Atlas Świata

Na czym polega kolonializm osadniczy? Czy stan okupacji może się stać systemem politycznym i w jaki sposób zasoby przyrody oraz środowisko naturalne stają się narzędziem opresji? W tym odcinku zapraszam na rozmowę z dr Ewą Górską oraz Dalią Mikulską, z którymi miałam przyjemność porozmawiać w Instytucie Kultury Miejskiej podczas Spotkań z Palestyną. Rozmawiamy o procesie wymazywania Palestyny i Pa...

Z Kingą Eysturland, Anną Prorok i Emilianą Konopką - autorkami książki “Nordyckie opowieści” oraz podcastu "Elfy i trolle. Podcast o Północy" - rozmawiam o folklorze islandzkim, norweskim i farerskim, o magicznych miejscach, zwyczajach trolli i innych bohaterów nordyckich podań. I o tym, dlaczego nie są to opowiesci dla dzieci.  Spotkanie odbyło się w Nadbałtyckim Centrum Kultury w Gdańs...

Wzgórze Cerro Murphy w chilijskich Andach wznosi się na wysokość ponad 2800 metrów nad poziomem morza i znajduje się w samym sercu pustyni Atakama – najbardziej suchego miejsca na Ziemi. W tej okolicy można śmiało kręcić filmy o Marsie – piasek jest pomarańczowy, wręcz czerwony. Sam teren bardzo kamienisty. Do najbliższego miasta jest około 120 kilometrów. W tych warunkach działa Obserwatorium Cer...

Historia starowierów rozpoczyna się w XVII wieku, kiedy zbuntowali się przeciwko reformom religijnym i opuścili Rosję. Podzielili się na wiele drobniejszych wspólnot, niektóre z nich osiadły w okolicach dzisiejszych Suwałk, Sejn, Augustowa. Czas i zmiany polityczne nie pozostały bez wpływu na starowierskie społeczności. Co się zmieniło, a co pozostaje w sferze niekwestionowanych tradycji i zasad?...

W lutym 2025 roku mija sto lat od ukazania się pierwszego numeru "The New Yorker" - magazynu, który dawno wyszedł poza amerykańskich czytelników. W tym odcinku Atlasu Świata dr hab. Michał Choiński, autor książki "The New Yorker. Biografia pisma, które zmieniło Amerykę", opowiada o wolnym metabolizmie redakcji. Jakie teksty i okładki budowały legendę pisma? Jak dziennikarski st...

Gdynia intryguje. Przez jednych uwielbiana za otwartość, przedsiębiorczość, mit założycielski. Inni dostrzegają coraz więcej kontrastów. Co sprawia, że gdynianie i gdynianki czują się tu szczęśliwi? Czy nowoczesna Gdynia, miasto przyszłości to mit?  Gościnią Atlasu Świata jest Aleksandra Boćkowska, autorka książki „Gdynia. Pierwsza w Polsce”. Rozmawiamy o odkrywaniu tego miasta, o tym, co nas zask...

Trzej Królowie przynieśli w tym roku Litwie prawdziwe skarby: odkrycie ukrytych w podziemiach katedry w Wilnie jeszcze na początku drugiej wojny światowej insygniów królewskich. Sensacyjna wiadomość szybko obiegła media i zelektryzowała wielu miłośników lokalnej historii. Zaczęły pojawiać się pytania, na które kuria archidiecezji wileńskiej niezbyt chciała odpowiadać. Dlaczego z informacją o odkry...

Kiedy w listopadzie 1899 roku do portu w Antwerpii przybija statek "Belgica", na jej pokładzie po ponad dwuletniej wyprawie wraca Henryk Arctowski. Załoga “Belgici” to pierwsi ludzie, którym udało się przezimować na Antarktydzie. Początkowo zimowania nie było w planach, ale w lutym 1898 roku statek utknął w lodach Antarktyki - na lodowym pustkowiu załoga spędziła ponad rok.  Pionierska wyprawa na...

