Evrenin Sonundaki Podcast (ESP)

9 Haziran’da Anthropic, dünyanın en güçlü yapay zekâ modellerinden biri olarak tanıtılan Fable 5’i kullanıma açtı. Sadece üç gün sonra, 12 Haziran’da ABD hükümetinden gelen bir direktif sonrası model erişime kapatıldı. Bu direktifin arkasında, modelin ileri düzey siber saldırı senaryolarında kullanılabilme ihtimali, kritik altyapılara yönelik riskler ve kontrolsüz yayılımın ulusal güvenlik açısınd...

Elon Musk, 2015’te kurucularından biri olduğu OpenAI’a yıllar sonra dava açtı. Gerekçesi şuydu: OpenAI, insanlık yararına çalışan, kâr amacı gütmeyen ve açık kaynaklı bir yapay zekâ laboratuvarı olarak kurulmuştu. Ama zaman içinde Microsoft yatırımı alan, kapalı modeller geliştiren ve dünyanın en değerli teknoloji şirketlerinden birine dönüşen ticari bir deve evrildi. Peki Elon Musk bu dönüşüme ge...

Dijital dünyada biz kullanıcı mıyız, ürün müyüz, yoksa bedava işçi miyiz? Pokémon Go’da Pikachu yakaladığımızı sanıyorduk… ama farkında olmadan yapay zekâ eğitiyorduk. Bu bölümde Niantic’in Pokémon Go’dan topladığı konum, kamera ve hareket verilerini nasıl “geospatial AI”, yani fiziksel dünyayı anlayan konumsal yapay zekâ modellerine dönüştürdüğünü konuşuyoruz. Bir zamanlar sokakta Charizard, Squi...

Ozempic ve benzeri zayıflama iğneleri artık sadece fiziksel sağlık konusu değil. Aynı zamanda psikolojimizi ve sosyolojimizi de derinden etkiliyor. Bazı sağlık problemleri çözülürken, yeni bir güzellik standardı mı doğuyor?  Bu bölümde; GLP-1 ilaçlarının toplum üzerindeki etkilerini, body positivity akımının neden zayıfladığını, ünlülerin hızlı kilo dönüşümlerini ve “zayıflığın” artık disiplin mi...

Milyonlarca insan haftalık iğneyle kilo veriyor. Ama kimse size zehirli bir kertenkeleden başlayan hikayeyi anlatmadı. Ozempic nedir? Zayıflama iğneleri nasıl çalışır? Bu bölümde Dr. Kadir ile birlikte GLP-1 ilaçları (Ozempic, Mounjaro) ile kilo verme sürecini, etkilerini ve yan etkilerini konuşuyoruz. Zayıflama iğneleri gerçekten işe yarıyor mu, yoksa çok büyük bir biyolojik bedel mi ödüyoruz? Hi...

Savaş bulutu da vurdu. Bu bölümde; yapay zekânın savaş kararlarını nasıl etkilediğini, veri merkezlerinin neden hedef haline geldiğini ve “bulut” dediğimiz şeyin aslında ne kadar fiziksel ve kırılgan olduğunu konuşuyoruz. Palantir Technologies gibi şirketlerin farklı veri kaynaklarını birleştirerek nasıl istihbarat ürettiğinden, Pentagon’un yapay zekâ ile ilişkisine ve Anthropic’in “tedarik zincir...

Sokak yemekleri neden değişiyor? Eskiden hızlı, ucuz ve basit olan bu lezzetler bugün daha “gurme”, daha pahalı ve daha deneyim odaklı hale geldi. Peki bu dönüşüm nasıl oldu? Bu bölümde, nesillerdir bu işin içinde olan kokoreç ustası Ozi (Ozzie's Kokoreç) ile birlikteyiz. Kokoreç üzerinden aslında çok daha büyük bir hikâyeyi konuşuyoruz: sokak kültürü, sosyal medya, beklentiler ve değişen tüke...

Bulutsuzluk Özlemi’nin gitaristi Gökhan Büyükkara ile müziğin bugününü ve geleceğini konuşuyoruz. Rock ne âlemde? Gençler hâlâ dinliyor mu? Ve yapay zekâ müziği nasıl değiştirecek? Ayrıca bölümde: - AI ile müzik üretimi - streaming platformlarında bot dinlemeler - müzisyenlerin değişen gelir modeli - konserlerin neden giderek daha değerli hâle geldiği - ilham aldığımız kaliteli içerik üreticileri...

