Marm ni vaat (Gujarati) - Bhagvat Puran - Devi Bhagvat

આ અધ્યાયમાં યુધાજિત અને વીરસેન વચ્ચેના યુદ્ધનું વર્ણન છે, જેમાં વીરસેન મૃત્યુ પામે છે અને તેની પુત્રી મનોરમા તેના પુત્ર સુદર્શન સાથે જંગલમાં નાસી જાય છે. મનોરમા અને સુદર્શન ભરદ્વાજ ઋષિના આશ્રમમાં આશ્રય મેળવે છે, જ્યાં તેઓ સુરક્ષિત રહે છે અને સુદર્શનને ઉછેરવામાં આવે છે.

આ અધ્યાયમાં આપણે કોસલના રાજા ધ્રુવસંધિના મૃત્યુ પછી તેમના બે પુત્રો વચ્ચે ઉત્તરાધિકાર માટે થયેલા વિવાદની વાત કરીશું. રાજકુમારોના દાદાઓ વચ્ચેના ઝઘડાએ કેવી રીતે રાજ્યમાં અશાંતિ ફેલાવી અને સત્તા માટેની લડાઈએ કેવી રીતે રાજ્યની શાંતિ અને સમૃદ્ધિને જોખમમાં મૂક્યા તેની ચર્ચા કરીશું.

આ અધ્યાયમાં રાજા જનમેજય વ્યાસજીને પૂછે છે કે વિષ્ણુએ દેવી યજ્ઞ કેવી રીતે કર્યો, જેના જવાબમાં વ્યાસજી વિષ્ણુ દ્વારા દેવીની પૂજા અને યજ્ઞનું વિસ્તૃત વર્ણન કરે છે. દેવીની કૃપાથી વિષ્ણુને દેવોમાં સર્વશ્રેષ્ઠ સ્થાન પ્રાપ્ત થાય છે અને આકાશવાણી દ્વારા દેવી તેમના વિવિધ અવતારોમાં શક્તિ રૂપે વિષ્ણુની મદદ કરશે એવું વરદાન આપે છે.

આ અધ્યાયમાં વ્યાસજી રાજા જનમેજયને યજ્ઞના ત્રણ પ્રકાર - સાત્વિક, રાજસિક અને તામસિક - વિશે સમજાવે છે અને કર્મ અને ભાવનાના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે. અંતમાં, વ્યાસજી જનમેજયને તેમના પિતાને નરકમાંથી મુક્ત કરવા દેવી યજ્ઞ કરવાની સલાહ આપે છે.

આ અધ્યાયમાં આપણે દેવદત્તના પુત્ર ઉતથ્યની કથા સાંભળીશું, જે વેદ અને શાસ્ત્રોના જ્ઞાન વિનાનો હતો, પરંતુ હંમેશા સત્ય બોલતો હોવાથી 'સત્યવ્રત' તરીકે ઓળખાયો. એક શિકારી દ્વારા પીછો કરાયેલ જંગલી ભૂંડ જ્યારે તેની પાસે આશ્રય માટે આવે છે ત્યારે સત્યવ્રત દેવી સરસ્વતીના મંત્રનો અજાણતા જાપ કરે છે અને દેવીની કૃપાથી તેને જ્ઞાન અને કવિતાની શક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે.

આ અધ્યાયમાં આપણે દેવદત્ત નામના બ્રાહ્મણની કથા સાંભળીશું, જેમણે પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ કર્યો અને ગોવિલ ઋષિના શાપથી તેમને અભણ પુત્ર થયો. આ અભણ પુત્ર ઉતથ્ય કેવી રીતે વૈરાગ્ય તરફ વળ્યો અને જંગલમાં તપસ્યા કરવા ગયો તેની વાત આપણે જાણીશું.

