Botanitopya

Program konuğumuz, “Ölmez Ağacının Peşinde / Türkiye’de Zeytin ve Zeytinyağı” kitabının yazarı Artun Ünsal. Anadolu’da, Hitit öncesi dönemden bugüne bizim insanımızın bu bereketli ağacın çevresinde ürettiği zenginliklerden, geleneklerimizdeki yerinden bahsediyoruz...

Antik dönemlerden beri şifacıların her derde devası; güneşin ve “aydınlanmanın”  sembolü Hindiba bitkisinin hikayesi var bu programda...

Biri taa Angola’daki çölün ıssızlıklarından, diğeri Sumatra adasının balta girmemiş yağmur ormanlarından… 1800’lerin sonunda bulunup getirilmiş, tuhaf mı tuhaf iki bitki: Welwitschiae mirabilis ve Amorphophallus Titanum (Ceset Çiçeği)

Bu programda "florilegium’lardan, yani çiçek kitaplarından konuşuyoruz. İlk kez 1590 yılında dillendirilmiş; bitkilerin güzel görünümlerine odaklanan bir yayını tanımlamak için kullanılan Latince bir sözcük. Egzotik bitkiler keşfedildikçe, botanik çizerlerden oluşan bir sanatçı topluluğuna çizdirilmeye ve böylece değerli çiçek kitapları oluşturulmaya başlamış.      

Çocuk kitapları yazarı Alp Gökalp, Can Çocuk Yayınları Telif Eserleri Editörü Mehmet Erkurt ve Çizer Duygu Topçu ile sohbetimizde, doğayı konu edinen çocuk kitaplarında botaniğin ele alınışını konuşuyoruz...

“Göksel dağlarda” yetişen kadim bir bitkiden, cennet bahçesinde Havva’yı kırmızı rengi ve tatlılığıyla baştan çıkartan “sonsuz hayat” meyvesi Elma'dan konuşuyoruz...

Bilimsel çizimlerin ve yayınların doğa tarihi müzelerinde, ulusal müzelerde ya da farklı kurumların özel koleksiyonlarında korunması ve sergilenmesi neden önemli? Peki, biz bu konuda ne durumdayız? 

17. ve 18. yüzyıllarda, Flaman Altın Çağı’nda “çiçeklenen” ölüdoğa resimlerindeki çiçekleri, böcekleri ve minik hayvancıkları bir arada ilk kez Londra National Gallery’de Dutch Flowers başlığıyla sergilenen eserler üzerinden anlatıyoruz. 

Bir bereket sembolünden, birçok kültürde “yaşamın özü” olarak kabul gören pirinç bitkisinden konuşuyoruz. Özellikle Uzak Doğu’da koskoca bir kültürü biçimlendiren küçük beyaz taneciklerden…

Keşiflerin altın çağına, 18. yüzyıla doğru uzanıp, doğa bilimcilerine ilham kaynağı olan merak kabinlerinden; koleksiyonundaki türlerin rengarenk çizimleriyle dolu Thesaurus kitabıyla ünü ülkesinin sınırlarını aşmış Amsterdamlı eczacı Albertus Seba’dan (1665–1736) konuşuyoruz. 

Antik Mısır'da kutsal kabul edilen, Brahman rahiplerinin ise tapınağın kapısından sokmadığı sofralarımızın en eski sebzesi, Soğan ve aiiesinin hikayesi...

Sanat tarihçisi, mimar ve yazar Gül İrepoğlu, "her coğrafyada, her zamanda güzelliğe uzanma arzusunun" sembolleştiği Lale'yi anlatıyor.

Bilim dünyasında bitki zekası üzerine, bitkilerin çevrelerindeki değişimi algıladıklarına, kendi aralarında gizli bir iletişim dili olduğuna dair artan bir fikir birliği var. Bu konuda yapılmış çokça araştırma var. Bitkiler dünyasına dair bize yeni perspektifler sunan bir kitabı anlatıyoruz: Daniel Chamovitz’in yazdığı, Metis Yayınları’nın Bilim serisinden, Gürol Koca’nın çevirisiyle yayımlanan “B...

