یِ همان کینه‌یِ دستوری خواهد شد. این اثر، فراخوانی است برای درهم‌شکستنِ انزوایِ فردی و برکندنِ ریشه‌یِ فسادِ ریشه‌دار تا...

«او بر سرِ سفره، تنِ ما را به میان خورد!»؛ نیما شهسواری در شعرِ تکان‌دهنده‌ی «ایران زخم‌دار» از کتاب جان‌گرا، شناسنامه‌یِ دردهایِ یک ملت را بازخوانی می‌کند. از کشتارهای دهه‌ی ۶۰ و جنگِ بی‌سرانجام، تا شکنجه‌یِ ستار، اعدامِ فرزاد و قتلِ دخترِ کُرد. او رهبری بدکینه را ترسیم می‌کند که دندان در خونِ جوانان فرو برده تا «عصمتِ دیندار» را ثابت کند. اما پایانِ این رنج، نه سکوت، بلکه فریادِ دگرگونی است؛ جای...

«امروز همو بوده معلم به دلِ ایران!»؛ نیما شهسواری در شعرِ درخشانِ «رهایی غنچه‌ها» از کتاب جان‌گرا، به ستایشِ نسلی می‌پردازد که با قدم‌های کوچک اما شجاعانه‌اش در خیابان، رسمِ کهنِ جهان را دگرگون کرد. او غنچه‌ها و کودکان را معلمانِ واقعیِ آزادی می‌داند که با شکستنِ زنجیرهایِ سکوت، سرودِ «زن و جان» را فریاد زدند. این اثر، روایتی است از تبدیلِ فریاد به درفشِ رهایی و پیوندِ میانِ عدل، انصاف و حقوقِ زن....

«نون در خون خوردنی دارد برادر غم نخور!»؛ نیما شهسواری در شعرِ هولناک و در عین حال لبریز از امیدِ «آدم‌خوار» از کتاب جان‌گرا، خطاب به سرکوبگرانی که جانِ کودکان و مردمان بی‌دفاع را می‌درند، سخن می‌گوید. او با ترسیمِ چهره‌یِ خونینِ «هیولایِ سترگ»، آن‌ها را به نگریستن در آینه‌یِ وجدان فرا می‌خواند. این اثر، تقابلِ میانِ «آیینِ خونینِ رهبرِ بدکین» و «نامِ آزادی» است که مادران در جستجوی آنند. واکاویِ ای...

«او حدیث مرگ می‌خواند همیشه در مزار!»؛ نیما شهسواری در شعر تند و صریح «خشونت مقدس» از کتاب جان‌گرا، پرده از جنایاتی برمی‌کشد که تحت نام مذهب و با شعف انجام می‌شود. او با نقدِ آلت‌پرستانی که برابریِ زن را عریانی می‌بینند و آزادی را بی‌بندوباری می‌نامند، راهِ نجات را در «نافرمانی و طغیان» می‌جوید. این اثر، تقابلِ میانِ «مهرِ جهان» و «آیه‌ی خشم» است. واکاویِ این ایستادگی در برابر خشونتِ نهادینه را در...

اتحاد، شعاری است که هزاران بار شنیده‌ایم، اما چرا هرگز به معنای واقعی آن نزدیک نشده‌ایم؟ در قسمت پانزدهم پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری لایه‌های فریبنده‌ی «تفرقه» را کنار می‌زند و از قدرتی سخن می‌گوید که بلامنازع در اختیار اکثریت مظلوم است. او معتقد است که اتحاد، بدون داشتن یک «هدف مشترک ایجابی» و یک «ایمان بیدار»، توهمی بیش نیست. در این گفتار، اتحاد نه به عنوان یک واژه تزئینی، بلکه به مثابه تن...