Ekspresem przez historię w Radiu Lublin

23 marca 1936 roku - W Krakowie doszło do rozruchów antysanacyjnych. Łatwo zgadnąć, co leżało u podstaw tych niepokojów społecznych w 1936 roku. Odpowiedź jest prosta - kryzys ekonomiczny i bieda - choć pod tymi pojęciami kryje się całe mnóstwo czynników warunkujących. 

20 marca 1989 roku - w Lublinie zmarł Henryk Gawarecki - inżynier budownictwa, historyk sztuki, krajoznawca, bibliofil.

19 marca 1804 roku urodził się Józef Skłodowski - pedagog, bibliotekarz, przyrodnik. Któż na świecie nie słyszał o Marii-Curie-Skłodowskiej? Ta dwukrotna noblistka była wnuczką Józefa Skłodowskiego, którego postać warto przypomnieć.

1967 - singiel "Penny Lane" /"Strawberry Fields forever" The Beatles wszedł na 1 miejsce list przebojów w USA. 

17 marca 1921 roku Sejm Ustawodawczy uchwalił tzw. konstytucję marcową. Był to niezwykle ważny moment w historii Polski po 1918 roku. Jeśli odzyskanie niepodległości graniczyło niemal z cudem, o tyle uchwalenie konstytucji marcowej było dowodem - dla Polaków i dla reszty świata - że z tak wielkim trudem zdobyta wolność, niedawno zagrożona znów przez bolszewików, jest faktem bezdyskusyjnym. 

16 marca 1939 roku utworzono Protektorat Czech i Moraw. To był rok, w którym przysłowiowe chmury na horyzoncie zbierały się od samego początku. Część osób starała się to lekceważyć, licząc, że wojna, choć wisi na włosku, nie wybuchnie. Niemcy, choć nadal dbali o pozory przygotowywali się już pełna para do próby zawłaszczenia Europy.

13 marca 1954 roku założono Studencki Teatr Satyryków.

12 marca 1912 roku w Warszawie odbył się zjazd Towarzystwa Kultury Polskiej. Wielka radość z odzyskania niepodległości w 1918 roku nie byłaby możliwa, gdyby nie wysiłki kilku pokoleń, kiedy Polska była wymazana z map przez zaborców.

11 marca 1927 roku w Polsce zdelegalizowano Niezależną Partię Chłopską. Trzeba dużo wiedzy i cierpliwości, by zrozumieć zawiłości, jakimi charakteryzowało się polskie życie  polityczne tamtych lat. Trudnych lat, bo Polska po latach niewoli odradzała się w bólach. Doskwierały bieda, zapaść gospodarcza, nierówności społeczne. Biorąc pod uwagę realia, trudno by było inaczej. 

10 marca 1977 roku odkryto pierścienie Urana. Jak pamiętamy, Uran to siódma od Słońca planeta Układu Słonecznego, prawdziwy gazowy olbrzym. Choć można go zaobserwować nawet bez przyrządów optycznych, starożytni najpewniej Urana przeoczyli, bo nie jest jasny i dość powolnie przemieszcza się po sferze niebieskiej. 

9 marca 1776 roku opublikowano "Bogactwo narodów" Adama Smitha. Pełny tytuł tego dzieła był bardziej skomplikowany, niż potoczny, który przeszedł do historii - "Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów" 

6 marca 1919 roku podczas kongresu w Moskwie utworzono Komintern. Komintern często nazywany jest także III Międzynarodówką. Na pierwszy rzut oka chodziło o kolejną organizację, która miała skupiać partie komunistyczne z różnych państw. Tym razem jednak to bolszewicy rozdawali wszystkie karty, lub - co będzie chyba lepszym określeniem - grali znaczonymi kartami.

5 marca 1953 roku zmarł Józef Stalin Nie mamy nawet stuprocentowej pewności, że Stalin rzeczywiście zmarł tego dnia. Jeden z największych zbrodniarzy w historii świata stworzył tak rozległy aparat strachu, terroru i kłamstw, że nigdy pewnie nie poznamy całej prawdy o jego ostatnich dniach. 

4 marca 1928 roku w Polsce odbyły się wybory do Sejmu. W okresie międzywojennym wybory zdążyły odbyć się w naszym kraju sześciokrotnie. Wybory parlamentarne z 1928 roku były trzecie w kolejności, choć tym razem najpierw obyły się te do Sejmu (4 marca) a dopiero kilka dni później do Senatu (11 marca).

