5 นิทานพรรณนา

“ผู้ประทุษร้ายในท่านผู้ไม่ประทุษร้าย หาอาชญามิได้ ด้วยอาชญา ย่อมพลันถึงฐานะ 10 อย่างใดอย่างหนึ่งทีเดียว คือ พึงถึงเวทนาอันหยาบ, ความเสื่อม, ความแตกแห่งสรีระ, ความเจ็บไข้อย่างหนัก, ความฟุ้งซ่านแห่งจิต, ความขัดข้องแต่พระราชา, ความกล่าวตู่อย่างทารุณ, ความเสื่อมรอบแห่งหมู่ญาติ, ความย่อยยับแห่งโภคะ, อีกประการหนึ่ง ไฟป่าย่อมไหม้เรือนของผู้นั้น, เพราะความแตกแห่งกาย เขาผู้มีปัญญาทราม ย่อมเข้าถึงนรก.”…เรื่...

เพื่อนที่ดีเปรียบดั่งกัลยาณมิตร ที่จะคอยชักนำเราให้ไปสู่ความเจริญ ซึ่งในการปฏิบัติธรรมเราก็จำเป็นที่จะต้องมีกัลยาณมิตร ที่คอยเตือน แนะนำแนวทางที่ถูกต้องในการปฏิบัติ เพื่อให้เราบรรลุซึ่งเป้าหมายที่วางไว้คือพระนิพพาน ดังเช่นเรื่องของสิริคุตต์และครหทินน์ ซึ่งเป็นเพื่อนกันแต่เลื่อมใสในศาสนาที่ต่างกัน สิริคุตต์เป็นอุบาสกเลื่อมใสในพระศาสนา ส่วนครหทินน์เป็นสาวกของนิครนถ์ (นักบวชนอกพระพุทธศาสนา) ภายหลังสิ...

ตัณหาเป็นเรื่องที่ต้องระมัดระวัง ต้องคอยรักษาจิตด้วยองค์แห่งมรรค อีกทั้ง พึงตักเตือนตนด้วยตน เป็นสิ่งที่เราควรต้องทำอยู่เป็นประจำ พระพุทธเจ้าทรงตรัสไว้ว่า “ท่านทั้งหลายจงมีความเพียร มีความสลดใจ เหมือนม้าดีถูกเขาตีด้วยแส้แล้ว มีความบากบั่น ฉะนั้น. ท่านทั้งหลายเป็นผู้ประกอบด้วยศรัทธา ศีล วิริยะ สมาธิ และด้วยคุณเครื่องวินิจฉัยธรรม มีวิชชาและจรณะถึงพร้อม มีสติมั่นคง จักละทุกข์อันมีประมาณไม่น้อยนี้ได้”...

สืบเนื่องมาจากในรายการ ช่วงใต้ร่มโพธิบท Ep.53 ที่ได้กล่าวในเรื่องเกี่ยวกับทาน  จึงได้ยกนิทานธรรมบท 2 เรื่องและนิทานชาดกที่มีความเกี่ยวเนื่องกัน มาเป็นตัวอย่างให้เห็นว่า ความตระหนี่เป็นเครื่องกางกั้นไม่ให้บรรลุธรรม  ธรรมบทแปลเรื่อง "โกสิยเศรษฐี" โกสิยะเศรษฐี อยากกินขนมเบื้องแต่กลัวต้องเสียทรัพย์เพราะมีคนอื่นจะมาขอกินด้วย จึงแอบไปทอดขนมบนยอดปราสาท 7 ชั้น พระพุทธเจ้าทรงให้พระโมคคัลลานะไปทรมานเศรษฐีเพ...

"อาสวะทั้งหลายของบุคคลใด สิ้นแล้ว, บุคคลใดไม่ถูกตัณหา ทิฎฐิ นิสัย ในอาหารแอบอิงแล้ว, และสุญญตวิโมกข์ อนิมิตตวิโมกข์ เป็นโคจรของบุคคลใด, ร่องรอยของบุคคลนั้น ๆ รู้ได้ยาก เหมือนรอยของนกทั้งหลายในอากาศฉะนั้น."… ธรรมบทแปลเรื่อง พระอนุรุทธเถระ   "บุคคลไม่ชื่อว่าเป็นเถระ เพียงเพราะมีผมหงอกบนศีรษะ ผู้แก่ง่อมตามวัยนั้น เราเรียกว่า ‘คนแก่เปล่า’ ส่วนผู้ใดมีสัจจะ อหิงสา ธรรมะ สัญญมะ และทมะ, ผู้นั้นแลคายมลทินไ...

