Crazy Nauka

🎧🎙 W tym odcinku Podcastu Crazy Nauki opowiadamy o ratowaniu (bądź nieratowaniu) skarbów kultury, które miały zostać zalane przez wodę spiętrzoną zaporami. Monumentalne projekty inżynierskie, ogromne straty, wielkie mobilizacje archeologów. Na języki weźmiemy: 👉 Pogranicze Sudanu i Egiptu, gdzie m.in. polscy archeolodzy przenosili, kawałek po kawałku, nubijskie świątynie; 👉 Największą tamę na ś...

Dlaczego konie mają długie pyski, a sarny krótkie, oraz o tym, jak ludzie starają się przechytrzyć boty, tworząc systemy captcha, czyli “nie jestem robotem”.“Nauka na czasie” to nowy, krótszy format Podcastu Crazy Nauki, który nagrywamy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami. Omawiamy w nim po dwa bieżące doniesienia naukowe. Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Jeśli Wam się s...

Afryka i safari - to nie tak, jak myślisz. Rozmawiamy z przewodniczką Anną Olej-Kobus > Odcinek sponsorowany < Tym razem przy mikrofonach zamiast nas dwojga jest nas w studiu aż troje! Przewodniczka i podróżniczka Anna Olej-Kobus (AfrykAnką) o Afryce i jej przyrodzie umie opowiadać jak nikt inny: o miłosnych uniesieniach słoni, zaskakującym ogromie Afryki, o tym, co można wyczytać z kupy hie...

“Nauka na czasie” to nowy, krótszy format Podcastu Crazy Nauki, który nagrywamy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami. Omawiamy w nim po dwa-trzy newsy naukowe z ostatnich dni. Tym razem opowiadamy o tym, co wspólnego ma jedzenie kiszonek z wielkością mózgu i długością jelita u człowieka. Zdradzimy też, dlaczego dinozaury skróciły nam życie. Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu...

Opowiadamy o rozkwicie pseudonauki u schyłku PRL-u: o Kaszpirowskim, wahadełkach, różdżkach, żyłach wodnych, leczeniu przez nakładanie rąk czy kasztanach wkładanych do tapczanów. Oboje dorastaliśmy w tamtych czasach i - podobnie jak wówczas większość Polaków - mieliśmy własne doświadczenia z radiestetami i bioenergoterapeutami. Pierwsi przemeblowywali nam mieszkania, drudzy - gromadzili na seansac...

Dziesięć miliardów królików, szarańcza zjadająca jedną piątą żywności świata, węże powodujące spięcia w dostawach prądu i pnącza duszące inne rośliny… Opowiadamy o plagach wywołanych przez gatunki inwazyjne, czyli przywleczone lub celowo przesiedlone na nowe dla nich tereny, gdzie znalazły idealne dla siebie warunki do ekspansji. Intruzi niszczyli całe ekosystemy, sprowadzali głód, wyjaławiali zie...

Druga część podcastu o katastrofach kosmicznych, w której opowiadamy o wypadkach związanych z lotami załogowymi - tych, które zdarzyły się na Ziemi albo tuż ponad nią. Mówimy o tych nieco mniej nagłośnionych katastrofach, poza szeroko opisanymi dramatami Challengera i Columbii. I jak zawsze za większą część z nich odpowiadają ludzkie błędy - wynikające z zaniedbania, niewiedzy czy pośpiechu. Dowie...

Zapraszamy na drugą część opowieści o nieco mniej znanych wypadkach jądrowych. To fascynujące, ale i straszne historie. Pokazują wyraźnie, jak wiele może pójść nie tak, kiedy przy budowie czy obsłudze technologii jądrowych pojawia się pośpiech i związane z nim błędy ludzkie. W tej części podcastu opowiadamy o: - wypadku w japońskich zakładach Tokaimura; - awarii na radzieckim okręcie atomowym K-19...

