جهان آرمانی | پادکستی دربارۀ فلسفه، کتاب صوتی و شعر فارسی | با نیما شهسواری

«آیا اشرف مخلوقات بودن، مجوزی برای سلاخی آزادی است؟» در این قسمت از کتاب صوتی کیمیا، نیما شهسواری با نگاهی عریان و بی‌پرده به سراغ ریشه‌های «نقض آزادی» می‌رود. او از روزی می‌گوید که قوه‌ی نوظهوری به نام عقل، به جای ابزاری برای مهر، به سلاحی برای برتری‌طلبی و به اسارت کشیدن جان‌های دیگر بدل شد. در این اپیزود، بیانیه جهانی حقوق حیوانات به بوته نقد گذاشته می‌شود؛ نقدِ واژگانی چون «انصاف» و «ضرورت» در...

در قسمت پنجاه و چهارم پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به یکی از چالش‌برانگیزترین پرسش‌های بشری پاسخ می‌دهد: آیا ما اسیرِ «ذات» و تقدیرِ خویشیم یا محصولِ «تعلیم» و محیط؟ چرا برخی جوامع در آرامشِ سوئد زیست می‌کنند و برخی دیگر در منجلابِ تروریسم و تعصبِ پاکستان گرفتارند؟ در این قسمت، فریبِ «پاسخ‌های ساده» و ذات‌گرایانه را افشا می‌کنیم؛ نگاهی که جنایت و جهل را به تقدیر حواله می‌دهد تا راه را بر هرگو...

در قسمت پایانیِ بررسی متن اعلامیه، نیما شهسواری به سراغ مواد ۲۱ تا ۳۰ می‌رود؛ جایی که حقوق سیاسی، اقتصادی و آموزشی ابنای بشر تعریف شده است. شهسواری با نگاهی انتقادی، دموکراسی را نه یک مقصد نهایی، بلکه پله‌ای ضروری برای رسیدن به «جهان آرمانی» توصیف می‌کند. او در این اپیزود به پرسش‌های چالش‌برانگیزی پاسخ می‌دهد: آیا تحمیل دموکراسی به جوامعی که به آن باور ندارند، خود نوعی جبر و اسارت نیست؟ چگونه حقِ...

کتاب صوتی سرگردانی (بخش دوم)؛ اثری از نیما شهسواری «دستانِ پرمهر، خون می‌ریزد؛ و خونِ جانِ من با خونِ حیوان یکرنگ است.» در این بخش تکان‌دهنده، پیرمرد به بازخوانی خاطرات کودکی خود می‌پردازد. از آرامشِ رودخانه و آغوشِ مهربان مادر تا لحظه‌ی فروپاشی یک تصویر قدسی: دیدن مادربزرگی که با همان دستانِ نوازشگر، گلوی جانداری را می‌برد. نیما شهسواری در این قسمت، بلوغِ دردناکِ قهرمان داستان را ترسیم می‌کند؛ جا...

«حالا تو بکش من تو بسوزان شهِ بیمار / این راه به فکر است و تو جانم ببری شاه» در اثر تکان‌دهنده «محاربه» از کتاب «طغیان»، نیما شهسواری مفهوم سنتی جنگ و محاربه را دگرگون می‌کند. این شعر، رویاروییِ عریانِ «فکر و جان» در برابر «تیغ و تزویر» است. وقتی قانون ابزاری برای جنایت می‌شود، شاعر نام محارب را به جان می‌خرد تا اصالتِ آزادی را فریاد بزند. اثری برای تمام کسانی که جانشان در گرو راهِ بیداری است. شنی...

«آیا خدا نمی‌توانست به زبان ساده سخن بگوید که امروز محتاج کیمیاگرانِ کلمات باشیم؟» در این قسمت از کتاب صوتی کیمیا، نیما شهسواری لایه‌های عمیق تزویر در تفاسیر دینی را می‌شکافد. او با پرسش‌هایی سهمگین به سراغ کسانی می‌رود که «زدنِ زنان» را به «نوازش» و «بریدن دست» را به «بریدن روح» تعبیر می‌کنند. این اثر، نقدی است بر صوفیان، عارفان و نواندیشانی که خاکِ اباطیل را طلا جلوه می‌دهند تا حقیقتِ عریانِ متو...

