Đài Hà Nội | Đọc truyện đêm khuya

Từ cuộc trò chuyện giản dị cùng một người phụ nữ bán quất, An chiêm nghiệm sâu sắc về sự khác biệt giữa lý tưởng sống vì giá trị, vì cống hiến và lối sống thực dụng, nặng nề tư duy làm Nhà nước cho nhàn thân. Trong khi An đau đáu tìm kiếm một xã hội tử tế, nhưng nhiều người kể cả ruột thịt lại đang ra sức mua bằng vị trí, chạy lối tắt.

Thương tiếp tục tìm cách chạy việc cho con trai là Hùng Thuận. Ái phẫn nộ kể lại hàng loạt lần Thương xin việc cho cháu tại các cơ quan trong mạng lưới người quen khiến ai cũng ngán ngẩm vì sự thiếu trách nhiệm và thói vừa ăn vạ vừa chửi bới. Đỉnh điểm là việc Thương biếu nước mắm nhưng kèm thuốc chuột khi đến nhà Ái càng làm mọi người hoảng sợ và phản cảm.

Là người từng chứng kiến hệ lụy của chủ nghĩa gia đình trong môi trường công sở, An - người dì nghiêm khắc và nguyên tắc luôn cố gắng hỗ trợ cháu mình là Hùng Thuận bằng sự minh bạch, không thiên vị. Nhưng mọi kỳ vọng sụp đổ khi An phát hiện Thuận tự ý nghỉ việc không một lời báo trước và còn khoe đã có công việc mới.

Thảo, một cô gái có họ hàng quyền thế, tìm cách xin việc cho người yêu mình là Hùng Thuận thông qua anh họ đang làm ở tổng công ty. Thảo tận dụng mối quan hệ gia đình để tạo ảnh hưởng. Còn Hùng Thuận, một người xuất thân bình thường, cảm thấy choáng ngợp khi lần đầu bước vào thế giới thượng lưu.

KT - một người lính giải ngũ từ vùng quê nghèo Hà Tây, từng đạp xe lên Hà Nội bán cà chua để nuôi sống gia đình. Nhờ cơ duyên gặp được giám đốc một công ty thực phẩm lớn, anh dần khẳng định được năng lực, trở thành con rể rồi phó giám đốc phụ trách kinh doanh.

Người đọc được hé lộ quan hệ thân tình sâu sắc giữa những người đã đồng hành với nhau hơn chục năm qua một bữa tiệc sang trọng, kín đáo giữa các doanh nhân có thế lực như KT và Hội. KT từng là một thanh niên nghèo, đi bộ đội, nhờ chí tiến thủ và khả năng thích nghi đã vươn lên thành người có ảnh hưởng, có khả năng dạy đời cho thế hệ sau.

Những mẩu chuyện xoay quanh chiếc áo sơ mi hàng hiệu, thói quen sinh hoạt, cách cư xử nơi công sở và niềm tự hào về các quy trình tuyển dụng thăng tiến trong cơ quan nhà nước trở thành tâm điểm các bậc phụ huynh, đặc biệt là hai ông bố tiến sĩ Sĩ và Thường. Hai người tự hào khoe con cái được sắp xếp ổn thỏa, học hành chỉ là thủ tục và quy trình mới là chìa khóa thành công.

An mời mọi người tới ăn mừng sinh nhật cho các thành viên có ngày sinh trong tháng 1 trùng với cả ngày sinh của người mẹ đã mất. Cô dành cả tâm huyết chuẩn bị thực đơn món ăn đến cách bày biện để các thành viên trong gia đình dù khác biệt về hoàn cảnh sống vẫn cảm nhận được.

Hiện thực con ông cháu cha được phản ánh qua hình tượng nhân vật Thường, một tiến sĩ, con rể cụ giáo Bình và con đường thăng tiến của anh trong bộ máy nhà nước. Dù là tiến sĩ nhưng trong mắt mọi người, thành công và sự thăng tiến của Thường có được là nhờ xuất thân và các mối quan hệ đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Hai vợ chồng Thường Ái tranh luận về việc con người có xu hướng tìm người quen "chào việc" cho người thân, bạn bè, đồng hương. Đây là hiện tượng phổ biến không chỉ ở Việt Nam mà từng tồn tại trong lịch sử các nền văn minh. Tuy nhiên, theo đà tiến hóa xã hội, công việc thường lựa chọn người có năng lực thay vì dựa vào quan hệ hay huyết thống.

