Dział Zagraniczny

ONZ wzywa, żeby do końca dekady zredukować zanieczyszczenia w morzach i oceanach - w tym zanieczyszczenia dźwiękowe. Pod powierzchnią wody panuje dziś bowiem ogromny hałas, często mający fatalne skutki dla zamieszkujących w głębinach istot. O tym, co słychać w naszych morzach i oceanach opowiada prof. Jarosław Tęgowski, kierownik Zakładu Geofizyki w Instytucie Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego....

Metr kwadratowy torfowiska w północnej Kanadzie absorbuje pięciokrotnie więcej dwutlenku węgla niż metr kwadratowy Puszczy Amazońskiej. Jednak na całym świecie takie ekosystemy są osuszane, a wówczas akumulowane przez nie latami gazy trafiają do atmosfery, jeszcze bardziej ocieplając klimat. O funkcjach torfowisk i możliwościach ich ratowania opowiada prof. Wiktor Kotowski z Zakładu Ekologii i Och...

Choć nazwa kojarzy się z Japonią, to dziś najpopularniejsza forma jiu jitsu wywodzi się z Brazylii. Za jej wykreowanie odpowiedzialna jest jedna rodzina, która jednak (wbrew własnej legendzie) w ojczyźnie do niedawna pozostawała prawie nieznana, a sukces zawdzięcza w równym stopniu waleczności, co zwykłym przekłamaniom. O ewolucji jiu jitsu opowiada Krzysztof Łukaszewicz: posiadacz czarnego pasa w...

Włosi protestują przeciw możliwej unijnej rejestracji chorwackiego wina prošek, bo ich zdaniem będzie mylone z prosecco. Chociaż wśród producentów najlepszych marek tego ostatniego zyskuje popularność pomysł, żeby w ogóle zrezygnować z tej nazwy. O blaskach i cieniach gwałtownego zyskiwania popularności przez ten alkohol opowiada Tomasz Prange-Barczyński: redaktor naczelny magazynu "Ferment. Pismo...

UNESCO w nowym raporcie stwierdza, że afrykańska kinematografia mogłaby w ciągu kilku lat wzrosnąć czterokrotnie, zwłaszcza w Nigerii, która produkuje najwięcej filmów na kontynencie. Choć tamtejszy Nollywood powstał jako sposób handlarzy kasetami wideo na zwiększenie sprzedaży, to dziś inwestuje w niego nawet Netflix. O zmianach, jakie w krótkim czasie przeszedł nigeryjski biznes filmowy opowiada...

Gdy równo ćwierć wieku temu do kin wchodził "Trainspotting", szkocki film opowiadający o uzależnieniu od heroiny, narkotyki zabijały w tym kraju 263 osoby rocznie. Dziś to już pięć razy więcej i w całej Europie nie ma drugiego miejsca, gdzie sytuacja byłaby aż tak tragiczna. 🙏 Reportaż powstał dzięki wsparciu odbiorców w serwisie Patronite. Możesz do nich dołączyć tu: https://patronite.pl/dzialza...

W tle możliwego bankructwa największej chińskiej firmy deweloperskiej rozgrywają się problemy należącego do niej, najbardziej utytułowanego klubu piłkarskiego w kraju. Nie jest odosobniony: upada znaczna część ligi, w której jeszcze do niedawna wydawano na transfery więcej niż w Europie. O kryzysie w chińskim futbolu opowiada Maciej Łoś: sinolog, redaktor Piłkarskiego Państwa Środka i współautor "...

Szokujący raport o pedofilii we francuskim Kościele katolickim, to nad Sekwaną nie jedyny skandal z tym przestępstwem w tle. Prokuratura stawia też zarzuty członkom kulturalnej i politycznej elity kraju. Dlaczego dopiero teraz, choć o seksualnym wykorzystywaniu przez nich dzieci wiedziano od lat? O skandalach wstrząsających Francją opowiada Marek Ostrowski z tygodnika Polityka, autor książki "Fran...

