Voorproevers

Hugo Schiltz is misschien wel de belangrijkste Vlaams-nationalist van de 20ste eeuw. Als voorzitter van de Volksunie loodste hij zijn partij naar de ondertekening van het roemruchte Egmontpact. Sindsdien werd hij op handen gedragen door de enen, beschimpt door de anderen. Maar hij is ook de vader van het federale België, want hij ligt aan de basis van de rechtstreekse verkiezing van de deelstaatpa...

In 1958 kwamen vijftien knappe koppen samen om zich te buigen over het probleem van de Palestijnse vluchtelingen. Eén van hen was filosoof Hannah Arendt. Ze kwamen met een heel rapport vol met oplossingen. Dat rapport is pas onlangs opgedoken en zou dat bijna 70 jaar nog actueel kunnen zijn? Alicja Gescinska heeft het vertaald, samen met een andere tekst van Arendt over Palestina.

Lang voor de Russische invasie in 2022 was er al oorlog in de Oekraïense frontstad Mariinka. Te midden van de oorlog wordt een veelbelovend bokstalent een militaire paramedicus, smokkelt een meisje goederen over de frontlinie, en vechten twee broers nu aan weerszijden van de frontlinie – tegen elkaar – terwijl hun jongste broer veilig ver van de oorlog bij een adoptiegezin in de VS woont. Pieter-J...

De dag was 24 oktober 1975: de feministische beweging Rødstrømper, Rode Kousen, was erin geslaagd om meer dan 90% van de Ijslandse vrouwen te mobiliseren om die dag niét te werken. Niet in huis. Niet buitenshuis. Bedoeling was om duidelijk te maken hoe veel ongeziene, onderschatte arbeid vrouwen wel verrichtten. Het wàs duidelijk: Ijsland stond stil, die 24ste oktober. Een Amerikaanse docu daarove...

Charley Toorop is een van de opvallendste kunstenaars uit de eerste helft van de twintigste eeuw, maar bij ons misschien nog te onbekend. Haar schilderijen zijn radicaal persoonlijk. Getekend door jeugdtrauma’s zocht ze haar waarheid in de verf. Toorop combineerde haar werk met een bewogen privéleven. Ze was moeder van drie kinderen, had vele hartstochtelijke affaires en was bevriend met sleutelfi...

Germaine de Staël (1766-1817) was de enige vrouw voor wie Napoleon ooit bang was. Ze trotseerde de conventies van haar tijd, was machtig en invloedrijk en had een salon waar iedereen die ertoe deed graag kwam. Bovendien was ze een veelgelezen en scherpzinnig schrijver, een Europees georiënteerde intellectueel en – zo betoogt Margot Dijkgraaf in haar biografie van Madame de Staël – een feministe av...

Dezer dagen verdrinken we in de oceaan van content, die de streamingindustrie ons voorschotelt. Films, series, documentaires zijn zo toegankelijk geworden dat ze bijna alle betekenis verliezen. Ooit was het anders. Films waren zorgvuldig uit te kiezen, uit de schappen van de videotheek. Over zijn liefde voor die videotheek en de VHS-banden die hij er huurde, schreef Thomas Heerma van Voss 'VHS', e...

Van eenzaamheid en gebrek aan sociale steun ga je sneller dood dan van roken of obesitas. Sociaal gezonde mensen leven langer en gelukkiger, maar onze sociale gezondheid staat onder druk, een groeiende groep mensen voelt zich niet meer verbonden met anderen. Met behulp van inzichten uit de psychologie, de medische wetenschap en de neurowetenschap zoekt Ap Dijksterhuis naar oplossingen in zijn boek...

Ooit verrees in Ieper wat het Walhalla van de spraaktechnologie had moeten worden: Flanders Language Valley, het zandkasteel van lokale helden Jo Lernout en Hauspie. Nu is er de film 'Dust' van regisseur Anke Blondé. Fictie over universele thema's als hoogmoed en val maar toch enigszins geïnspireerd door het Icarusverhaal van Jo en Pol. Met journalist Ellen Vermorgen van De Tijd duiken we weer eve...

Om werkende ouders te ondersteunen, bestaat er een netwerk van kinderdagverblijven. En toch is het hàrd zoeken naar een crèche. Want crèches vinden geen personeel. Hoe komt dat? Hoe is dat voor je kindje? Hoe voor de kinderbegeleiders? Om daar zicht op te krijgen, ging onderzoeker aan de KdG-hogeschool Dietlinde Willockx 1 jaar werken in de opvang. Annemie Peeters doet dat ook, een halve dag per w...

Weinig vrouwen in de geschiedenis die zo tot de verbeelding spreken als Jeanne d'Arc, maar net daarom zijn er ook veel misvattingen over haar. Was ze wel een eenvoudig boerenmeisje? Hoorde ze stemmen? Hoe vaak trok ze geharnast en te paard ten strijde? Waarom is ze eigenlijk heilig verklaard? Veel vragen, en gelukkig ook veel antwoorden dankzij het boek van Edward De Maesschalck met de toepasselij...

Jean-Pierre & Luc Dardenne zijn filmmakers, en vooral ook broers. Ze worden altijd in één adem genoemd. Zo hard, dat veel mensen hun voornamen niet kennen, maar ze samen de voornaam ‘Broers’ lijken te krijgen. Want de Broers Dardenne, die maken uitzonderlijke films en winnen daar uitzonderlijk veel prijzen en lof mee. Films die soms de wereld verbeteren, zonder te moraliseren. Tijd dus, voor een b...

Bacteriën zijn meestal ver van ons bed tot we er ziek van worden. Of - tot je ze tot een ‘ik’-persoon in een verhaal maakt. In haar boek 'Er werd eens' neemt theater- en cidermaker Britt Bakker de lezer mee naar het prilste begin van ons bestaan, ons oudste voorouderschap. Een tijd waarin bacteriën op wonderlijke wijze de wereld schiepen zoals we die vandaag kennen.