Nhà văn đã phản ánh giữa lý tưởng và thực tế, giữa tư duy công bằng và thói quen xã hội dựa dẫm, xin xỏ qua hai nhân vật Đức và Thuận cho thấy những khát vọng vị kỷ, tâm lý thụ hưởng và sự thất vọng trước hiện thực khắc nghiệt của tuổi trẻ không được cài sẵn đường đi. Đồng thời nó cũng phê phán hệ thống giá trị lệch lạc về công danh, thành đạt trong một xã hội nặng tư tưởng con ông cháu cha.

Hai anh em Thuận và Đức dù được dì An khuyến khích học tiếng Anh và chuẩn bị đi du học để có tương lai tốt đẹp, cả hai đều không theo đuổi con đường đó. Họ thấy tiếng Anh khó, việc đi học nước ngoài vừa viển vông, vừa không thiết thực, trong khi việc học đại học trong nước lại quá nhẹ nhàng, thoải mái. Cả hai anh em đều dần vỡ mộng khi bước vào đời. Thuận dù thất nghiệp, đã đổi việc nhiều lần mà v...

Hội lên kế hoạch thành lập một phòng dự án cho loại thuốc mới riêng. Trước mắt trực thuộc tập đoàn, sau đó có thể tách ra thành công ty độc lập, nhân sự chủ chốt sẽ là người trong dòng họ như Thao, Chuẩn, Quỳ con cháu nhà Nguyễn Hữu. Việc này nhằm bảo mật và kiểm soát quyền lực kinh doanh trong nội bộ gia đình.

Hội triệu tập cuộc họp nhỏ với Thao và Đồng để bàn kế hoạch đưa một loại thuốc mới vào thị trường Việt Nam. Đây là một chất mới tốt nhất thế giới nhưng chưa được cấp phép, vì vậy muốn đưa vào Việt Nam, cần nhiều thủ tục và giấy tờ pháp lý. Hội giao cho Thao nhiệm vụ chuẩn bị hồ sơ và hướng dẫn cho đối tác nước ngoài cách làm việc với các bộ ngành. Việc này có thể khiến tổng công ty của Hội trở thà...

Buổi gặp mặt lớp cũ của cô giáo Thương diễn ra sôi nổi, các học trò reo hò, hào hứng quyết định hẹn nhau đi nghỉ ở Phú Quốc đầu tháng 6. Trước khi ra về, Lâm ngựa thay mặt lớp tặng mỗi thầy cô một bộ ấm chén sứ cao cấp Ninh Long kèm phong bì tri ân. Cô Thương cảm động lên xe sang, được học trò đưa về tận nhà. Trên đường, cô phát hiện xe của hàng xóm tên Được đang đỗ trước cửa nhà nên vội xuống. Ha...

Trường cũ tổ chức kỷ niệm 50 năm với đông đảo người về dự. Cô giáo Thương gặp lại nhiều học trò cũ, có người nay đã thành đạt, lập gia đình ổn định, công việc vững chắc. Những câu chuyện xưa cũ được ôn lại. Những ký ức học trò trỗi dậy qua tiếng cười nói, cái bắt tay, sự náo nức và cả sự so đo ngấm ngầm giữa thành đạt và kém may. Thương giữa đám học trò ríu rít vừa xúc động, vừa lặng lẽ so sánh th...

Hùng, Thuận cùng nhiều khách mời đang tham dự một bữa tiệc xa hoa và linh đình. Cảnh các khách mời chen nhau nhét phong bì mừng cưới vào túi áo chú rể Quỳ, một số người còn cố tình đưa trực tiếp để có mặt có lòng. Qua lời kể và đối thoại, mở ra mối quan hệ quyền lực của gia đình nhà cô dâu, đặc biệt là bác của Thảo - Chủ tịch tổng công ty lớn Vitala.