Opowiadamy o mniej znanych wypadkach jądrowych - tych poza katastrofami w Czarnobylu i Fukushimie, które szeroko opisano już w wielu miejscach. To będzie historia błędów ludzkich i spowodowanych przez nie zdarzeń, z których część skończyła się tragicznie. Wyjaśnimy też, skąd wzięły się uprzedzenia i niechęć do pokojowego wykorzystania technologii jądrowych, w tym do energetyki jądrowej - mimo że j...

- Dlaczego wirusy tak opornie poddają się lekom? - Jaki słaby punkt koronawirusów odkryli polscy naukowcy i jak to pomogło w opracowaniu leku na COVID? - Co mają wspólnego leki na HIV z doustną terapią COVID-19? W tym odcinku Podcastu Crazy Nauki opowiadamy o tym, jak trudno było opracować naprawdę skuteczne leczenie COVID-19, które w dodatku działa też na inne koronawirusy! Jest to m.in. zasługą...

O demaskowaniu klimatycznych manipulacji przed wyborami - wykrywaniu dezinformacji, antynaukowych mitów i fake newsów serwowanych nam przez niektórych polityków - rozmawiamy z dr Aleksandrą Kardaś, fizyczką atmosfery z Nauki o klimacie , i Małgorzatą Kilian-Grzegorczyk, szefową organizacji fact-checkerskiej Stowarzyszenie Demagog . W jakich obszarach politycy najczęściej mijają się z prawdą? Jakic...

Tym razem mówimy o wypadkach, które miały miejsce w przestrzeni kosmicznej podczas lotów załogowych. Wszystkie stanowiły zagrożenie dla życia astronautów, ale tylko jeden zakończył się ich śmiercią. Tu ważne zastrzeżenie: chodzi o zdarzenia ponad Linią Kármána – umowną granicą pomiędzy atmosferą Ziemi i przestrzenią kosmiczną, przebiegającą na wysokości 100 km. Mówimy więc o incydentach na orbicie...

Energia z atomu – wiadomo, elektrownie jądrowe. O tym wiedza wszyscy. I właściwie zazwyczaj na tym się ta wiedza kończy. Dlatego poszukaliśmy, poczytaliśmy i znaleźliśmy całe mnóstwo innych zastosowań energii jądrowej. W tym takich, których efekty spotykamy dosłownie na co dzień. Odcinek powstał w ramach płatnej współpracy z projektem Polski Atom i Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Zatem w tym o...

Wracamy do naszej ulubionej konwencji katastroficznej. Opowiemy Wam o erupcjach wulkanów - tych największych w spisanej historii, ale też np. najgłośniejszych oraz takich, które wywołały przewroty polityczne w niekiedy odległych zakątkach świata. Dowiecie się m.in. 🌋 Jaki był najgłośniejszy dźwięk odnotowany w historii? 🌋 W jaki sposób erupcja wulkanu mogła przyczynić się do wybuchu Rewolucji Fr...

To druga porcja naukowych wyjaśnień zjawisk, na które trafiamy często, ale nad którymi zwykle nie mamy czasu głębiej się zastanowić. Łącznie 12 pytań i 12 naukowych odpowiedzi. Znów wzięliśmy na warsztat trochę tematów typowo letnich, ale dopuściliśmy też do głosu większą różnorodność, dzięki czemu tym razem usłyszycie m.in. o tym, dlaczego: Mój głos tak dziwnie brzmi na nagraniu? Niektórych ludzi...

Tym razem odpowiadamy na pytania o zjawiska codzienne, które mają zaskakujące naukowe wyjaśnienia. Zjawiska, nad którymi większość z nas nie zastanawiała się głębiej, ale zrobili to za nas naukowcy i odkryli rzeczy naprawdę fascynujące. Dowiecie się, m.in.: - Dlaczego kichamy po spojrzeniu w stronę słońca? - Czym są te dziwne paprochy, które pływają mi przed oczami? - Skąd się bierze zapach letnie...

Opowiadamy o tsunami - falach, które bywają wysokie jak wieżowce i niszczą wszystko na swojej drodze. Wyjaśniamy, jak powstają, jak się zachowują na otwartym oceanie i co robią, gdy napotkają płyciznę. Opisujemy najbardziej niszczycielskie i największe tsunami, o jakich wiemy, że pojawiły się na Ziemi, a także poza nią. Wymieniamy te rekordowe fale, do powstania których przyczynił się człowiek, or...