3 marca 1977 roku Polska ratyfikowała Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka. Wspomniane pakty były to dwie międzynarodowe umowy uchwalone decyzją Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych jeszcze w 1966 roku.

2 marca 1956 roku Maroko uzyskało niepodległość. Bardzo długo państwa afrykańskie wydobywały się z kolonialnych zależności. Maroko nie było wyjątkiem od tego reguły. 

28 lutego 1922 roku Egipt uzyskał niepodległość. Wydarzenie to - z oczywistych powodów niezwykle ważne w historii Egiptu - było jednak zabarwione dużą dozą goryczy. Po dziesięcioleciach panowania brytyjskiego na tym terenie, nie dało się go zanegować i przekreślić jednym dekretem. Lista powiązań, przede wszystkim gospodarczych była niezwykle długa.

27 lutego 1934 roku Gestapo aresztowało agenta polskiego wywiadu Jerzego Sosnowskiego. Jerzy Sosnowski to dziś dla znawców historii postać niemal legendarna. Jego życie mogłoby posłużyć za materiał na scenariusz pasjonującego filmu.

26 lutego 1936 roku w Japonii doszło do nieudanego zamachu stanu. Jakże mała jest nasza wiedza w Europie o tym, co w latach 30-tych XX wieku działo się w Japonii w polityce i sferze społecznej. Trudno się dziwić - zawsze barierą będą tu odrębności kulturowe. Poza tym wtedy Europa była zajęta swoimi problemami - bieda, inflacją i ekspansją totalitaryzmów. Nie znaczy to wcale, że Japonia ustrzegła s...

25 lutego 1948 roku komuniści przejęli władzę w Czechosłowacji. To przejęcie władzy miało formę puczu, ale jak to często w tamtych latach bywało instygatorzy z Moskwy zadbali, by zostały zachowane pozory demokratycznego wyboru. Świat zachodni jak zwykle z łatwością przełknął te wersję  bądź udawał że w nią uwierzył.

24 lutego 1949 roku została powołana Komisja Bezpieczeństwa KC PZPR. Gdyby przygotować listę najbardziej ponurych zjawisk w powojennej Polsce ta Komisja z całą pewnością tam trafi. Aparat terroru wymierzony w tych, którym nie podobała się władza z nadania Moskwy to jedno, ktoś jednak musiał tę machinę nadzorować i wytyczać jej kolejne cele.

21 lutego 1972 roku - Prezydent USA Richard Nixon rozpoczął tygodniową wizytę w Chinach. Było to wydarzenie, które poruszyło międzynarodową opinię publiczną. Na pierwszy rzut oka wydawało się całkowicie nierozsądnym posunięciem, zaprzeczającym dotychczasowym deklaracjom władz amerykańskich. Warto więc przypomnieć, co skłoniło Nixona do tej kontrowersyjnej podróży, która stała się niemal metaforą n...

20 lutego 1940 w Zakopanem rozpoczęła się trzecia metodyczna konferencja Gestapo-NKWD. Jeśli ktoś myśli, że niesławny pakt był li tylko taktycznym wybiegiem dla obu stron jest w wielkim błędzie. Po przegranej wojnie obronnej na dwa fronty Polska dostała się w mordercze kleszcze.

19 lutego 1947 roku uchwalono tzw. Małą Konstytucję. W tamtym czasie nikt chyba z trzeźwo myślących Polaków nie miał już złudzeń, jaki los czeka ojczyznę w najbliższych latach, jeśli nie dekadach. Naród, który tak wiele wycierpiał podczas niemieckiej i sowieckiej okupacji, teraz - na skutek nieuczciwej gry aliantów - znalazł się w objęciach sowieckich na dobre.

18 lutego 1946 roku w Polsce powołano Najwyższy Trybunał Narodowy. Jakże gorzki był fakt, że trybunał ten, powołany w jak najbardziej słusznej sprawie, był nadzorowany przez ludzi, którzy byli jedynie marionetkami w rękach sowieckich mocodawców. Nikt, bez względu na poglądy, nie miał wątpliwości, że Niemców powinna spotkać jak najostrzejsza kara, za to czego dopuszczali się na okupowanych ziemiach...