Mô hình phản ánh lối vận hành xã hội thân hữu vốn đã trở thành quy tắc trong suy nghĩ của nhiều người, trong đó có Thương. Dù An hiểu rằng gốc rễ vấn đề là tâm lý ám ảnh quyền lực, vật chất và muốn đưa chị đi điều trị, cô cũng đành bất lực vì sợ bị hiểu lầm là xúc phạm. Trong khi đó, hai con của Thương lại thể hiện rõ sự thụ động, ỷ lại vào thân quen trong hệ thống để leo lên.

Thương - người chị cả trong gia đình thường sống trong trạng thái luôn dằn vặt, so sánh, ghen tức, mọi điều với cô đều quy ra tiền bạc. Cô cho rằng việc con cái không có chỗ làm ngon là lỗi của anh chị em trong nhà, những người không giúp đỡ cô đúng như trách nhiệm họ hàng. Với Thương, trong xã hội Việt Nam, việc bố trí công ăn việc làm cho người thân là một nguyên tắc đạo đức. Việc hai con trai H...

Người chồng là Thân, sống trong sự ngột ngạt và chán chường vì vợ mình lúc nào cũng cau có, tính toán, oán trách, tiếc từng đồng, từng bữa ăn. Cuộc sống của anh là một chuỗi những bữa cơm nhạt nhẽo, không có niềm vui hay sự chia sẻ, đến mức chuyện quên một chai nước mắm cũng có thể thành một cuộc cãi vã lớn.

Ken tò mò và hơi bối rối với việc nhiều người cùng dòng họ làm việc tại một cơ quan Nhà nước, điều vốn bị coi là xung đột lợi ích trong văn hóa phương Tây. An và các nhân viên giải thích rằng trong văn hóa Việt, việc người cùng dòng họ hỗ trợ nhau, cùng làm việc không bị xem là tiêu cực mà đôi khi còn là sự minh chứng cho phúc lớn, sự tiếp nối và phát triển từ một dòng họ ưu tú.

An có cuộc tiếp đón Ken - Tổng Giám đốc châu Á của Tập đoàn Ken 36 đến từ Singapore. Ken không mang dáng vẻ điển hình của một lãnh đạo cao cấp mà giản dị, năng động và thân thiện. Trong buổi gặp, Ken đã chứng kiến một phần những nét đặc trưng của hành chính Nhà nước tại Việt Nam, từ bảo vệ lười biếng, xe công chức sang trọng đến phong cách tiếp khách, hình thức đông người.

Cuộc trò chuyện đầy châm biếm và thực tế cay đắng về thực trạng chạy chọt, con ông cháu cha và cơ chế tuyển dụng công chức trong bộ máy Nhà nước. Các nhân vật thẳng thắn thừa nhận thực trạng, dù biết sai nhưng vẫn phải làm vì không nhét con mình thì người khác nhét con họ và dù vứt một vài đứa điểm thấp vào hệ thống thì cũng chẳng khiến nó tệ hơn được nữa. Tác giả đã khéo léo ví von thực trạng này...

Bối cảnh diễn ra tại một quán nhậu ồn ã nơi Hùng Thuận, Đức và nhóm bạn thoải mái cười nói, nâng ly xoay quanh những câu chuyện về tiền bạc, cơ hội thăng tiến và cách hưởng thụ cuộc sống, có tiền là phải tiêu cho sướng. Trong men rượu và tiếng cười, họ hả hê buông những lời giễu cợt, thậm chí xúc phạm đến chính người thân ruột thịt. Đối với họ, khoản tiền bố mẹ gửi từ quê lên được xem là một điều...

Hùng Thuận - con trai Thương, một thanh niên sống buông thả làm việc thiếu nghiêm túc, lười biếng và bất mãn với cuộc sống. Anh sống cùng em trai là Hùng Đức trong căn hộ cũ của gia đình An nay đã xuống cấp và bừa bộn. Hai anh em sa vào cờ bạc online hy vọng làm giàu nhanh chóng mà không cần nỗ lực. Qua đối thoại của hai nhân vật đã bộc lộ một lớp trẻ thiếu lý tưởng, chạy theo vật chất, xem nhẹ gi...