Wcześniej spychane do ról żon i matek, dziś kobiety coraz częściej stają na czele mafijnych klanów, a w legalnych biznesach jest ich więcej na stanowiskach kierowniczych niż Włoszek spoza półswiatka. Ale wbrew pozorom, ten wzrost znaczenia wcale nie oznacza emancypacji. O kobietach mafii opowiada dr Dominika Lipszyc: italianistka i amerykanistka z Instytutu Komunikacji Specjalistycznej i Interkult...

Sudan jest na półmetku pomiędzy obaleniem rządzącego trzy dekady dyktatora, a obiecanymi na przyszły rok demokratycznymi wyborami. W tym czasie władze przejściowe wprowadziły przełomowe reformy - ale na ile faktycznie zmieniają one kraj, a na ile służą tylko polepszaniu jego wizerunku? O Sudanie w czasie przemian opowiada dr hab. Maciej Kurcz, antropolog z Instytutu Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śl...

Choć na Zachodzie buddyzm cieszy się opinią religii pokoju, to w kraju z największą ilością mnichów na liczbę wiernych ma ona dużo brutalniejsze oblicze. Najbardziej znani duchowni kilka lat temu zachęcali armię do ludobójstwa i rozgrzeszali z niego żołnierzy, a dziś wspierają juntę wojskową w represjach. O źródłach nacjonalizmu w birmańskiej tradycji buddyzmu opowiada dr hab. Michał Lubina z Inst...

Katastrofa klimatyczna jest najbardziej widoczna w gwałtownych zjawiskach pogodowych. Ale równocześnie wyrządza coraz większe szkody w obszarze, który jest bardziej nieuchwytny: ludzkiej mentalności. O wpływie zmieniających się za oknem widoków na poczucie lęku opowiada dr Magdalena Budziszewska z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzi...

Do Phnom Penh powracają dzieła z największej na świecie prywatnej kolekcji sztuki Imperium Angkoru, które wcześniej zostały zebrane w niejasnych okolicznościach. Ich rabunek przypadł między innymi na lata, kiedy reżim Czerwonych Khmerów chciał zniszczyć dawne dziedzictwo i masowo mordował artystów, którzy nie mogli przekazać swoich technik następnym pokoleniom. O odradzaniu się twórczości artystyc...

Rząd zapowiedział odebranie Naczelnemu Rabinatowi Izraela monopolu na decydowanie o koszerności. Religijni zwierzchnicy kraju alarmują, że zniszczy to jego charakter, ale coraz większa część obywateli chce bardziej laickiego państwa, co proponują już nawet ultranacjonalistyczni politycy. O związkach religii i demografii w Izraelu opowiada Konstanty Gebert: dziennikarz i tłumacz, publikujący między...

Według wyliczeń ekonomistów, anglojęzyczne Karaiby mają co roku tracić 4,4 mld dolarów na niewykorzystanym potencjale turystycznym, który jest obniżany przez instytucjonalną homofobię. Choć miejscowe rządy odziedziczyły ją jeszcze po czasach kolonialnych, to dziś bronią jej jako własnego dziedzictwa. O Karaibach odbiegających od turystycznych folderów opowiada Małgorzata Wasilewska: od 2020 r. amb...

Sto lat temu Ormianie budowali swoją świadomość narodową w oparciu o piosenki ludowe. Jaka więc muzyka najlepiej oddaje ich dzisiejszą tożsamość: nu metal z diaspory, militarnie nastawiony pop, czy biesiadne disco z korzeniami daleko od domu? O stosunkach społecznych i popkulturze w Armenii opowiada Ewa Polak, analityczka i antropolożka polityki krajów byłego ZSRR. Nagrania możesz odsłuchać na str...

W zamachu na prezydenta Haiti brały udział dwa tuziny kolumbijskich najemników. W tym czasie w ich ojczyźnie trwały największe protesty w historii najnowszej kraju. Pozornie odległe fakty, to w rzeczywistości wynik ogromnych podziałów wśród Kolumbijczyków - nawet geograficznych. O źródłach społecznej segregacji w Kolumbii opowiada Dominika Matejko: antropolożka, politolożka i reporterka specjalizu...