Uzay savunma sistemleri, hipersonik füzeler, uydu ağları ve yapay zekâ… Dünya yeni bir teknolojik ve jeopolitik yarışın eşiğinde. Bu bölümü kaydederken, bir gün sonra yeni bir savaşın başlayacağını ve hava savunma sistemlerinin bu kadar gündeme gelip günlük hayatımızı bu kadar yakından etkileyeceğini açıkçası hiç tahmin etmemiştik. Bölümde ele aldığımız “Altın Kubbe” (Golden Dome) projesi, mevcut...

Dünya nüfusu gerçekten çöküyor mu, yoksa boşuna panik mi yapıyoruz? Uzun yıllar boyunca “fazla nüfus” korkusu konuşuldu. Şimdi ise birçok ülkede doğum oranları 2.1’in altına düşmüş durumda. Türkiye 1.48. Güney Kore 1’in altında. Çin, Hindistan ve Meksika’da ivme aşağı yönlü. Ama küresel tablo sandığımız kadar basit değil. Nüfus trendleri nasıl öngörülüyor? Demografik projeksiyonlar ne kadar güveni...

Mutluluk nereye gidiyor? Bu bölümde soruyu büyütüyoruz. Teknoloji, sosyal medya ve sürekli karşılaştırma çağında mutluluk nasıl değişiyor? “Mutlu olmalıyım” baskısı nereden geliyor ve bizi nasıl yoruyor? Psikolog Nazlı Kocabaşa ile birlikte toksik pozitiflikten “mutlu olmak zorunda olmamak” fikrine, gerçekçilikten öz şefkate uzanan yeni mutluluk anlayışını konuşuyoruz. Bildirimler arttıkça kendimi...

Mutluluk gerçekten ölçülebilir mi? Bu bölümde psikolog Nazlı Kocabaşa ile birlikte mutluluk endekslerini masaya yatırıyoruz. World Happiness Report gibi endeksler ne soruyor, neyi kaçırıyor? Kültür, kıyas, gelir eşitsizliği ve toplumsal baskı bu cevapları nasıl şekillendiriyor? Bu esnada “mutluluk” dediğimiz şeyin aslında ne olduğuna da bakıyoruz: Mutluluk sabit bir hedef mi, yoksa gelip geçen bir...

Bu bölümde CES 2026’nın, yani dünyanın en büyük tüketici teknoloji fuarının sunduğu yeniliklere derinlemesine bir bakış atıyor ve 2026’nın bize getireceği teknolojileri masaya yatırıyoruz. Robot devrimi gerçekten geliyor… ama aynı fuarda ekranlı şarj adaptörü, müzik çalan lolipop ve klozete kamera gibi “buna gerçekten gerek var mıydı?” dedirten ürünler de var. Evet, biz de şok olduk. Önce ana tren...

Oxford ve Cambridge 2025 için yılın kelimelerini seçti:  Parasocial  ve  Rage Bait . The Economist ise çok tanıdık bir kelimeyi öne çıkardı:  Slop . Biz de her sene olduğu gibi bu kelimelere yakından bakıyoruz. Ama sadece tanımlarını yapmak için değil. Bu bölümde: Parasosyal  — yani tek taraflı, yapay ilişkilerin — neden bu kadar güçlendiğini, Rage bait’in  — ilgi çekmek için öfkeyi kışkırtan içer...

Bir bisiklet turu. Şüpheli bir hamburger. Ve kafaya düşen soru: “Ben şimdi deli dana mı oluyorum?” Bu bölümde Doktor Kadir’le birlikte, bilim dünyasının en garip karakterlerinden biriyle tanışıyoruz: 🧠 Prionlar. Ne virüs, ne bakteri. Sadece yanlış katlanmış bir protein… ama ortalığı karıştırma potansiyeli efsane. 🎢 Bölüm boyunca korku metreleriyle gidip geliyoruz: Prion nedir, nasıl bulaşır? Del...

Black Friday bitti ama kafamızdaki soru hâlâ duruyor: Bu indirim tiyatrolarında kararı gerçekten biz mi veriyoruz, yoksa yapay zekâ mı bizi yönlendiriyor? Bu bölümde Kara Cuma’nın kaotik Philadelphia kökeninden, “yılın en düşük fiyatı” iddialarının ne kadarının doğru olduğuna; stok oyunlarından, son dakika indirim paniklerine kadar tüm indirim psikolojisini masaya yatırıyoruz. Sonra geleceğe dönüy...

Telefonu düşünerek açtığınızı, ya da sadece içinizden geçirdiğiniz küfürlerin yanlışlıkla mesaj olarak gittiğini hayal edin. Kulağa Black Mirror bölümü gibi geliyor ama bu teknoloji aslında çoktan hayatımıza girmiş durumda.  Harika mı, korkunç mu, ikisi birden mi? Bu bölümde beyin makine arayüzlerini konuşuyoruz: • Neuralink’in invazif çipleri vs damarın içine takılan stent tabanlı çözümler • Felç...