Vijftig jaar nadat de Dolle Mina’s op straat kwamen met de leuze ‘Baas in eigen buik' zou je kunnen denken dat hun werk gedaan is. Maar dan zou er geen boek verschijnen met diezelfde titel. Vruchtbaarheid wordt nog steeds getekend door onrecht: de criminalisering van abortus, hogere moeder- en babysterfte bij mensen van kleur en opstapelend bewijs van grensoverschrijdend gedrag in de geboortezorg....

Wat als we àlles wat we in onze handen krijgen gaan bekijken als een geschenk? En hoe verandert dit dan onze kijk op ons eten, onze kleren, ons werk? Botanicus Robin Wall Kimmerer verkent in haar boek ‘Geschenken van het krentenboompje’ de geschenkeconomie, gebaseerd op wederkerigheid en overvloed. Een andere manier om te kijken naar consumptie(goederen) en naar onze relatie met de natuur. Filosoo...

In alle geluks-indexen staan Scandinaviërs aan de top. Zweden, Denen en Noren lijken op ons en wonen niet ver. En toch zijn ze beter af dan wij: tevredener, gezonder, met een betere balans tussen werk en privé, én met een betere man-vrouw balans. Hoe doén ze dat? Waarom zijn we zo verschillend? De Deen Søren Hansen woont al 25 jaar in Brussel en kan vanop afstand kijken. Hij ontdekte het geheim. G...

"‘In vijf jaar kan alles in Rusland veranderen, maar in tweehonderd jaar verandert er niets" met dit citaat begint historicus Michel Krielaars zijn boek 'Rivier van bloed', waarin hij de loop van de Wolga volgt, de machtige rivier die door grote delen van alle voorbije en toekomstige Russische rijken stroomt. Onderweg liggen 3500 kilometer aan boeiende verhalen voor het oprapen. En intussen probee...

Sinds 1945 hebben Europeanen oorlog zo succesvol van hun grondgebied geweerd dat ze de grootste pacifisten ter wereld zijn geworden. Maar met de inval van Rusland in Oekraïne is oorlogsdreiging terug op het continent. Europeanen herbewapenen zich en denken opnieuw na over oorlog en geweld. In haar boek 'Zondagskinderen' onderzoekt Caroline de Gruyter wat het voor Europa betekent als vrede niet lan...

Gedurende twee jaar schreef Ilja Leonard Pfeijffer essays voor De Morgen waarin hij de stand van de wereld beschreef, analyseerde en becommentarieerde. Krantenstukken doorstaan zelden de tand des tijds, maar nu ze gebundeld zijn, is er toch een rode draad in te vinden: een pleidooi om minstens na te denken, liefst te confronteren en als het even kan uit te dagen of zelf de kracht van verandering t...

Jeroen van der Kris kreeg een nieuwe lever, net als jaarlijks ongeveer 200 andere Nederlanders. Jeroen is ook journalist bij het NRC. Combineer die twee en je krijgt 'Het aanbod', een boek met verhalen over de geschiedenis van transplantaties, interviews met chirurgen, onderzoekers, medepatiënten en natuurlijk het brutaal eerlijke persoonlijk verslag van zijn eigen leven in het Rijk der Zieken. Ho...

Ooit was de winter een vast jaargetijde tussen herfst en lente. Nu moet je hem gaan zoeken. Jan Hertoghs doet dat in herinneringen, in kranten, in foto's. En in zijn boek. Frederik Buyckx is ook op zoek naar een leven dicht bij de natuur. Dat vindt hij in Kirgizië en in Albanië. Hij maakt er foto-documentaires, vaak in de sneeuw (Horse Head. Wolf) en hij heeft er thegoldengoat.albania opgericht. E...

Een boek over Parijs, Pieter van der Wielen is uiteraard lang niet de eerste die er een schreef, maar hij koos een zeer specifieke invalshoek: hotelkamers! In 1999 vond hij een hotelgids met de tweehonderdveertig meest charmante hotels van Parijs. Zijn missie: overnachten in alle hotels die in de gids staan, en daar is hij al 26 jaar mee bezig. Over zijn ervaringen én over de verhalen die bij de h...

We ergeren ons allemaal wel eens aan kutdoppen op drinkflesjes, hinderlijke trajectcontroles of andere regels. Maar sommigen voelen zich zodanig bedreigd door de overheid, of worden ziek van 'chemtrails’ en 5G, dat ze eieren voor hun geld kiezen, alles verkopen en op zoek gaan naar een plaats op aarde waar je nog echt vrij kan zijn. Paraguay bijvoorbeeld. 'Wakker in Paraguay' is een docureeks waar...

Inès van den Kieboom was de negentig voorbij toen een tentoonstelling bij Tim Van Laere Gallery haar beroemd maakte. Ingrid Vander Veken kende haar al veel langer. "Zij is de tweede vrouw van de vader, ik ben de tweede vrouw van de zoon", zo begint Vander Veken haar boek 'Alles overkomt mij'. Met humor en empathie vertelt ze wat aan deze plotse roem voorafging en wat Inès allemaal is overkomen. Te...

In het In Flanders Fields Museum vertellen veertig families het verhaal van hun voorouders, die tijdens de 1e WO op de vlucht sloegen. Soms zijn er brieven, dagboeken en foto’s, maar veel vaker komen de verhalen uit de mondelinge overlevering. Het museum verzamelde die na een oproep vorig jaar. Lang daarvoor al kwam ook schrijfster Anne Provoost het vluchtverhaal van haar grootmoeder Anna Vandewal...