“เธออย่าได้กล่าวคำหยาบกับใคร ๆ, ชนเหล่าอื่นถูกเธอว่าแล้ว จะพึงว่าตอบเธอ, เพราะว่าถ้อยคำแข่งดีเป็นเหตุให้เกิดทุกข์ การทำร้ายตอบพึงถูกต้องเธอ, ถ้าเธอไม่ยังตนให้หวั่นไหวดุจกังสดาลถูกตัดขอบปากแล้ว เธอนี้จะเป็นผู้ถึงพระนิพพาน, ความแข่งดีย่อมไม่มีแก่เธอ”…พระคาถาจากนิทานธรรมบทเรื่อง พระโกณฑธานเถระ  (ผู้มีรูปสตรีติดตามไปทุกแห่ง) “ผู้ใดรู้จุติและอุบัติของสัตว์ทั้งหลายโดยประการทั้งปวง เราเรียกผู้นั้น ซึ่งไม...

เป็นเรื่องราวของสามเณรที่มีความสามารถ 2 รูป ถึงแม้จะมีอายุเพียง 7 ปี ก็สามารถบรรลุพระอรหันต์ได้ด้วยความที่เป็นผู้สอนง่าย มีความเพียรในการฝึกฝนตนอย่างยิ่งยวด และบุพกรรมในชาติก่อน ๆ นั้นได้มีการบำเพ็ญบุญบารมีมาเป็นอย่างมาก ส่งผลให้มีปาฏิหาริย์เกิดขึ้นสุขสามเณร เป็นผู้สอนง่าย ในวันที่เห็นคนไขน้ำเข้าเหมือง ช่างศรดัดศรให้ตรง ได้พากเพียรฝึกตนจนบรรลุพระอรหัต และด้วยเดชแห่งบุญในเวลาทำสมณธรรมย่อมมีเทพเทวดา...

"คนตระหนี่จะไปสู่เทวโลกไม่ได้เลย คนพาลแลย่อมไม่สรรเสริญทาน ส่วนนักปราชญ์อนุโมทนาทาน ด้วยเหตุนั้นนักปราชญ์จึงเป็นผู้มีสุขในโลกหน้า"  นิทานพรรณนาที่ยกมาในคราวนี้ 2 เรื่อง เป็นเรื่องของทาน โดยเรื่องแรกเป็นเรื่อง “อสทิสทาน” เป็นทานชนิดที่ไม่มีใครเหมือนไม่มีใครเปรียบได้ อานิสงส์ของการทำทานทำให้เลิศด้วยลาภ ครั้งเมื่อในอดีตกาลพระนางมัลลิกาได้เป็นผู้จัดแจงอสทิสทานนี้ อันประกอบด้วย ทรัพย์ 14 โกฏิ ซึ่งพระรา...

นิทานพรรณนาที่ยกมาในคราวนี้กล่าวถึงตอนที่พระพุทธเจ้าประทับอยู่ที่พระเชตวัน ได้ปรารภเรื่องสามเณรน้อย 4 รูป ประกอบด้วยสังกิจจสามเณร , บัณฑิตสามเณร , โสปากสามเณร และเรวตสามเณร ที่ทั้งหมดอายุเพียง 7 ขวบเท่านั้น แต่บรรลุเป็นพระอรหันต์ขีณาสพ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พึงชนะคนโกรธ ด้วยความไม่โกรธ พึงชนะคนไม่ดี ด้วยความดี พึงชนะคนตระหนี่ ด้วยการให้ พึงชนะคนพูดเหลวไหล ด้วยคำจริง – จากนิทานธรรมบท “เรื่องนางอุตตรา” พระศาสดาจึงตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงดูมาตุคามซึ่งเป็นที่รักของมหาชน ในกาลก่อน ชนทั้งหลายในพระนครนี้แล ให้ทรัพย์พันหนึ่งแล้ว ได้ (อภิรมย์) วันหนึ่ง บัดนี้ แม้ผู้ที่จะรับเอาเปล่าๆ ก็ไม่มี, รูปเห็นปานนี้ ถึงความสิ้นและความเสื่อมแล้ว ภิกษุทั้งหลาย...