Doğa dinlerinden tek tanrılı dinlere kadar pek çok inançta, inanışta yeri var. Yaşamın ve var olma bilincinin bir tezahürü... “Kutsal ağaç”, “dünya ağacı”, “evren ağacı” ya da "hayat ağacı", adı da ona dair öyküler de kültürlere göre değişiyor ama ortak anlam: “Ebedi canlılık ve tanrısal birlik”.

Ortaçağ'dan Rönesans'a, dinsel sembolizmden hümanizme uzanan "bahçecilik" anlayışından söz ediyoruz...

Bitki ressamı Işık Güner, bize olağanüstü resimlerinin arkasındaki iz sürme hikayelerini, yeni kitap çalışmasını, bilimsellik ve sanat arasında gezinen bitki ressamlığının inceliklerini anlatıyor...

Bitkiler aleminde başka hiçbir bitki türüne benzemeyen Darwin'in "canlı fosil" diye adlandırdığı; Goethe'nin şiirine ilham veren güzel Mabet ağacını, diğer adıyla Ginkgo Biloba'yı anlatıyoruz... 

Orman güllerinin, orkidelerin, manolyaların, Himalaya orman gelinciklerinin peşinde Antartika'ya, Himalayara, Tasmanya'ya doğru çıkılan tehlikeli yolculuklar, zorlu coğrafyalarda araştırmalar, çizimler ve gözlemler... 19. yüzyılın en önemli İngiliz kaşif ve botanikçilerinden Joseph Dalton Hooker'ı konuşuyoruz...

Botanik bahçelerinin kuruluş amacı ve felsefesi nedir; sürdürülebilir bir gelecek ve bilim dünyası için neden önemlidir? Program konuğum Prof. Dr. Necmi Aksoy ile bu hafta da botanik bahçelerini konuşmaya devam ediyoruz. (19 Ağustos 2018 tarihli programın, teknik sorun nedeniyle tekrarlanan yayınıdır.)

Program konuğum, Düzce Ün. Orman Fak. Orman Botaniği Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Necmi Aksoy ile geçmişten bugüne, Doğu'dan Batı'ya botanik bahçelerini konuşuyoruz...  

İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ünal Akkemik aşırı yapılaşma yüzünden giderek küçülen ormanlık alanlarda artık "hassas" durumda olan İstanbul'un doğal bitkilerini anlatıyor...

Akdeniz'den başlayıp geniş bir coğrafyada kadim kültürler yaratmış zeytin ağacından dem vuruyoruz. Ona neden "ölmez ağacı" denmiş? Hangi kültürlerde hangi efsanelere konu olmuş? Batı sanatında neyi sembolize ediyor?

17. yüzyılda, kelebeklerin ve kurbağaların metamorfoz sürecini gözlemleyen, notlar alan ve çizerek belgeleyen ilk böcek bilimci ve botanik ressamı Maria Sibylla Merian'in hikayesi...  

Tüm zamanların asalet ve zarafet sembolü orkidelerden konuşuyoruz. Bin bir türlü renkte, göz alıcı formlarda karşımıza çıkan, her tür zor şartlarda bile olanca güzelliğiyle açan, kırılgan, zarif ama öte yandan da son derece dayanıklı çiçekler bunlar…Orkide, 26.000’e ulaşan tür çeşitliliğiyle, çiçek açan bitkiler arasında tartışmasız en kalabalık ailelerden birine sahip.

Bitkilerin zeki ve sosyal varlıklar olduğunu, zorluklara karşı strateji geliştirdiğini söyleyen birçok araştırma var. Bitkiler akıllı canlılar mı gerçekten? Sorun çözebilir ya da çevreleriyle yani diğer bitkilerle, böceklerle veya daha gelişmiş hayvanlarla iletişim kurabilir mi? Ağaçlar nasıl iletişim kurarlar?