Transcaucasian Trail "w budowie", czyli 1700 km przez Kaukaz z wieloma białymi plamami na mapie. Jako pierwsza osoba z Polski i pierwsza kobieta w ogóle pokonała go solo Dorota Szparaga. Dla pasji do długodystansowych szlaków porzuciła ustatkowane życie i pracę na etacie. Szparaga oraz inne podróżniczki spotkały się w Gdańsku na ósmej edycji Trampek - Spotkań Podróżujących Kobiet. Posłuchajcie rel...

Według danych Centrum praw człowieka Viasna, od 2020 roku łącznie ponad trzy tysiące osób trafiło do więzienia z wyrokami politycznymi. Wśród nich są dziennikarze. Podczas tegorocznej edycji Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni jedna z nagród - za debiut - trafiła w ręce Mary Tamkovich, reżyserki i scenarzystki filmu "Pod szarym niebem". Opowiada on o białoruskiej dziennikarce, która zost...

Vytautas Landsbergis zapisał się w historii Litwy zaangażowaniem w ruch Sąjūdisu końca lat osiemdziesiątych oraz późniejszą walką o niepodległość kraju. Dlaczego więc jest jednym z najbardziej skrajnie ocenianych polityków litewskich? Zapraszam do wysłuchania rozmowy z Dominikiem Wilczewskim, autorem książki “Litwa po litewsku”. Rozmawiamy o roli Vytautasa Landsbergisa w drodze Litwy do niepodległ...

Reprezentacja Polski w piłce nożnej kobiet w końcu ma swój stadion, na którym przez najbliższe kilka lat będzie rozgrywać mecze domowe. Z Joanną Wiśniowską, dziennikarką specjalizującą się w sporcie kobiet (Gazeta Wyborcza, Wysokie Obcasy) sprawdzamy, w jakich warunkach grają polskie piłkarki.  Sieweczka obrożna przylatuje do nas wczesną wiosną, aby złożyć jaja na bałtyckich plażach. Gniazda siewe...

Kiedy w maju w serwisie PAP w wyniku cyberataku pojawiła się fejkowa depesza wyraźnie mogliśmy się przekonać, że nie jesteśmy odporni na tego typu działania. Polska jest od lat celem ataków informacyjnych i propagandowych ze strony Rosji, a wojna w Ukrainie tę wojnę informacyjną zintensyfikowała. Zapraszam do wysłuchania rozmowy z Olgą Yurkovą, dziennikarką i współzałożycielką StopFake.org. Organi...

11 marca 2024 roku z Kłajpedy wyruszyła piesza wyprawa dookoła Bałtyku. O wyprawie "Save the Baltic Sea" oraz jej celach w Atlasie Świata opowiadają uczestniczki projektu: Rusnė Sabonaitytė, absolwentka nauk o ekologii i środowisku, która podczas wyprawy pełni rolę szefowej kuchni, oraz Laura Stukonytė, biolożka morska, w projekcie odpowiedzialna za kontakty naukowe.  Rozmawiam też z pro...

Narendra Modi rządzi Indiami od 2014 roku i wszystko wskazuje na to, że w tegorocznych wyborach jego partia (na marginesie warto wspomnieć, że Indyjska Partia Ludowa jest najliczniejszą partią na świecie - liczy aż 180 milionów członków) odniesie zwycięstwo po raz trzeci zapewniając swojemu liderowi kolejną kadencję na stanowisku premiera. Modi ma ambicje stworzenia z Indii światowego mocarstwa, a...

Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że już w 2030 roku zmiany klimatyczne będą przyczyną ponad 250 tysięcy dodatkowych zgonów rocznie. Jest to nie tylko skutek fal upałów czy ekstremalnych zjawisk pogodowych. Wzrostowi będzie sprzyjać rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych, również na obszarach, na których do tej pory w ogóle nie występowały.   dr n. med. Martyna Bykowska-Tumasz opowiada o tym,...

Utwór "Balkony" zespołu Jazzpospolita otwiera dzisiejszy odcinek Atlasu Świata, doskonałe wprowadzenie do tematu rozmowy z Jakubem Drożdżem. Jak się promuje polski jazz za granicą? W jaki sposób polskie i zagraniczne instytucje wspierają eksport młodych artystów? Jak polski jazz jest odbierany w Chinach? Jakub opowiada też o inicjatywie "Jazz po polsku dookoła świata" i planowa...