เรวตกุมารน้องชายของพระสารีบุตรผู้มีอายุ 7 ขวบ ได้หนีจากการแต่งงานไปบวชเป็นสามเณร แต่เกรงว่าญาติจะมาตามตัวกลับไป จึงเรียนกัมมัฏฐานจนบรรลุพระอรหันต์ แล้วถือบาตรแลจีวร เที่ยวจาริกไปถึงป่าไม้สะแก… ที่อยู่ของพระเรวตเถระ เป็นป่ารกด้วยไม้สะแก บางพวกกล่าวว่า เป็นสถานที่รื่นรมย์ ซึ่งพระพุทธเจ้าตรัสว่า พระอรหันต์ทั้งหลายอยู่ในที่ใด เป็นบ้านก็ตาม เป็นป่าก็ตาม ที่ลุ่มก็ตาม ที่ดอนก็ตาม, ที่นั้นเป็นภูมิสถานน่าร...

ความเดิมจากตอนที่แล้ว คือ นายพรานยอมปล่อยพญาหงส์ ในตอนที่ 2 นี้ เป็นตอนที่สุมุขะหงส์ได้ให้นายพรานพาไปหาพระราชา ประโยชน์ทั้งปวงของบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยกัลยาณมิตร ย่อมให้สำเร็จความสุขความเจริญเหมือนพญาหงส์ธตรฐและสุมุขหงส์ สมบูรณ์ด้วยกัลยาณมิตร เกิดประโยชน์ให้สำเร็จความสุขความเจริญ กลับมายังหมู่ญาติ ฉะนั้น Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระพุทธเจ้าทรงปรารภเรื่อง หงส์ชื่อสุมุขะไม่ละทิ้งพระยาหงส์ผู้ติดบ่วง เมื่อท่านพระอานนท์เอาตัวเข้าปกป้องพระพุทธเจ้าไม่ให้ถูกช้างนาฬาคีรีความสุขทางตา ทางหูที่เราได้รับนั้น คือ กับดักของมาร  ทำให้ใจเราชุ่มด้วยกามการใช้ความดี ความจริงใจ สามารถปกป้องตัวเองให้พ้นภัยได้ เอาชนะเล่ห์เหลี่ยมต่างๆ ได้ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ท้าวสักกะฯ หรือว่า พระอินทร์ คือตำแหน่งของจอมเทพผู้ปกครองเหล่าเทวดาอาศัยอยู่บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เมื่อครั้งเป็นมนุษย์ชื่อ มฆมาณพได้บำเพ็ญ วัตตบท 7 ประการ คือ 1. บำรุงมารดาบิดา, 2. ประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้เจริญในตระกูล, 3. พูดคำสัตย์, 4. ไม่พูดคำหยาบ, 5. ไม่พูดส่อเสียด, 6. กำจัดความตระหนี่, 7. ไม่โกรธ การที่จะมาเป็นมหาเทพได้ก็ต้องอาศัยการให้ทาน บำเพ็ญบารมีมาอย่างมากมายและต้องมีความเมตตา ท้าวสักกะฯ เป็...

การทำความดีต้องอาศัย “เวลา” ที่ความดีนั้นจะปรากฎผลเหมือนกับต้นไม้ที่กว่าจะออกผลก็ต้องอาศัย “เวลา” เช่นกันการทำความดี ถ้าเรามี “ความมั่นใจ” ในกฎแห่งกรรม ว่าความดีมีผล ความชั่วมีผล จัดเป็นสัมมาทิฐิเบื้องต้น โดยอาศัย “ศรัทธา” เป็นที่ตั้งบุคคลทำกรรมสิ่งใด ย่อมได้รับผลจากกรรมนั้น แต่บางครั้งก็ไม่ได้ขึ้นอยู่กับกรรม แต่เกิดจากปัจจัยแวดล้อม อย่างเรื่องของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ที่ประสบเคราะห์จากสภาพแวดล้อม...