Opowiadamy o najbardziej skażonych miejscach na Ziemi - takich, w których np. toksyczne powietrze skraca ludziom życie o kilkadziesiąt lat, a zanurzenie się w zanieczyszczonej wodzie grozi śmiercią. Niektóre z nich to miejsca zamknięte i starannie strzeżone, inne - wręcz przeciwnie - gęsto zamieszkane. Dowiecie się, m.in.: - Jak to się stało, że Czarna Dziura sąsiaduje z Białym Morzem, w dodatku n...

Jednym z największych sukcesów ludzkości było wyeliminowanie ospy prawdziwej* - choroby zakaźnej, której straszne epidemie przez długie tysiąclecia aż do lat 70. XX wieku zabiły setki milionów ludzi na całym świecie. Kres temu położyły masowe szczepienia. W 1980 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oficjalnie ogłosiła akt eradykacji, czyli całkowitej eliminacji ospy prawdziwej. To dziś jedyna s...

Słyszeliście kiedyś o “trupiej farmie”? Nazwa jest tak malownicza, że trudno jej nie zapamiętać, więc wiele osób ma świadomość istnienia takiego miejsca. Pomysł jest w sumie prosty, choć nadal szokuje. Bierzemy ludzkie zwłoki i układamy je w różnych miejscach, głównie pod otwartym niebem. Albo zalewamy betonem bądź też zamykamy w bagażniku samochodowym, topimy w sadzawce, zawijamy w plastikowe wor...

Dziś, 26 kwietnia 2023 roku mija 37. rocznica katastrofy w Czarnobylu. I ten podcast NIE jest o tym. Fakt, zainspirowała nas ta rocznica, ale mówimy o katastrofach przemysłowych, których bezpośrednie skutki były znacznie gorsze, niż Czarnobyla. Zginęło więcej osób, skażenie było silniejsze. Ale… mało kto o nich pamięta, mało emocji wywołują. Jest więc uwolnienie trującego gazu w Bhopalu, potworny...

Ogłupiałe ptaki spadają na ziemię, ludzie chorują, elektronika iskrząc umiera. Czyli wizja naszego świata po tym, jak ziemskie bieguny magnetyczne zamienią się miejscami. Tym razem sprawdzamy, ile tu prawdy i co takie obawy mają wspólnego z nauką (spoiler - trochę mają). Ale też o tym, dokąd pędzi północny biegun magnetyczny, co w tym czasie robi południowy oraz dlaczego ten południowy to tak napr...

Wiedzieliście, że pszczoły mogą pracować na lotniskach i wykrywać przemyt narkotyków? A wielkoszczury (tak, to takie wielkie szczury) znacznie lepiej od ludzi wykrywają miny lądowe? Bo że psy potrafią wywąchać zbliżający się atak padaczki albo koronawirusową infekcję, to chyba już wszyscy wiedzą. Tym razem mowa będzie o zwierzęcych supernosach, ich budowie i działaniu oraz o specjalnych zadaniach,...

Opowiadamy o kosmicznych pociskach, które próbują zderzyć się z Ziemią i niekiedy im się to udaje. Naszymi głównymi bohaterkami są dwie katastrofy - tunguska i czelabińska. Jest okazja, żeby o tym teraz mówić, bo 15 lutego mija dokładnie 10 lat od momentu, gdy nad Czelabińskiem eksplodował kawał skały, który przyleciał do nas z pasa asteroid pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza. A dlaczego eksplodowa...

Najlepiej, żeby mało kto o tym wiedział. Bo jeśli ktoś wie, to znaczy, że coś tu źle działa. Tak w skrócie można podsumować pomysł na smart city, czyli miasto, które dyskretnie pomaga swoim mieszkańcom. I nie jest to wizja przyszłości. Właściwie pomysł jest całkiem nowy, w realnych ramach powstał już w tym stuleciu. I wbrew wcześniejszym wizjom science fiction (skądinąd często proroczym) nie chodz...