Voorproevers

De biografie die historicus Vincenzo De Meulenaere schreef over Karel V, heeft als ondertitel: 'De machtigste man ooit in Vlaanderen geboren'. Hoe machtig was hij werkelijk? Hoe slaagde hij erin zijn grote rijk te besturen? En hoe 'Vlaams' was onze Keizer Karel, geboren in de latrines van het Gentse Prinsenhof en gestorven in een Spaans klooster? De Meulenaere vertelt zijn fascinerende levensverha...

Jotie T’Hooft wordt in de lessen Nederlands op school al te vaak gereduceerd tot de te snel opgebrande junkie van de neoromantiek. Maar de hardnekkige vonk van zijn uitzonderlijke talent en zijn groots en meeslepende leven kan nog steeds oplaaien in jonge zielen van vandaag. Dat blijkt uit de begeesterde podcast 'Joootie' van theatermakers en Jotieliefhebbers Winter De Cock, Hanna Mensink en Robbe...

Dora Richter en Gerd Katter behoren tot de eerste trans mensen in de geschiedenis die fysiek van geslacht veranderden. Dat gebeurde bij het revolutionaire Institut für Sexualwissenschaft van de arts Magnus Hirschfeld in Berlijn. In zijn boek 'Transgender pioniers' vertelt Alex Bakker hun verhaal en dat van het instituut. Hoe was hun leven voor en na de transitie? En wat was de betekenis van het in...

In 1925 reisde schrijver en journalist Joseph Roth naar Zuid-Frankrijk en werd er verliefd op de streek. Op het feest van het eten in Lyon, de tragische ruïnes van Les-Baux-de-Provence, Marseille dat tegelijk aantrekt en afstoot. Honderd jaar later trekt Frankrijkcorrespondent Jolien de Bouw door de Midi met Roth als gids. In een brief aan Roth en de lezer beschrijft ze hoe het land de voorbije ee...

Onze nationale kunstgeschiedenis is een schatkamer van LGBTQ-kunst. Soms als krachtig statement, vaak subtiel versluierd. Jonas Roelens en Thijs Dekeukeleire verzamelen in hun boek 'Kunst uit de kast' vijftig queer kunstwerken. Van een perfect gepositioneerde pijloker bij Rubens tot een queerbewuste koekoek bij Kasper Bosmans. Van een middeleeuwse Vernietiging van Sodom tot een collage van Sofie M...

Een deurklink, een briefje van tien euro: we vinden geregeld iets vies, terwijl het in wezen onschuldig is. Ons verlangen naar een schoon en smetvrij bestaan kan het rationele overstemmen. Wie bepaalt wat vies en wat proper is? Luuk Vulkers ontleedt in 'Alles lekt' het fascinerende fenomeen dat hemzelf ook ontregelde: smetvrees.

In haar boek 'Erfzonde' verkent geneticus Kathryn Paige Harden de intrigerende wisselwerking tussen genetica, gedrag en moraal. Hoe verantwoordelijk zijn we voor onze daden, als zowel onze biologie als onze ervaringen ons vormen? Heeft de (genetische) wetenschap onze morele keuzes veranderd? Kunnen we anders leren kijken naar straf en vergeving? Geneticus Sonia van Dooren las het boek.

Na de laatste ijstijd warmde het klimaat weer op, veranderde het landschap en maakte de mens opnieuw zijn intrede in Europa. Waarom besloten die mensen naar hier te trekken en hier te blijven? En hoe zagen hun samenlevingen eruit? In zijn boek 'Wereldreizigers' beschrijft archeoloog Alexander van de Bunt de 'ontdekking' van Europa, vanaf de prehistorie tot en met de oudheid.

Al in de tiende eeuw wist wetenschapper Ibn Al-Haytham dat we niet met onze ogen, maar wel met onze hersenen kijken. Dat maakt hem de vader van de moderne optica. Maar toch blijft zien iets mysterieus. Mogen we onze oogbollen zomaar reduceren tot praktische lichtsensoren? Of spelen ze een grotere rol? Hoe sturen de woorden die we aan beelden geven onze waarneming van de wereld? Bernke Klein Zandvo...

Na de veroveringen van Caesar drukten de Romeinen een onuitwisbare stempel op het gebied dat nu België en Nederland vormt. Ze organiseerden het bestuur, legden wegen aan, stichtten steden. Ze maakten de Lage Landen tot een sleutelregio van het West-Romeinse Rijk. Maar er was een keerzijde: de Gallische oorlogen kostten duizenden menslevens en de Pax Romana was een gewapende vrede. Robert Nouwen be...

Ieder van ons heeft een stel hersenen, maar niet iedereen gebruikt het even intensief. Professor Dick Swaab wel. Sterker nog, hij is een wereldautoriteit op het gebied van ons brein. En al sinds de publicatie van zijn boek ‘Wij zijn ons brein’ is hij uit de academische cocon gekropen en een stem in het publieke leven geworden. Nu, op zijn 81ste is zijn autobiografie klaar. Of beter zijn neurobiogr...

In zijn nieuwe boek 'De tijdreiziger' reist historicus Philip Dröge door de tijd. Niet zoals in 'Suske en Wiske' of 'Back to the future' maar wel als een zoektocht naar het meten van iets ongrijpbaars als tijd. Van een Zweeds eiland waar Tycho Brahe als het ware de tijd uitvond over een tempel als een kalender in India, tot aan de internationale datumgrens, de plek waar vandaag gisteren wordt en w...

