Brzmienie Świata z lotu Drozda

Kiedy w roku 1415 Portugalia przejmuje kontrolę nad Ceutą w północnej Afryce, rozpoczyna okres europejskich podbojów kolonialnych. W krótkim czasie Lizbona staje się centrum imperium rozciągniętego na trzech kontynentach. Poddani portugalskiego króla zaznaczają swoją obecność od Brazylii, przez Indie, po Japonię. Dzisiaj po ich potędze nie ma śladu. Jak przeszłość wpływa na współczesną Portugalię?...

Umiejętność przepowiadania przyszłości przypisywał sobie nie tylko Nostradamus. Wielu twierdziło, że czytając z gwiazd, z kart lub rozrzuconych kości są w stanie ostrzec przed mającymi nadejść zdarzeniami. W XX wieku pojawiła się futurologia - studia nad przyszłością. W odróżnieniu od wróżbitów czy jasnowidzów futurolog korzysta z narzędzi naukowych, a wynik jego analiz skutkuje nie jedną, a wielo...

Historia zarówno poszczególnych krajów, jak i całych kontynentów, kształtowana była przez niezliczone czynniki. Wśród nich wymienić można wojny, sojusze czy walkę o dostęp do surowców naturalnych. Nie bez znaczenia były też ambicje i talent jednych przywódców przy niekompetencji przywódców pozostałych. Znacznie mniej spektakularna, choć nie mniej istotna dla historii świata jest rola roślin. Nieje...

Niebo pełne jest samolotów. Tylko w tym roku na europejskim niebie leciały już 10 milionów razy, co oznacza średnią sięgającą niemal 30 tysięcy lotów dziennie. Mimo ogromnej intensywności ruchu w powietrzu, podróżowanie tą drogą jest jedną z najbezpieczniejszych form transportu. Jest to możliwe dzięki postępowi technicznemu, profesjonalizmowi pilotów oraz dzięki ludziom, którzy w swoich wieżach st...

Historia pełna jest zdarzeń, w których centrum znajdowały się podsłuchy. Afera Profumo, afera Watergate, Operacja Rubikon czy agenci Stasi, którzy na masową skalę podsłuchiwali obywateli NRD w trosce o ich prawomyślność. Przykładów jest znacznie więcej, dotyczą także współczesnej Polski. Co ważne, ofiarami podsłuchiwania mogą być nie tylko polityczni decydenci, ale również kluczowi pracownicy prze...

Kiedy w marcu 2011 roku w Japonii zatrzęsła się ziemia, zmieniło się życie setek tysięcy ludzi. Duża część z nich to mieszkańcy miejscowości leżących obok Elektrowni Atomowej Fukushima Dai-Ichi, która zalały ogromne fale tsunami. Ludzi ewakuowano - zostawili za sobą domy, pola i wspomnienia, do których dzisiaj próbują powracać. Na tym tle ujawnia się specyficzne podejście Japończyków do energii nu...

W 1947 roku pilot Kenneth Arnold obwieścił światu, że widział dziwne, błyszczące obiekty latające. Od tego czasu skrót UFO zaczął robić międzynarodową karierę. Wraz z nim powstało przekonanie, że gdzieś w kosmosie żyją istoty, które regularnie nas odwiedzają. Część Ziemian w tej wierze poszła nawet dalej i wokół tajemniczych Obcych stworzyła kulty religijne z rozbudowanym systemem wierzeń. Kulty t...

Od 1815 roku Szwajcaria uznawana jest za państwo neutralne. 200 lat później jej obywatele mogą pochwalić się krajem, który mimo braku surowców naturalnych i niewielkiej powierzchni należy do najbogatszych państw na świecie, a jego waluta wpływa również na nasze, polskie portfele. Czy kluczem do sukcesu Szwajcarii jest jej neutralność? Jak wpływa ona na banki z Zurychu i co ma do tego kolonializm?...