આ અધ્યાયમાં નારદજી બ્રહ્માજીને ત્રણ ગુણો - સત્વ, રજસ અને તમસ - વિશે વધુ સમજાવવા વિનંતી કરે છે, કારણ કે આ ગુણો એકબીજા સાથે મળીને કેવી રીતે કાર્ય કરે છે તે સમજવું મુશ્કેલ છે. બ્રહ્માજી જણાવે છે કે ત્રણેય ગુણો વિરોધાભાસી હોવા છતાં એકસાથે મળીને કાર્ય કરે છે અને દેવી જ સર્વોચ્ચ શક્તિ છે, જે આ ગુણોથી પર છે.

આ અધ્યાયમાં આપણે ત્રણ ગુણો અને એમની વચ્ચેના સંકલનની વાત કરીશું. સત્વગુણ, રજોગુણ અને તમોગુણ એકબીજા સાથે કેવી રીતે સંકળાયેલા છે અને આપણે સત્વગુણને કેવી રીતે પ્રાધાન્ય આપી શકીયે તેની ચર્ચા કરીશુ.

આ અધ્યાયમાં દેવી બ્રહ્માજીને તત્તવનિરૂપણ એટલે તત્વજ્ઞાનની અત્યંત ગૂઢ એવી વાત કરે છે અને મહતત્વ, જ્ઞાન અને ક્રિયાશક્તિ પર પ્રકાશ પાડે છે.

અધ્યાયમાં આપણે બ્રહ્માજીને દેવીએ આપેલો ઉપદેશ સાંભળશું.દેવી કહે છે કે તેઓજ સર્વશક્તિમાન અને સત છે. અથાર્ત બ્રહ્મ છે.

વિષ્ણુ ભગવાનની દેવી સ્તુતિ બાદ, શિવ, દેવીને સ્તુતિ કરતા, તેમની સર્વ-વ્યાપક શક્તિને સ્વીકારે છે, કહે છે કે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ - બધા તેમની શક્તિથી જ અસ્તિત્વ પામે છે. ત્યાર બાદ શિવ દેવી પાસે તેમનો નવાક્ષરી માંત્ર પાછો મેળવે છે. ત્યારબાદ બ્રહ્માજી દેવીની સ્તુતિ કરતા તેમને પ્રશ્નો કરે છે.

આ અધ્યાયમાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ મણિ-દ્વીપ પર ભુવનેશ્વરી દેવીને મળે છે, જેઓ તેમને પોતાના ચરણોમાં સમગ્ર બ્રહ્માંડનો અનુભવ કરવા પ્રેરે છે. વિષ્ણુ દેવીને ભક્તિભાવે સ્તુતિ કરે છે, તેમની સર્વ-વ્યાપક શક્તિને સ્વીકારે છે અને કબૂલ કરે છે કે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ કે શિવ - કોઈ પણ ન - પોતાના કાર્યો દેવીની શક્તિ વગર કરી શકતા નથી.

આ અધ્યાયમાં આપણે સાંભળીશું કે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ પોતાની વાયુયાન મારફતે બ્રહ્માંડની સફર કરે છે, જેમાં તેઓ વિભિન્ન દિવ્ય સ્થળો જુએ છે. અંતે, તેઓ મણિ-દ્વીપ પર બેઠેલી ભુવનેશ્વરી દેવીને જુએ છે, જે વિશ્વની પ્રથમ શ્રષ્ટિ અને સર્વ શક્તિમાન માતા તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે.

આ અધ્યાયમાં આપણે સાંભળીશું કે કેવી રીતે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ તેઓ કોણ છે તે અંગે મૂંઝવણમાં પડી ગયા. આપણે એ પણ સાંભળીશું કે કેવી રીતે દેવી તેમને વિમાન દ્વારા બ્રહ્માંડોના પ્રવાસ પર લઈ જાય છે.

જનમેજયની અધ્યાત્મની કેડી પર ચાલવાની શરૂઆત થઈ છે. એટલે એમણે વ્યાસજીને પ્રશ્ન કર્યો છે કે આ બ્રહ્માંડ કેવી રીતે ઉત્પન્ન થયું. એના ઉત્તરમાં વ્યાસજી, નારદજી અને બ્રહ્માજી વચ્ચે થયેલા સંવાદ અને દેવીની મહત્તાની વાત કરે છે.