Het oude Egypte spreekt al eeuwen tot de verbeelding, en de opening van het nieuwe Grand Egyptian Museum in Caïro gaf die belangstelling nog een extra impuls. Ook egyptoloog Marleen Reynders is al een leven lang gefascineerd door 'De wereld van de farao’s' en verzamelde haar kennis in een boek met bekende verhalen over piramides en hiërogliefen, maar ook met nieuwe inzichten over de rol van de Nij...

Taiwan heeft vele bezetters gekend: de Portugezen, de Nederlanders, de Japanners en Chinezen. De afgelopen decennia heeft het eiland zich ontwikkeld tot een goed functionerende democratie en een technologische supermacht. Maar de onafhankelijkheid van Taiwan wordt al decennia betwist door China. Wordt Taiwan inderdaad het volgende geopolitieke brandpunt en wat zijn dan de gevolgen? Oost-Aziëspecia...

Daan Gielis was een naam die je overal hoorde gonzen in de kunstwereld. Zijn speelse sculpturen en poëtische neoninstallaties kenden steeds meer succes. Net op het moment dat zijn carrière de wind in de zeilen kreeg , ging zijn gezondheid steil bergafwaarts. Daan leed aan de ongeneeslijke auto-immuunziekte sclerodermie. Oliver Rynders maakte met 'Happy sad' een documentaire over een kunstenaar die...

Ivo Michiels, een naam die we misschien nog kennen uit de lessen Nederlands, was een literaire reus die in zijn experimentele romans de grenzen van de literatuur opzocht. Maar hij was ook een sfinx, die zijn literaire labyrint bouwde om zelf zijn raadsels niet te moeten prijsgeven. Sigrid Bousset kende hem al van in haar kindertijd. Ze schreef een onthullend maar diepmenselijk boek over haar oude...

Sarah De Vlam schreef '¡Me gusta!', een boek over Spanje, droombestemming voor bleke vakantiegangers, hippe citytrippers en zoekende pelgrims. Land van de zon, maar met een soms donker verleden. Ze woont en werkt zelf al jaren in Spanje, of beter: in Catalonië. Want hoe Spaans voelen al die Spanjaarden zich?

Rond, gezond, en als alles meezit behoorlijk knapperig en sappig. Pinokkio nam er één mee naar school, Eva bood Adam een hapje uit de hare aan. De appel! Evelien De Vlieger maakte met illustratrice Wendy Panders het boek 'De mooiste van het land', met sappige weetjes en verhalen over een onderschatte vrucht. Een boek met sprookjes, maar vooral ook met verrassende ware verhalen: bijvoorbeeld hoe be...

Flor Didden is expert migratie bij 11.11.11. In zijn boek 'Bel me als je daar bent' reist hij langs de Europese buitengrenzen en maakt hij de balans op van tien jaar 'vluchtelingencrisis' en migratiebeleid. Hij komt in bossen, ziekenhuizen en opvangcentra en praat met mensen op de vlucht en met solidaire, bezorgde burgers. Schrijnende verhalen, maar ook hier en daar een lichtpunt. En een pleidooi...

De zeven hoofdzonden kennen velen misschien vooral uit Humo-interviews of uit een film met Morgan Freeman maar duizend jaar lang vormde deze lijst van trots, afgunst, woede, luiheid, hebzucht, gulzigheid en lust een gids tot zelfkennis. Met de hulp van deze zeven zonden kon je als middeleeuwer werken aan je tekortkomingen en je problemen oplossen. Historicus Peter Jones schreef er een boek over: '...

De digitale samenleving lijkt een onstuitbare sneltrein. Maar wie heeft het spoor getrokken, wie bepaalt de snelheid en waar gaat de reis naartoe? Volgens Paola Verhaert rijdt deze trein niet blindelings: achter de schermen sturen macht en belangen de koers. In haar essay 'Technologie is politiek' ontrafelt Verhaert de structuren die digitaal onrecht voeden en onderzoekt ze de rol van technologie...

Vrijlating uit de gevangenis wordt vaak gezien als een nieuw begin, maar voor velen start dan een harde realiteit: een leven zonder netwerk, zonder toegang tot basisdiensten, vaak met dakloosheid, armoede en mentale problemen. Elk jaar komen zo’n 20.000 mensen vrij, maar de samenleving lijkt hen niet altijd terug te willen. Na een toevallig gesprek met iemand die pas vrijkwam, besloot Layla El‑Dek...

Niets belangrijker dan gezien en gehoord worden als kind, om een goeie start te kunnen maken. Dat is de basis van de podcast met logische titel #GezienGehoord, van SOS Kinderdorpen. Daarin gesprekken met mensen die zich weinig of niet gehoord en gezien voelden in hun jeugd, en gesprekken met experts. In deze 'Voorproevers' een uit elke categorie: ervaringsdeskundige Ronny Mosuse en jeugdpsychiater...

Kloegen ze in de middeleeuwen al over de jeugd van tegenwoordig? En bestond er eigenlijk wel zoiets als 'jeugd' in de middeleeuwen of is dat een 20ste-eeuwse uitvinding? En zijn ze altijd lui, spilzuchtig en onverantwoordelijk geweest? Goede vragen, en aan historici om ze te beantwoorden. Peter Stabel en Anke De Meyer zijn er zo twee en zij schreven een boek over de stedelijke jongerencultuur in d...

We leven in een tijd waarin de werkelijkheid niet langer is gebaseerd op een gedeelde ervaring, maar een product is dat per individu op maat wordt gemaakt. Wie controle heeft over het verhaal, heeft de macht om mensen een bepaalde richting in te sturen. In haar essay 'Ik zie wat ik geloof' laat Roxane van Iperen zien hoe Big Tech ons met minimale inspanningen gevangenhoudt. Maar ze toont ook vluch...