Dokładnie 7 lat temu w niecodziennych okolicznościach Katalonia ogłosiła niepodległość i oderwanie się od Hiszpanii. W odpowiedzi rząd w Madrycie zawiesił autonomię tego regionu. Nieco później do więzienia trafili katalońscy politycy, ale premier Katalonii zdołał zbiec. Na ile echa tego narodowego zrywu są wciaż słyszalne w Barcelonie? Czy Katalończycy wciąż chcą własnego kraju? I na ile sytuację...

Jeśli wierzyć tekstom piosenek, diamenty są wieczne i to spośród nich kobiety wybierają najlepszych przyjaciół. Pewne jest, że diament uchodzi zarówno za symbol luksusu, jak i uczucia dla drugiej osoby. To przekonanie było budowane w nas przez dekady, a jego autorem jest południowoafrykańska firma, niegdyś diamentowy monopolista. Dzisiaj rynek kamieni szlachetnych szybko się zmienia. Czy diamenty...

Gdy w 1965 roku Singapur znalazł się poza granicami Federacji Malajskiej, powstało państwo, które trzeba było wymyślić od zera. Zaledwie trzydzieści lat później ten niewielki kraj stał się światowym centrum finansowo-technologicznym i jednym z najbogatszych państw świata. Obywatele Singapuru cieszą się bezpieczeństwem i dobrobytem, a ojczyzna dba o ich świetlaną przyszłość. Jaką płacą za to cenę?...

Za jedną z pierwszych map w historii uważa się dzieło Ptolemeusza z Aleksandrii. Datuje się je na II wiek p.n.e. Choć nie przetrwało do dzisiejszych czasów, można je odtworzyć na podstawie współrzędnych podanych przez autora. Mapa Ptolemeusza miała duży wpływ na średniowiecznych i renesansowych kartografów, w tym na Gerarda Merkatora. Zaproponowana przez niego metoda odwzorowania powierzchni Ziemi...

Przez blisko 600 lat Habsburgowie kontrolowali państwo, które należało do hegemonów Europy. Austriacka monarchia, później jako monarchia austro-węgierska, w chwili swojej największej chwały sięgała od Tyrolu, przez Bałkany, aż po zachodnią Ukrainę. W 1918 roku kres władzy Habsburgów był też kresem cesarstwa, a Austria stała się jednym z najmniejszych państw kontynentu. Czy Austriacy tęsknią za daw...

Niemal 90 procent mieszkańców Indonezji to muzułmanie. Rozsiani na kilku tysiącach wysp nie stanowią jednorodnej grupy religijnej. Na ich wiarę ma wpływ historia oraz obecność przedstawicieli innych religii. Tak jest na wyspie Lombok, gdzie obok siebie żyją muzułmanie oraz balijscy hinduiści. W jednej z tamtejszych wsi wspólnie dzielą jedną świątynię, a raz w roku organizują huczny festiwal. Ten o...

To, jak będą wyglądać miasta przyszłości, nie jest związane wyłącznie z nowymi technologiami, które powstają w zaciszu laboratoriów. Jedną z kluczowych kwestii jest nasza - społeczeństwa - gotowość do przeprowadzenia zmian. Na ile jesteśmy na nie otwarci? Czy akceptujemy stojące przed nami poważne wyzwania klimatyczne? I jakie miejsce w miastach powinna odgrywać natura, która może stać się naszym...

W 2022 roku 43 procent małżeństw zawartych w Stanach Zjednoczonych skończyło się rozwodem. Drugie i trzecie małżeństwa rozpadają się jeszcze częściej. Tymczasem w Indiach rozwody stanowią zaledwie kilka procent w skali całego kraju. Dlaczego tak jest? Czy ma to związek z instytucją małżeństw aranżowanych? I czy małżeństwa aranżowane wykluczają związki z miłości? Ten odcinek, podobnie jak większość...

#218 - O tropach, kryminalistyce i konserwach zapachowych (gościni: dr Jagoda Dzida) Na ile techniki, które poznajemy w książkowych lub filmowych kryminałach mają związek z realną pracą śledczych? Co jest fikcją, a co prawdziwym sposobem na dotarcie do sprawcy? Zapraszam na mniej typowy niż zwykle, wakacyjny odcinek, dzięki któremu dowiecie się, kto zabił. (00:00:00) Powitanie (00:00:55) Rozmowa (...