આજના અધ્યાયમાં આપણે આજ આસ્તિક મુનિએ જનમેજયના સરસત્રને કેમ અને કેવી રીતે રોકયો તેની વાત કરવી છે. આસ્તિક મુનિના જન્મની કથા વ્યાસજી જન્મેજયને સમજાવે છે અને કરુણાની મહત્તાની વાત કરે છે.

આ અધ્યાયમાં આપણે જન્મેજયના રાજ્યાભિષેક, લગ્ન અને પરિપક્વતાની વાત કરવી છે. ઉતંકમુનિના પ્રભાવમાં આવી જઈને જન્મેજય સર્પસત્રની શરૂઆત કરે છે તેની પણ વાત આપણે કરવી છે. આ સર્પસત્રનું નિવારણ આસ્તિક મુનિએ કેવી રીતે કર્યું તે પણ આપણે આ અધ્યાયમાં જાણીશું.

આજના અધ્યાયમાં આપને તક્ષકનાગ અને બ્રાહ્મણ કશ્યપ વચ્ચેનો વાર્તાલાપ સાંભળીશું.અને ત્યાર પછી કેવી યુક્તિ કરીને તક્ષકનાગ વિધિનું વિધાન પૂર્ણ કરવા માટે પરિક્ષિત રાજાને ડશે છે તેની પણ વાત સાંભળીશું.

આજના અધ્યાયમાં આપણે તપસ્વી રૂરૂ અને તેમના પ્રેમની કથા સાંભળીશું. દેવદૂતના માગ્યા પછી તપસ્વી રુરૂએ પોતાની અડધી જ઼િંદગી પ્રિયતમા પ્રમદ્વરાને જીવિત કરવા માટે આપી દીધી તેના દ્વારા આપણે પ્રેમ અને ત્યાગ એવી મર્મની વાત સમજીશું. આ તરફ પરિક્ષિત રાજાની પોતાની જિજીવિષાની વાત પણ સાંભળીશું.

આ અધ્યાયમાં આપણે યદુકુળના નાશની અને રાજા પરીક્ષિતની કથા સાંભળવી છે. અહીંયા આપણે ભગવતપુરાણની શરૂઆત કેવી રીતે થાય છે, તેની પણ વાત કરીશું.

આજના અધ્યાયમાં આપણે.વ્યક્તિગત ચરિત્રની વાત કરવી છે. મહાભારત દ્વારા આપણે ધૃતરાષ્ટ્ર, યુધિષ્ઠિર અને ભીમના ચરિત્ર વિશેની વાત કરીશું અને તેના દ્વારા આપણે આપણા પરિવાર માટે કેવી વાતો શીખી શકે તે પણ સમજીશું.

આજના અધ્યાયમાં આપને વ્યાસજીને ત્રણ પુત્રો અને પાંડવોના જન્મની કથા સામ્ભળીશું. ખાસ કરીને માતા કુંતીના કથાનકની વાત કરશું.

આજના અધ્યાયમાં આપણે સત્યવતી અને શાંતનુના લગ્નની વાત અને ભીષ્મપ્રતિજ્ઞાની વાત કરવી છે.

આ અધ્યાયમાં આપણે ગંગાથી વસુઓના જન્મ અને દેવવ્રતના જન્મની વાત કરવી છે. ગંગા અને શાંતનું વચ્ચેના સંવાદને પણ મર્મથી સમજવો છે.

ઋષિઓએ સુતજીને પ્રશ્નો કર્યા છે કે વ્યાસજીએ અને ભીષ્મજીએ જે પ્રકારના નિર્ણયો લીધા તે સા સારું. તેના જવાબમાં સુતજી રાજા મહાભિષ, ગંગા, વસુઓ અને શાંતનુ રાજાની કથા સંભળાવે છે. તેઓ આ કથા દ્વારા મહાભારતની પુર્વભુમિકા બાંધે છે.