در قسمت پنجاه و سوم پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به یکی از ریشه‌ای‌ترین توهمات بشری می‌تازد: «برتری ذاتی انسان بر حیوان». آیا عقل انسان، مجوزی برای استثمار، شکنجه و قتل‌عام دیگر جانداران است؟ در این قسمت، از ادبیات آلوده‌ای سخن می‌گوییم که برای تحقیر انسان‌ها از القاب حیوانی استفاده می‌کند، در حالی که وحشیانه‌ترین رفتارها—از شکنجه و تجاوز تا کشتار سیستماتیک—تنها مختص به «انسان» است. این گفتار...

در قسمت دوم از ویژه‌برنامه «حقوق بشر»، نیما شهسواری مواد اعلامیه جهانی حقوق بشر را روی میز جراحی می‌گذارد. او با روخوانی و تفسیری نقادانه از ۱۲ ماده نخست این اعلامیه، مفاهیمی چون «برابری در حقوق و حرمت»، «منع شکنجه» و «آزادی عقیده» را بازخوانی می‌کند. شهسواری ضمن ستایش پیشرفت‌های بشری در این متن، از تناقضات ساختاری آن نیز پرده برمی‌دارد؛ از جمله چالشِ ارجاعِ قربانیان به «دادگاه‌های ذی‌صلاح ملی» در...

کتاب صوتی سرگردانی (بخش اول)؛ اثری از نیما شهسواری «من کیستم؟ جانداری که در برابر جبر روزگار ایستاده است.» در آغاز این سفر شنیداری، با پیرمردی هشتادساله در اعماق جنگلی مه‌آلود روبرو می‌شویم؛ کسی که میانِ مهربانی با پرندگان و گربه‌ها و تفنگی که برای پایانِ خویش آماده کرده، سرگردان است. نیما شهسواری در این بخش، مفهوم «مرگِ خودخواسته» را نه به عنوان یک بن‌بست، بلکه به مثابه آخرین نبردِ انسان علیه جبر...

«محتاج»؛ مانیفستِ طغیان علیه نیازهای حقیر است. نیما شهسواری در این اثر از کتاب «قیام»، انسان را فراتر از نیاز به نفس، نان و شهوت تعریف می‌کند. او بر این باور است که انسانی که در بندِ غرایز باشد، برده‌ای بیش نیست. آیا جانِ آدمی باید قربانیِ نیازهای فیزیکی شود یا راهی به سوی آزادیِ مطلق وجود دارد؟ در این کلام، مرگ با عزت بر زندگی در بندِ توهم ترجیح داده شده است. برای درک این فلسفه رهایی‌بخش به وب‌سا...

«آیا تختِ قدرت در آسمان‌ها، با بوسه‌ی دو هم‌جنس به لرزه در می‌آید؟» در این قسمت از کتاب صوتی کیمیا، نیما شهسواری به سراغ یکی از مظلوم‌ترین لایه‌های تاریخ می‌رود: دگرباشان. او با لحنی عصیانگر، قضاوتِ رختخواب‌ها را نشانه‌ی سفاهت و دیوانگی ساختار قدرت می‌داند. از شلاق‌های آتشینِ شریعت تا تیغِ جراحانی که به اجبار تن را پاره‌پاره می‌کنند، همه و همه در این مقاله به چالش کشیده می‌شوند. این اثر، فراخوانی...

در قسمت پنجاه و دوم از پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به واکاوی ریشه‌های کهن و مدرن یکی از بزرگترین لکه‌های ننگ بشریت می‌پردازد: «جنگ انسانی». چرا جنگ برای انسان به یک تقدیرِ گریزناپذیر و حتی یک ارزش بدل شده است؟ در این قسمت، از قساوت‌های توراتی و فتوحات خونین اسلام تا جنون نژادی هیتلر و زرادخانه‌های اتمی امروز سخن می‌گوییم. بررسی این واقعیت تلخ که چگونه نظام‌های آموزشی و دینی، «سربازان وحشی خو...

