Açık Bilinç

Açık Bilinç'te kısa bir seçim değerlendirmesinin ardından Freud'un "lapsus" savından söz edeceğiz.  "Lapsus", konuşur veya yazarken yaptığımız kimi tür yanlışlar, Freud'a göre basit mekanik hatalar değil, gizli isteklerimizin dışa vurumudur.  Freud, "lapsus" konusundaki savını zengin psikolojik örneklerle "Günlük Yaşamın Psikopatolojisi" kitabında anlatır. Kimi dil veya kalem sürçmeleri Freud'a gö...

Açık Bilinç'te seçmen karar ve davranışını etkileyen unsurlar üzerinde duracağız. Seçmen psikolojisinde, seçime katılımı arttıran ya da azaltan, statükoyu koruyan ya da değişimi tetikleyen temel faktörler neler olabilir?  Programda, seçmen motivasyonu konusunda Ipsos MORI şirketinin Britanya'da yaptığı yeni bir çalışmaya da değineceğiz.  http://valuesandframes.org/growing-the-electorate  Bu çerçev...

Açık Bilinç'te, ülkemizdeki Fütürist hareketin önde gelen isimlerinden Ufuk Tarhan (@futuristufuk) ile dünyada ve Türkiye'de Fütürizm'i konuşuyoruz.  Fütürizm (Gelecekçilik) hareketi ilk 1909'da Gazzetta dell'Emilia'da yayımlanan bir manifestoyla adını duyurmuştu. İtalyan şair Marinetti'nin önderliğinde başlayan ve 2. Dünya Savaşı sırasında faşizan safta yer alan Fütürizm hareketi son yüz yıl boyu...

Bu hafta konumuz, insan türünün geleceğini dönüştürmeye yönelik TransHumanism hareketi. TransHumanism (Aşkın İnsancılık), daha genel Futurism (Gelecekçilik)  hareketinin bir alt kategorisi olarak görülebilir. Programın ikinci yarısındaysa, ülke gündeminden, 10 Ekim'de Ankara'da yaşanan katliamı konuştuk. Bu acı olay ve ardından gelen açıklamalar çerçevesinde sorumluluk, suç, utanç, ve yalan gibi k...

Pelin Batu ile edebiyattaki canavar temsillerini konuşuyoruz. Geçen hafta masaya yatırdığımız Sapiens kitabı, insan türünün sonuna dair "Frankenstein Kehaneti"yle sona eriyordu. Bu hafta, kültür ve edebiyatta insan eliyle yaratılmış canavar imgeleriyle bu tartışmayı sürdürüyoruz.

Evrim serimize devam ederek, tarihçi Yuval Harari'nin Türkçe'ye Kolektif Kitap tarafından kazandırılan "Hayvanlardan Tanrılara – Sapiens" kitabını tartışıyoruz. Harari'nin "İnsanın yükselişini ne açıklayabilir?" başlıklı TED konuşmasından: "Yetmiş bin yıl önce, atalarımız önemsiz hayvanlardı. Tarih öncesi insanların en önemli özelliği önemsiz olmalarıdır. Dünya'ya etkileri denizanasından veya ateş...

Açık Bilinç 8 Eylül 2015 Bu hafta Açık Bilinç'te siborg teknolojisi temelli bir sosyal sorumluluk projesinden söz edeceğiz: RobotEl. RobotEl (www.robotel.org), günlerdir can yakıcı haberlerle boğulduğumuz ülkemizde güzel ve ümit verici bir çalışma --  5dakika.com ekibinin ihtiyaç sahiplerine gönüllü olarak yapıp hediye ettiği protez 'Türkiye'nin Yardım Eli' projesi. 3D baskı teknolojisiyle gerçekl...

Bu hafta Açık Bilinç'te konumuz siborglar! "Siborg" terimi, "Sibernetik Organizma"nın kısaltılmış hali. Programda, siborg biyo-teknolojileriyle insan bedenine sentetik arayüzler eklenmesi ve insan evriminin yönlendirilmesi ihtimalinden söz edeceğiz. Siborglar insan-makina füzyonuyla evrilecek yeni bir tür olabilir mi? Canlılar ve inorganik nesnelerde ortak iletişim ve kontrol ögeleri üzerine kurul...

Bu hafta Açık Bilinç'te cevap aradığımız soru: Canlılar niçin yaşlanır? Ömrümüzü 2 kat uzatmak mümkün mü? Diyete bağlı olarak ve kalori alımının kısıtlanmasıyla kimi canlılarda yaşam beklentisinin uzatılabildiği uzun yıllardır biliniyordu. UCSF'de biyoloji profesörü olan Dr. Cynthia Kenyon, 1993'de basit bir genetik modifikasyonla C. Elegans kurtçuğunun yaşamının 2 katına çıkartılabileceğini göste...

Açık Bilinç'te birkaç ay önce yayımlanan ve bilim dünyasında sarsıntılar yaratan bir  araştırmadan söz ettik. Çin Halk Cumhuriyeti'nde yapılan bir çalışmada, insan cenini üzerinde genetik modifikasyon yapıldığı açıklandı. Türünün yayımlanmış ilk örneği olan bu çalışma, insan evriminin yine insan eliyle genetik olarak yönlendirilmesinin ilk adımı olarak kabul edilebilir.  Nature dergisinde yayımlan...

Açık Bilinç'te, bu hafta da konuğumuz İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi'nden nörolog öğretim üyesi Prof. Dr. Hakan Gürvit'le geçen hafta kaldığımız yerden Alzheimer üzerine konuşmaya devam ettik.

İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi'nden nörolog öğretim üyesi Prof. Dr. Hakan Gürvit'le  Washington DC'de yapılan Dünya Alzheimer Kongresi'ne dair izlenimlerini konuştuk.

Birkaç hafta önce de konuğumuz olan genetikçi biyolog ve antropolog Dr. Ömer Gökçümen'le (SUNY - Buffalo) insanlarda genetik çeşitliliğin nedenlerini ve kültür ve ekolojinin genlere etkisini konuşuyoruz.

Açık Bilinç'te, Açık Bilinç programı için bir blog oluşturulmasını ve programların deşifre edilmiş metinleriyle, görsellerle, her türlü medyayla ve kaynak önerileriyle zenginleşecek bir blog oluşturulması için çalışan Açık Bilinç Kolektifi canlı yayındaydı.

Boğaziçi Üniversitesi'nden Dr. Nesrin Özören "Türk Genomu" projesini anlatıyor: Türkler genetik olarak en çok hangi coğrafyanın insanlarına benzer?  Bir kişinin genom dizilişine bakarak Türk olup olmadığı anlaşılabilir mi? Türkler ne kadar Asyalı, ne kadar Avrupalı sayılabilir?

İnsanin evrimi konusunu tartışmaya devam ederek, SUNY Buffalo'da öğretim üyesi olan Dr. Ömer Gökçümen'i konuk ediyoruz. İnsanı evrim tarihi süreci içinde insan yapmış olan özellikler nelerdir, ırk kavramının biyolojik bir temeli var mıdır, kendine özgü bir "Türk Genomu"ndan söz edilebilir mi gibi sorulara cevap arıyoruz.

Evrim serimizin bu bölümünde konuğumuz Boğaziçi Üniversitesi Biyoloji Bölümü'nden öğretim görevlisi Dr. Arzu Çelik'ti. Evrim Teorisi'nin genel kavramları ve genetik bilimler hakkında konuştuk.

Devam eden evrim serimizde Dr. Özlem Çevik meyve sinekleriyle yapılan araştırmaları anlatıyor.  Dr. Çevik'in duyuların evrimini anlattığı TEDxTunalı konuşmasını izlemeyi de ihmal etmeyin:  Duyuların ve Dikkatin Evrimi: Munire Ozlem Cevik at TEDxTunali

Önce, Sorites (öbek) Paradoksu diye bilinen bir paradoks formu çerçevesinde oy kullanmanın rasyonel olmadığını iddia eden bir felsefi soruna değiniyoruz. Ardından, seçmen psikolojisi kuramlarının son yüz yıllık tarihçesinden kısaca söz edeceğiz, ve akıl-duygu karşıtlğı ve "olumsuzluk eğilimi" ("negativity bias") hakkında konuşuyoruz.  En son da "bilişsel uyumsuzluk"("cognitive dissonance") kuramı...

Sürmekte olan evrim serisinin önümüzeki haftalarda yayınlanacak programlarının bir özetinin yanısıra, bellek konusunda birkaç gün önce Science dergisinde yayımlanmış, kayıp anılar ve hafıza hakkında çok önemli bir araştırmaya değiniyoruz: http://newsoffice.mit.edu/2015/optogenetics-find-lost-memories-0528

Evrim serisinin 3. programında, Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Ergi Deniz Özsoy konuğumuz.   Türkiye, Avrupa ülkeleri arasında evrim kuramına en az inanılan ülke. Bu evrim karşıtlığının  1980 darbesine giden şaşırtıcı bir sebebi var. Ülkemizdeki evrim karşıtı ideoloji büyük ölçüde ABD'deki "Akıllı Tasarım" fikrini savunan köktendinci Hristiyan gruplardan kopyalanmış ve eğitim...

Bu hafta önce evrim kuramının temel unsurlarından, sonra da evrimci biyolojinin bilim tarihi içinde karşılaştığı engellerden bahsediyoruz. Evrim kuramını savunan "seküler modernler" ile, Eski Ahit'te yer alan Yaradılış Hikayesinin bugün özellikle A.B.D.'de savunulan "literalist" yorumunu benimseyen köktendinci Hristiyanları kamu önünde ve hukuksal alanda karşı karşıya getiren ünlü "Scopes Maymun D...

Açık Bilinç'te Evrim Kuramı'nı çeşitli yönleriyle ele alacağımız yeni bir seriye başlıyoruz. Yaklaşık 10 haftalık evrim dizisinde, sirke sineklerinden insana kadar çeşitli türlerin evrimini genetik bilimler ışığında inceleyeceğiz. Dizinin ilk programında "tür ayrımcılığı"ndan söz ettik. "Tür ayrımcılığı", tarih boyunca, Afrika kökenli insanları vahşi hayvanlarla birlikte kategorize eden ırkçılıkla...

Daha önce de konuğumuz olmuş olan Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ ile, Türk Nöropsikiyatri Derneği'nin 100. yıl kongresinde yapmış olduğu sunumdan yola çıkarak, ülkemizde nöropsikiyatrinin tarihçesini konuşuyoruz.

Açık Bilinç'te ırkçılığın psikolojik kökenlerini bilim tarihi içinde tartıştık.  "Cultural Psychiatry" dergisinin Nisan 2015 sayısında Dr. Steven Moffic ırkçılığın ruhsal bir hastalık olarak teşhis edilebileceğini öneriyor.  Aynı makalede, ırkçılık konusunda bilim tarihinden ilginç bir sayfanın sözü geçiyor. Dr. Samuel Cartwright 1851'de "New Orleans Medical and Surgical Journal" dergisinde yayıml...