การรู้จักเลือกคบคนที่ดี มีเมตตาก็เหมือนกับเราได้อาศัยอยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่ที่ให้ร่มเงา ทำให้ชีวิตเราอยู่ร่มเย็นเป็นสุขได้ เหมือนในนิทานธรรมบท และ นิทานชาดก ที่ยกมาในคราวนี้ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นิทานธรรมบทที่ยกมาในเอพิโสดนี้ประกอบด้วย เรื่องการผูกเวรของหมีและไม้ตะคร้อ, ความพินาศเพราะทะเลาะกันของฝูงนกกระจาบ, การเบาะแว้งกันของภิกษุชาวโกสัมพี, นางนกไส้(นกต้อยตีวิด) กับช้างเกเร ทั้ง 4 เรื่องได้แจกแจงให้เห็นถึงความย่อยยับ เสียหาย หากเกิดการขัดแย้ง ทะเลาะต่อกัน เพราะนำมาซึ่งการผูกเวรต่อกันอย่างเรื่องของนางนกไส้ (นกต้อยตีวิด) การขัดแย้ง การทำความแตกร้าวกัน ย่อมนำมาซึ่งความเดือดร้อนต่อตนเองและผู...

ถ้าเรามีคำสอนที่ดีที่ทำให้เราเกรงกลัวต่อบาป (หิริโอตตัปปะ) ก็จะทำให้มีเกรงใจต่อกัน ไม่ด่ากันเมื่อเรามีศรัทธา เชื่อมั่นในคำสอนเราก็จะเกิดหิริโอตตัปปะบุคคลผู้ฆ่าความโกรธได้ย่อมอยู่เป็นสุข จัดเป็นผู้มีขันติอดทนอย่างยิ่ง คนเราสมัยนี้ต้องมีที่ยึดเหนี่ยวจิตใจเพื่อให้จิตใจมั่นคงตั้งอยู่ได้ ไม่อย่างนั้นก็จะต้องทิ่มแทงกันด้วยหอกคือปาก ไม่มีใครเกรงกลัวอะไร อย่างนี้สังคมไม่ดีแน่ แต่ถ้าเรามีคำสอนที่สอนให้เราม...

พระราธะ ภิกษุผู้ว่าง่าย เป็นภิกษุรูปแรกที่บวชด้วยวิธีญัตติจตุตถกรรม และเป็นอสีติมหาสาวก 1 ใน 80 รูป ที่มีความคุณธรรมที่เลิศในด้านความเป็นผู้มีปฏิภาณแจ่มแจ้งความเป็นมาของท่านพระราธะ ทำไมจึงเป็นผู้ว่าง่าย เกี่ยวข้องอย่างไรกับท่านพระสารีบุตร ที่มีความกตัญญูกตเวที และคุณธรรมในความเป็นเลิศในเรื่องปฏิภาณพระราธะเป็นผู้ที่รับฟังคำตักเตือนด้วยความเคารพหนักแน่น บอกอย่างไรทำอย่างนั้น ไม่เกี่ยงงอน เป็นผู้ที่บ...

นิทานธรรมบทแปลเรื่องของ พหุปุตติการเถรี ผู้มีลูกมากแบ่งเป็นชาย 7 คน หญิง 7 คน แต่ไม่มีลูกคนใดอุปถัมภ์ดูแล ภายหลังจึงบวชและได้บรรลุเป็นพระอรหันต์ผู้ใดพึงเป็นอยู่ ๑๐๐ ปี แต่ไม่เห็นธรรมอันยอดเยี่ยม ความเป็นอยู่วันเดียวของผู้เห็นธรรมอันยอดเยี่ยมประเสริฐกว่านิทานเรื่องที่ 2 เป็นเรื่องของพราหมณ์เฒ่าที่บุตรก็ไม่ดูแล แต่ได้รับการช่วยเหลือ ภายหลังพราหมณ์ท่านนี้ก็บรรลุเป็นโสดาบัน และลูกก็รับกลับไปอยู่ด้วยเร...