Czasami może się wydawać, że jakaś bariera jest nie do przejścia. Ale moje rozmówczynie w tym odcinku specjalnym pokazują, że pomimo różnych życiowych wyzwań spełnianie się w podróży jest możliwe. A czasami dzięki tym wyzwaniom otwierają się nowe możliwości, pojawiają nowe znajomości i fajne doświadczenia. Ania Olej-Kobus pierwszy raz pojechała do Afryki w wieku 7 lat, potem wracała już regularnie...

Trwająca od 2020 roku wojna o Tigraj w Etiopii mogła pochłonąć nawet pół miliona żyć. W listopadzie 2022 roku doszło do podpisania pokoju, który przez społeczność międzynarodową został przyjęty z ulgą. Jednak w sierpniu 2023 widmo wojny ponownie wróciło do tej części kraju. W Atlasie Świata o genezie wojny o Tigraj oraz obecnej sytuacji w Etiopii opowiada Kinga Turkowska. Kinga Turkowska jest hist...

Dwadzieścia lat temu Wyspy Owcze były postrzegane jako miejsce homofobiczne. Dyskryminujące było nie tylko prawo, ale też klimat, wynikający głównie z dużej religijności Farerów. Dziś mieszkańcy Wysp cieszą się równością małżeńską, prawem do adopcji przez pary jednopłciowe oraz tłumnymi paradami równości w stolicy archipelagu. O drodze Farerów i Farerek do równości małżeńskiej opowiada w Atlasie Ś...

Miejsce, w którym Julia spędziła dwa półrocza – Lions Rump – znajduje się na południowym wybrzeżu Wyspy Króla Jerzego, nieco ponad 100 km od wybrzeży Antarktydy. Na wyspie znajdują się stacje badawcze kilku krajów, w tym Polski – to dla niej Julia prowadziła obserwacje i zbierała dane. Chcę was zaprosić do wysłuchania rozmowy, którą wprawdzie nagrałam dla innego projektu, ale jest na tyle przyjemn...

Indie znajdują się wśród krajów z największą liczbą emigrantów. Według statystyk z 2020 roku 18 millionów osób pochodzących z Indii mieszka poza granicami swojego kraju. Jednocześnie liczba ta jest znikomym procentem całej populacji Indii i skala emigracji zagranicznej jest bardzo mała w porównaniu z migracjami wewnątrz kraju.  O tym jak, dokąd i dlaczego migrują Indusi rozmawiam z Weroniką R...

Komitet Praw Człowieka przy ONZ już trzykrotnie uznał, że Finlandia narusza prawa Saamów. Fińscy politycy od długiego czasu nie mogą dojść do porozumienia w kwestii reformy saamskiego parlamentu, na której wielu fińskim Saamom bardzo zależy. Saamowie to rdzenni mieszkańcy północnej części Europy. Przez niezwykle długi czas Finlandia, Szwecja i Norwegia prowadziły politykę wynaradawiania Saamów, od...

Premiera rosyjskiego filmu „Turysta” (2021) w Bangi, stolicy Republiki Środkowoafrykańskiej (RŚA) zapełniła widzami cały stadion. Na pierwszy rzut oka zwykły film akcji zwykłym filmem nie jest – został zrobiony przez środowisko Grupy Wagnera, przedstawia w pozytywnym świetle rosyjskich najemników i odkrywa specyfikę rosyjskich wpływów na kontynencie afrykańskim.  O tych wpływach rozmawiam z J...

W połowie maja 2022 roku Szwecja oraz Finlandia zdecydowały o zgłoszeniu swojego akcesu do NATO. Wydawałoby się, że w obliczu agresji Rosji w Ukrainie i nieprzewidywalności Putina powinna wygrać postawa „wszystkie ręce na pokład”. Jednak turecki prezydent Recep Tayyip Erdogan stwierdził, że Turcja nie poprze członkowskich ambicji Szwecji i Finlandii, ponieważ te "wspierają kurdyjskie organizacje t...