Elçiye Zeval Olmaz

İstanbul kapılarına dayanan Rus orduları. “Zor alır Rus, Konstantinopolis’i elimizden!” Osmanlı tarihin en berbat antlaşması: Ayastefanos. İngiliz Büyükelçisi Layard’ın gayretleri. “Dürüst Arabulucu” Bismarck. “Kongre eğleniyor!” >>> Berlin Kongresi. İşte “Realpolitik”. Fransızlara hediye Tunus. İngiliz Dışişleri Bakanı Lord Salisbury’nin zeki planı. Gitti gider Kıbrıs!

Geçmişte siyasete soyunan fakat kendi partisiyle ters düşen Henry Layard.  Madrid’den İstanbul’a transfer edilen Büyükelçi.  Sultan’ın sofrasına ilk oturan yabancı kadın Henry’nin eşi Enid.   Osmanlı – Rusya ’93 harbi. Rumeli’den göçler. Enid’e Şefkat Nişanı.

Bu bölümde Mahmut Şenol ve emekli elçi Şefik Onat, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Almanya ile olan diplomatik ilişkileri, İstanbul’daki Alman büyükelçiliği ve tarihi binaların geçmişini ele alıyor. Ayrıca, Ayaspaşa Mezarlığı’nın tarihi, mezar taşlarının taşınması ve Atatürk Kültür Merkezi’nin inşası gibi konular tartışılıyor. Onat, Alman toplumu, yazlık sefarethaneler ve büyükelçilik binalarının...

 Tarih boyunca 12 kez savaştığımız Rusya. "Sultan-ı Rum" unvanını alan Fatih Sultan Mehmed, "Sezar" unvanının karşılığı olan "Çar" unvanını kullanmaya başlayan Büyük Ivan. Sadrazam Sokullu Mehmet Paşanın çılgın projesi. İstanbul’daki Rus temsilcilikleri. Mimar İsviçreli Gaspare Fossati. “Diplomatik dokunulmazlık bana vız gelir!” diyen İsmet İnönü. Diplomasi işe yarar mı yaramaz mı?

Bu bölümde, Mahmut Şenol ve Şefik Onat, Osmanlı döneminde Fransa'nın İstanbul'daki büyükelçiliği üzerine derinlemesine bir sohbet gerçekleştiriyor.  Fransız saray mimarı Pierre Leonard Laurécisque tarafından yapılan Beyoğlu’ndaki Nur-i Ziya Sokak ile Tomtom Kaptan Sokak arasındaki büyük arazide konuşlanmış Fransız yerleşkesi. Yerleşkede yapılan Kilise, Fransız (Kapütilasyon) mahkemesi, “Dragomanla...

Spor - Eğitim – Tiyatro – Müzikaller. Londra’dan hiçbir zaman unutmayacağım bir anekdot: Kutsal çay nedeniyle yarıda bırakılan ameliyat! “Rise and shine!” 27 Mayıs 1961 darbesi ve Türkiye’ye dönüş. “Siz Amerikan uşakları!” diye Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Daire Başkanına hakaret eden Şefik Onat. Ankara Kolejine dönüş.

Bayındırlık Bakanlığı Yapı ve İmar İşleri Reisi Y. Mühendis Selahattin Onat’ın Başbakan Adnan Menderes tarafından Londra’ya sürgünü. Çok iyi bir okula yerleşen Şefik okulda mikrop mu saçıyor? Kanka Leslie Michaels.

İngilizlere 200 yıl sonra karşılık veren Osmanlı İmparatorluğu. Başkatip Mahmud Raif Efendi’nin günlüğünden Büyükelçi Yusuf Agâh Efendi ve maiyetinin yolculuğu ve Londra’daki tören. 1983’te Devlet Bakanı Nimet Özdaş ve Özel Danışmanı Şefik Onat, Londra’da gerçekleştirilen “Türk-İngiliz İlişkilerinin 400. Yılı” töreni ve sempozyumunda.

Altıncı kez Konstantiniyye’ye gelen İngiliz Büyükelçi Strafford Canning. Diplomaside uzmanlığın önemi. Tepebaşı’ında satın alınan arazi üzerine yapılaşma. İngiliz Mimar William James Smith ve Taşkışla dahil İstanbul’da bugün ayakta duran pek çok eseri. “Pera House”un özellikleri.”

Levant neresi? 16. yüzyıldan itibaren İngilizlerin Levant merakı. Katolik – Anglikan ayrışması. I. Elizabeth – III. Murad. Richard Staper, Edward Osborne ve İngilizlere verilen “Ahidnâme”. Osmanlı Sarayına atanan ilk elçi William Harborne. Ardından Edward Barton. 1592 Levant Kumpanyası.

Bu bölümde, Kurtuluş Savaşı sırasında Ankara’nın Paris’e gönderdiği Elçi Ahmet Ferit (Tek) Bey ve maiyetinin maceraları var. Gazeteci, yazar, akademisyen MAHMUT ŞENOL ile yazar,emekli diplomat ŞEFİK ONAT, diplomasi dünyasının koridorlarında dolaşıyor. Gelmiş geçmiş, hepsi ilginç anekdotlar; kimisi çarpıcı, kimisi eğlenceli, kimisi hüzünlü... Keyifli dinlemeler! 

Bu bölümde TC Paris Büyükelçiliği binası geçmişi. Tarihi Osmanlı temsilcilikleri arşivlerini düzenleme kararı. İlk olarak Paris. 1972’de Bilal Şimşir ile Şefik Onat’ın arşiv düzenleme çalışması var.

1720’de Paris'e ilk yerleşik elçi olarak gönderilen Yirmisekiz Mehmed Çelebi’nin yolculuğu. Gördüğü acaip ilgi. İlk Osmanlı Sefaretnâmesi. Yanında götürdüğü oğlu Mehmed Said Efendinin İbrahim Müteferrika ile işbirliği sayesinde Osmanlı’da ilk matbaa. Ardından Esseyid Ali Efendi Gazeteci, yazar, akademisyen MAHMUT ŞENOL ile yazar, emekli diplomat ŞEFİK ONAT, diplomasi dünyasının koridorlarında dola...

“Canımı alabilirsiniz ama kılıcımı asla!” Ocak 1700. Huzura kabul edilecekken ortalığı birbirine katan Fransız Büyükelçisi Argental Kontu Charles-Augustin de Ferriol... Geçici Elçi Süleyman Ağa’nın Paris ziyaretiyle başlayan, 18. yüzyılın sonuna kadar devam eden “Turquerie” modası.

Bu bölümde Fransa’nın Osmanlı’da temsiliyle başlar hikâye. Sonradan gelen, aslen tacir İngiliz temsilcilere Fransızların duyduğu nefret. Kartopu savaşları derken baskın ve katliam. İngiliz Elçinin hilesi. Alçak tabureye oturtulan Fransız Büyükelçisi Marki Charles-Marie-François Olier ve dahası.. Keyifli dinlemeler...

Diplomaside rütbelerden başlarsak... Burnu büyük Osmanlı. İlk gelen elçiler Venedik’ten. Elçi Han, Galata’ya geçiş, Tomtom Kaptan Mahallesi, sonra da Pera. Diplomatın eşinin kaçak aşkı ve cinayet!

Elçi ne demek, zeval ne demek? Dokunulmaz elçilere! Her zaman böyle miydi? Tarihten ilginç örnekler... Diplomatik İlişkiler Hakkında: Viyana Sözleşmesi. İyi Dinlemeler!