در نخستین قسمت از ویژه‌برنامه «حقوق بشر»، نیما شهسواری ما را به سفری در اعماق تاریخ و روان‌انسان می‌برد. چرا بشر مدرن پس از هزاران سال زیستن زیر سایه «خدا» و «وظایف دینی»، به فکر تدوین حقوقی جهانی افتاد؟ شهسواری در این اپیزود، با تحلیل ریشه‌های ترس، نادانی و ناتوانیِ انسان نخستین، توضیح می‌دهد که چگونه ادیان با سیستماتیک کردن این ترس‌ها، تنها «تکلیف» و «مجازات» را به ارمغان آوردند. از بدعت شگفت‌ان...

کتاب صوتی دیالوگ (بخش پنجم: قسمت پایانی)؛ اثری از نیما شهسواری «آزادی یعنی تعالی؛ یعنی بیدار شدن از مردگی و آغازِ زندگی.» در فرجامین بخش از این گفتگوی شبانه، نیما شهسواری به سراغ راهکارهای عملی برای نجات جهان می‌رود. از ریشه‌کن کردن فقر و توزیع عادلانه ثروت تا نقد صریح حکومت‌هایی که به جای رفاه مردم، سرمایه‌ها را صرف جنگ‌افروزی و تسلیحات نظامی می‌کنند. در این قسمت، مفاهیمی چون «تجارتِ اسارت» (خرید...

«۳۴ نسا»؛ فریادی رسا علیه قرن‌ها توجیهِ خشونت و فرودستیِ زن. نیما شهسواری در این اثر از کتاب «قیام»، به تندی بر خوانش‌های جزم‌اندیشانه و قوانینی می‌تازد که تازیانه و مشت را بر جانِ زن مجاز می‌شمارند. او با به تصویر کشیدن ضجه‌های زنی که زیر بارِ تبعیض در هم شکسته است، مسئولیت اخلاقی این بیداد را متوجه ساختارهایی می‌داند که نام مقدس بر خود نهاده‌اند. برای مطالعه این نقدِ جسورانه و بیداری‌بخش به وب‌س...

«حقوق بشر، خط بطلانی است بر هزاران سال بردگی و زشتی که به نام خدا بر انسان تحمیل شد.» در این قسمت از کتاب صوتی کیمیا، نیما شهسواری با نگاهی تاریخی و تحلیلی، ریشه‌های حقوق بشر را نه در آسمان‌ها، که در منشور کورش کبیر و تلاش‌های حق‌طلبانه خودِ انسان می‌جوید. او با بیانی بی‌پروا، ادیان ابراهیمی را مروج برده‌داری و تبعیض می‌خواند و اعلامیه جهانی حقوق بشر را کورسوی امیدی در ظلمات جهان امروز می‌داند. ام...

در قسمت پنجاه و یکم از پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به نقد یکی از ریشه‌ای‌ترین تفکرات جهان مدرن می‌پردازد: «جهان خاکستری». آیا ادعای خاکستری بودن دنیا، ابزاری برای به حاشیه راندن سپیدی‌ها و توجیه سیاهی‌های مطلق نیست؟ در این قسمت، از خلط مبحثی سخن می‌گوییم که انسان را به سکون، سکوت و اختگیِ اجتماعی کشانده است. بررسی تقابل خیر و شر از باستان تا امروز و تحلیل این نکته که چرا برای هر انقلاب و دگر...

در آخرین بخش از سه‌گانه مقدماتی «ویژه برنامه حکومت»، نیما شهسواری به سراغ حساس‌ترین پرسش سیاسی می‌رود: بهترین نوع حکومت برای جهان امروز چیست؟ او با نقدِ ساختاری پادشاهی‌های موروثی و تشریح برتری‌های عقلانی «جمهوریت»، از مدل «سوسیال دموکراسی» به عنوان موفق‌ترین تجربه بشری یاد می‌کند. اما شهسواری در اینجا متوقف نمی‌شود؛ او با صراحتی بی‌پرده، ریشه تمام این ساختارها را در تفکر مسموم «یکتاپرستی» می‌داند...

کتاب صوتی دیالوگ (بخش چهارم)؛ اثری از نیما شهسواری «آیا قدرت ما، مجوزی برای سلبِ جان از ضعیف‌ترهاست؟» در این بخشِ سرنوشت‌ساز، نیما شهسواری به تبیین «قانون آزادی» می‌پردازد. گفتگو میان دیا و لوگ از مرزهای انسانی فراتر رفته و به یگانگی «جان» در انسان، حیوان و گیاه می‌رسد. در این قسمت، مفاهیمی چون آزار فیزیکی، کلامی و روانی کالبدشکافی شده و نقد تندی به سنت‌های گوشت‌خواری و خشونت سیستماتیک علیه جاندار...