Według ONZ, na całym świecie żyje dziś od 4,2 do 10 mln bezpaństwowców, czyli osób nie posiadających obywatelstwa żadnego kraju. Przez brak tych dokumentów z reguły nie mają dostępu do edukacji, czy ochrony zdrowia - mimo, że duża część z nich mieszka od pokoleń w tych samych miejscach. O przyczynach i następstwach tego zjawiska opowiada dr hab. Dorota Pudzianowska z Wydziału Prawa i Administracji...

Wbrew wizerunkowi kraju odciętego od świata, Korea Północna przez większą część swojej historii skutecznie eksportowała swoją propagandę do kilkudziesięciu państw na wszystkich kontynentach. Czy dziś jest w stanie to robić dalej dzięki internetowi, w którego wykorzystaniu zaskakująco dobrze sobie radzi? O północnokoreańskich sposobach kreowania wizerunku opowiada Roman Husarski: analityk Instytutu...

Obywatele Szwajcarii zatwierdzili w referendum kontrowersyjne prawo antyterrorystyczne, które pozwala policji na stosowanie sankcji wobec osób, przeciw którym nie ma dowodów, że popełniły przestępstwo. Wcześniej Szwajcarzy zgodzili się też, żeby mogły ich szpiegować firmy ubezpieczeniowe, rośnie także ilość przypadków inwigilacji ze strony służb, ale i pracodawców. To ogromna zmiana w kraju, który...

Nowy prezydent Ekwadoru o mały włos nie wszedł do drugiej tury: popularnością zrównał się z nim kandydat ludności rdzennej, której partia została niespodziewanie drugim największym ugrupowaniem w parlamencie. Skąd te nagłe sukcesy społeczności, do której należy tylko 7 proc. obywateli? O związkach tożsamości i ekologii w Ekwadorze opowiada dr Karolina Grzech: językoznawczyni z Uniwersytetu w Walen...

Kto posprząta śmieci w kosmosie (Dział Zagraniczny Podcast#086) Według NASA, w ciągu ostatnich 13 lat ilość śmieci w przestrzeni okołoziemskiej się podwoiła: samych obiektów o rozmiarze powyżej 10 cm jest już ponad 20 tys., a mniejszych są miliony. To dlatego, że ludzkość coraz częściej lata w kosmos, a prywatny rynek takich usług właśnie zaczyna się jeszcze bardziej rozkręcać. Czy oznacza to, że...

Przez dwa wieki niepodległości Grecja chętniej odbierała obywatelstwo, niż je nadawała. Urodzone w kraju i poddane hellenizacji w szkołach dzieci imigrantów mogą liczyć na paszport dopiero od 2015 r., który paradoksalnie jest też momentem, gdy tradycyjną grecką gościnność zaczęła wypierać niechęć do przybyszów. O zmieniającym się poczuciu greckiej tożsamości opowiada Dionisios Sturis: reporter i a...

Tunezja jest jedynym krajem regionu, który dzięki Arabskiej Wiośnie wprowadził prawdziwą demokrację. Ale 10 lat po jej wybuchu, w sondażach największe poparcie ma partia, na której czele stoi prawniczka dawnego reżimu, a obecny prezydent jest oskarżany przez opozycję o ciche przywracanie autorytaryzmu. O tunezyjskich rozczarowaniach i nadziejach opowiada Sara Nowacka: analityczka ds. arabskich z P...

Bhutan od dwóch dekad mocno promuje Szczęście narodowe brutto - stworzony w tym kraju wskaźnik jakości życia, który ma być uzupełnieniem skupionego na gospodarce Produktu krajowego brutto. W towarzyszących mu badaniach, za szczęśliwych uznaje się 91 proc. obywateli kraju, ale nie znajduje to potwierdzenia w międzynarodowych rankingach, w których Bhutan zamyka pierwszą setkę. Z czego wynikają te ró...