บางคนบางครั้งบางทีไม่ได้จะเห็นทุกข์ ไม่ได้จะคิดถึงว่าต้องมาแก้ปัญหาอะไร เวลาอยู่บ้านมีความสุขดี ไม่ได้คิดจะมาวัด ไม่ได้คิดจะทำบุญให้ทาน ชั้นก็มีความสุขของชั้นดีพอวันหนึ่งมีความทุกข์มากเลย จะถูกแย่งเมียไปจึงค่อยคิดจะมาวัด ชายคนนั้น จะถูกพระเจ้าปเสนทิโกศลหาเรื่องใส่ให้จะถึงที่ตาย เพราะต้องการภรรยาของเขา แต่เรื่องพลิกเพราะบุญญาธิการของพระเจ้าปเสนทิโกศล ยังรักษาเอาไว้ด้วยความที่ท่านมีกัลยาณมิตร คือ พร...

เรื่องราวที่ปรารภการฝึกจิตของบัณฑิตสามเณร “บัณฑิต” คือผู้ฉลาด ผู้ที่พยายามฝึกจิตฝึกใจของตนเอง เห็นว่าลูกศรไม่มีจิตไม่มีใจ ยังดัดได้ น้ำไม่มีจิตไม่มีใจ ยังสามารถลำเลียงไปที่สูงกว่าได้ ไม้ไม่มีจิตไม่มีใจ ยังสามารถทำให้มันโค้งให้มันงอได้ แล้วคนมีจิตมีใจ ทำไมจะฝึกไม่ได้เมื่ออดีตชาติสามเณรบัณฑิตเคยเกิดเป็นมหาทุคตะคนเข็ญใจ แล้วได้ทำการบำรุงพระพุทธเจ้า เมื่อเสียชีวิตแล้วก็ได้มาเกิดเป็นเด็กชายบัณฑิต Hoste...

บุคคลทำกรรมใดไว้ย่อมต้องได้รับผลของกรรมนั้นไม่ว่าจะช้าหรือเร็ว ไม่ว่าจะเป็นกรรมดีหรือกรรมไม่ดีอรรถกถาที่ยกมาครั้งนี้กล่าวถึงเรื่องของ “กรรม” โดยยกเรื่องของพระติสสเถระผู้มีกายเน่า และ นายสุมนมาลาการ นายช่างดอกไม้ที่ยอมถวายชีวิตเพื่อพระพุทธเจ้า ทั้งสองทำกรรมอย่างไรบ้าง ? ยกนิทานธรรมบท 2 เรื่องขึ้นมาเป็นเรื่องของ “กรรม” โดยเรื่องแรกเป็นเรื่องของพระติสสะเถระผู้มีกายเน่า ด้วยโรคแผลพุพองได้รับความทรมานเ...

ยกนิทานชาดกเรื่อง นกขมิ้นกับลิงพาล พระพุทธเจ้าทรงตรัสปรารภ สัทธิวิหาริกของพระมหากัสสปเถระผู้รับฟัง;ต้องมีจิตใจที่มีความหนักแน่น มั่นคง ไม่หวั่นไหวไปในทั้งคำชม คำด่า คำว่า, ผู้พูด; พูดชี้ชวน ตักเตือนอย่างใด ๆ ต้องอยู่ในสัมมาวาจา ยกนิทานธรรมบทเรื่องราวของ นายสุปปพุทธะ ผู้ที่เป็นโรคเรื้อน แต่เป็นผู้ไม่ขัดสนในอริยทรัพย์ บุคคคลผู้มีอริยทรัพย์ 7 เป็นผู้ไม่ขัดสน… “ความร่ำรวย การมีทรัพย์ เราไม่ได้ดูแค่ภาย...

พระศาสดา เมื่อทรงอาศัยภัททิยนครประทับอยู่ในชาติยาวัน (ป่ามะลิ) ทรงปรารภเมณฑกเศรษฐี, บุรพกรรมของท่านเศรษฐี โทษของคนอื่นเห็นได้ง่าย แต่โทษของตนเห็นได้ยากและคอยปกปิดโทษของตนเองไว้ การเป็นเศรษฐีไม่ได้เป็นด้วยการอ้อนวอนขอร้อง แต่มีเหตุปัจจัยมาจากการให้ทาน การรักษาศีล และ การภาวนา เมื่อพราหมณ์มาขโมยแก้วมณีในกุฏิที่สร้างถวายพระเจ้าวิปัสสีไว้ โชติกเศรษฐีก็ได้ตั้งจิตอธิษฐาน (ตั้งใจมั่นอย่างแรงกล้า) ที่จะละ...