«دیروز یکی بود و پیام‌آور آزاد / امروز هزار و همه آزاد به جان است» در اثر «پیامبر آزادی» از کتاب «طغیان»، نیما شهسواری با لحنی قاطع، پایان عصر بنده‌نوازی و بردگی را اعلام می‌کند. این شعر، عبور از اوهام و خیالاتی است که قدرت را در تخت‌های لرزان خلاصه می‌کنند. پیام این اثر روشن است: آزادی نه یک موهبت اعطایی، بلکه زاده‌ی عزم هزاران انسانی است که آگاهی را جایگزین بت‌های قدرت کرده‌اند. برای شنیدن این ف...

«از شرمِ انسان بودن فریاد زدم، اما دردی دوا نشد؛ پس برخواستم تا جهانی نو بنا کنم.» در این اپیزود تکان‌دهنده از کتاب صوتی کیمیا، نیما شهسواری از ریشه‌های عمیق مسئولیت‌پذیری‌اش می‌گوید. از خاطره‌ی نجات یک پرنده در کودکی تا شرمِ ناشی از دیدن کودکان کار، خواهران دردمند و حیوانات بی‌پناه. او در مقاله «چرا»، پرده از چالش بزرگ زندگی‌اش برمی‌دارد: ماندن در وطن یا هجرت برای فریاد زدن؟ شهسواری توضیح می‌دهد...

در قسمت پنجاه از پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ یکی از چالش‌برانگیزترین مفاهیم دنیای مدرن رفته است: «احترام به باور دیگران». آیا باید به باوری که قصد جان انسان را دارد احترام گذاشت؟ آیا سکوت در برابر عقایدی که بر پایه تبعیض، نابرابری و آزار جانداران بنا شده، عینِ روشنفکری است یا همدستی با ظلم؟ در این گفتار، با نگاهی انتقادی به مفاهیم لائیسیته و ساختار قدرت در ادیان ابراهیمی، مرز میان آز...

در دومین قسمت از ویژه‌برنامه «حکومت»، نیما شهسواری به تشریح انواع نظام‌های سیاسی و سیر تکامل آن‌ها می‌پردازد. چرا بشر قرن‌ها طول کشید تا از «پادشاهی مطلق» به «جمهوریت» برسد؟ شهسواری در این اپیزود، با نقدِ نگاه‌های یکتاپرستانه که راه را برای دیکتاتوری هموار می‌کنند، به بررسی پیوندِ میان اقتصاد، ایدئولوژی و فرمِ سیاسی می‌پردازد. او همچنین با کالبدشکافی نظام فعلی ایران، نشان می‌دهد که چگونه جمهوری اس...

کتاب صوتی دیالوگ (بخش سوم)؛ اثری از نیما شهسواری «آیا زیباییِ خلقت، دلیلی بر صلح‌طلب بودن خالق است؟» در این بخش تکان‌دهنده، نیما شهسواری به سراغ ریشه‌ای‌ترین باور بشر یعنی «خدا» می‌رود. گفتگو میان دیا و لوگ از تعاریف سنتی عبور کرده و به نقد صریح فرامین خشونت‌آمیز در کتب مقدس می‌رسد. نویسنده با طرح فرضیه «خالقِ ظالم»، مفاهیمی چون کفر، ایمانِ منفعتی و تضاد میان زیبایی جهان و زشتیِ فرامین مذهبی را به...

"بهشت" شعر و کلام نیما شهسواری صدایی بر زمین بشنو سپس خاموش باش طالب حور و بهشتی پس بکش باهوش باش آیت و رمز و صدایی از خدا مخدوش فاش رهرو بر جنت بکش پر خون و پس بر جوش باش آن ندای ظلم از پیغمبران خاموش باش آن زبان و دست و پاها را ببر مدهوش باش خون بریزد جام یزدان خون قدسی نوش باش کشتی و بخشنده آری جنتا مفروش باش در تجاوز جسم بی‌جان را بدر چاووش باش من بکش او را بسوزان جنتا مغرور باش این...