Według ONZ na świecie żyje 150 milionów osób bezdomnych. Tylko w Europie jest ich co najmniej 900 tysięcy, ale to tylko dane szacunkowe. Wiadomo natomiast, że problem narasta i zaledwie garstka krajów, na przykład Finlandia, notuje zmiany na lepsze. Zjawisko bezdomności jest obecne również w Polsce - z tegorocznych badań wynika, że osób pozbawionych dachu nad głową jest co najmniej 30 tysięcy. Jed...

Rozpoczęły się 33. Letnie Igrzyska Olimpijskie w Paryżu. To jedna z największych imprez sportowych w historii, która od organizatorów wymagała wielu lat przygotowań oraz gigantycznych wydatków kosztów. Francja najpewniej na igrzyskach nie zarobi, ale w grę wchodzi zysk innego rodzaju - wizerunek. Sport był i jest wykorzystywany jest jako skuteczne narzędzie w międzynarodowej polityce, o czym wiedz...

W połowie XVI wieku niderlandzcy mennonici szukali nowego miejsca do życia. Ojczyzna nie mogła zapewnić im bezpieczeństwa i religijnej wolności, dlatego część z nich odpowiedziała na zaproszenie Polaków i osiadła na Żuławach. Tu dali się poznać jako doskonali rolnicy, których umiejętności i zasobność portfela budziły zazdrość. Dzisiaj ślad kilkusetletniej obecności mennonitów na Żuławach to nie ty...

Tysiąc kilometrów kwadratowych to niewielki obszar, ale dla rdzennych mieszkańców Zaolzia ma duże znaczenie. Przez lata ten teren był kością niezgody między Czechosłowacją a Rzeczpospolitą. Kilka razy przechodził z rąk do rąk aż ostatecznie znalazł się w granicach Republiki Czeskiej. Dzisiaj na miejscu wciąż żyje kilkudziesięciotysięczna polska mniejszość. O jej istnieniu i charakterze zarówno Cze...

Na wolności żyje blisko 5500 tygrysów. Duża część z nich zamieszkuje teren Indii - to tygrysy bengalskie. Większość przebywa w specjalnie wytyczonych parkach narodowych, z których wyróżniają się Sundarbany. Na tym pokrytym lasami namorzynowymi obszarze tygrysy współistnieją tuż obok ludzi. Czasem ich ścieżki krzyżują się, a wtedy jeden z największych drapieżników na planecie udowadnia, jak zbudowa...

W początkowych latach istnienia islamu modlący się wierni kierowali swoje twarze w kierunku Jerozolimy. Dopiero później ich wyznacznikiem stało się rodzinne miasto Mahometa - Mekka. To tam od zarania dziejów pielgrzymują muzułmanie z całego świata. W tym roku za sprawą upałów co najmniej 1300 pielgrzymów zostało w Mekce na zawsze. Kontrolę nad tym miastem ma Arabia Saudyjska. Kraj, który choć kons...

Na mapie Azji Środkowej Uzbekistan wydaje się białą plamą. Kojarzymy go jedynie z produkcją bawełny oraz Jeziorem Aralskim, które stało się tej bawełny ofiarą. Istniejącym od 1991 roku krajem przez ponad dwie dekady rządził autokratyczny prezydent, jego rodzina oraz zaufana świta. Cenzura i ograniczenie wolności dotykały wszystkich sfer życia, nie wyłączając muzyki. W 2016, gdy nastąpiła zmiana na...

W Japonii popularne anime (japońskie filmy animowane) mają rozpoznawalność większą od najbardziej znanych hitów kinowych z klasyczną obsadą. W grę wchodzi widownia liczona w dziesiątkach milionów widzów, którzy rekrutują się głównie spośród nastolatków i wchodzących w dorosłość Japończyków. Tak duża skala oddziaływania anime rodzi pytania o rolę ich twórców. Czy rysownik powinien być społecznie od...