Yapay zekâ gerçekten devrim mi, yoksa dev bir döngü mü? Bu bölümde AI dünyasındaki döngüsel yatırım ilişkilerini masaya yatırıyoruz: Nvidia, OpenAI, Oracle üçgeninde kimin eli kimin cebinde? OpenAI neden tedarikçilerinden para alıp sonra o parayla yine onlardan hizmet satın alıyor? Nvidia’nın değeri nasıl oluyor da ABD’deki en büyük 15 ilaç şirketinin toplamını geçiyor? MIT’nin “şirketlerdeki yapa...

Kas yapmak için protein tozu, odaklanmak için magnezyum, iyi uyumak için melatonin... Artık herkesin elinde bir hap, her derdin bir takviyesi var. Peki bunlar gerçekten işe yarıyor mu? Yoksa sadece modern çağın yeni ‘placebo’ kültürü mü? Bu bölümde Doktor Kadir ile, takviye gıdaların yükselişini ve arkasındaki psikolojiyi masaya yatırıyoruz. Kimler gerçekten takviye kullanmalı? Hangileri bilimsel...

Everest’te trafik var, Bluetooth hoparlörle tırmananlar çoğaldı, VR gözlükle dağa çıkanlar kapıda. Bu bölümde, doğa tutkunu konuğumuz Müge Naoko Gönül ile modern dağcılığın ticarileşmesini, doğanın dokunuşunu ve “gerçek deneyim” kavramını sorguluyoruz. Artık dağa çıkanlar gerçekten doğayı hissetmek için mi oradalar, yoksa sadece zirveden bir story atmak için mi? İki tip dağcı var: biri fetheder, d...

Bir kutu hap bazen neden altın fiyatına satılıyor? Neden ilaç fiyatları ülkeler arasinda çok fark ediyor? Fiyatlar gerçekten yüksek Ar-Ge maliyetlerinden mi kaynaklanıyor, yoksa patent sistemi ve sigorta oyunları işin içine girince işler bambaşka bir yere mi gidiyor? Trump’ın “%1000 indirim yapacağım” sözü kulağa şaka gibi geliyor ama aslında bu sektörün absürt matematiğini çok iyi özetliyor. Bu b...

Bedenini, ölüme yaklaşınca dondurup, hastalıklarının çaresi bulunduğunda uyanmayı bekleyen yüzlerce insan var. Peki bu gerçekten bilim mi, yoksa çok pahalı bir bilimkurgu fantezisi mi? Bu bölümde cryonics dünyasına dalıyoruz: ❄️ İnsanlar neden kendini dondurtur? 🧠 Bilinç geri getirilebilir mi? Dondurmak tek metod mu? ⚖️ Etik, bilim ve saçmalık çizgisi nerede başlıyor? Ve tabii şu soruların cevabı...

“Bu yıl 500 kitap okuyacağım” diyenlere inanmalı mıyız? Bu bölümde hızlı okuma tekniklerinden hafıza güçlendirmeye, odaklanma becerilerinden zihinsel performansın geleceğine kadar her şeyi konuşuyoruz. Türkiye’nin önde gelen hızlı okuma uzmanı ve eğitmeni Mehmet Taşhanlıgil, bize hızlı okumanın ne olduğunu anlatırken işe yarayan pratik yöntemleri de paylaşıyor. Aynı zamanda bu becerilerin gelecekt...

Sessiz, devasa, klimalarla soğutulan tapınaklar, yani veri merkezleri… İçinde insanlar değil, yapay zekâlar büyüyor. Texas çöllerinden Abu Dabi’ye, Güney Kore’den Norveç’e kadar ülkeler, kendi AGI’larını (Genel Yapay Zekâ) eğitmek için dev veri merkezleri inşa ediyor. Artık mesele sadece teknoloji değil, jeopolitik de: “Hangi ülke daha çok GPU’ya, daha fazla elektriğe, daha büyük tapınağa sahip? H...

Yeni bir teknoloji çıktığında artık "vay be!" demiyoruz. Teknoloji ilerliyor ama neden her şey bu kadar zorlaşıyor? Printer bozuk, uygulama dondu, asistan yanlış kişiye mesaj attı… Bu bölümde yeni teknolojilerin bizi artık neden heyecanlandırmadığını irdeliyoruz. Bunu yaparken 2025 yılında yaşayacağımızı tahmin etmediğimiz, sinir bozan teknoloji problemlerine değiniyor, teknoloji devleri...