Sanat Uzun, İlham Sonsuz

26 Eylül 2016 tarihli programda melankoli ve sanattan konuşulmaya başlanıyor. İki program boyunca insanın tarih boyunca melankoliyi nasıl gördüğü ve sanata nasıl yansıttığı ele alınıyor. Serol Teber’in “Melankoli: Normal bir Anomali” kitabı, Homeros’un melankolik kişilikleri, Albrecht Dürer’in Melencolia I adlı gravürü konuşuluyor. Bu bölümde psikiyatrist, yazar Serol Teber’in Türk edebiyatının “b...

19 Eylül 2016 günü yapılan bu sohbet aslında iki önceki programın devamı. Yine edebiyat kuramcısı, akademisyen Burcu Alkan programın konuğu. Yarım bırakılan yerden belleğin formları, Umberto Eco’nun bellek ile derdi, “Kraliçe Loana’nın Gizemli Alevi” romanı ve  Willem de Kooning üzerinden demansta oluşan kaybın görsel sanatlardaki yansımaları konuşuluyor. de Kooning’in şaşırtıcı sanat öyküsünün bi...

12 Eylül 2016 tarihli programda, bayram nedeniyle daha çok müzikler dinleyip “yolda olma” metaforuyla örnekler veriliyor: Her zamanki programlara kıyasla ve az konuşulsa da Cervantes, Jules Verne, Jonathan Swift, Daniel Defoe, Edgar Allan Poe, Herman Melville, Tom Robbins Mary Doria Russel, Douglas Adams’ın yolları örnekleniyor. Yolun ve tatilin tadını çıkarabilmek, David Lynch’in yol draması “Str...

5 Eylül 2016’da bellekten, hatırlama, unutma ve demanstan ve sanattaki görünümlerinden konuşuluyor. Dali’nin belleğin kalıcılığı ve görelilik kuramı ile kurduğu ilişki ile başlayıp onun belleğin görsel sunumu olarak yorumlanan “Belleğin Azmi” adlı tablosu, Marcel Proust’un hatırlama ve bellek açısından önemi üzerinden bellek, unutma ve yeniden inşa süreci tartışılıyor. Milan Kundera’nın Gülüşün ve...

Sonraki hafta 29 Ağustos 2016 da “Şişman güzeldir, çünkü şişman insanlar diğer insanların yüzünde hemen bir gülümseme yaratma kabiliyetine sahiptir, sempatiktirler…”diyen Columbia’lı sanatçı Botero ile başlıyoruz. Servet-i Fünun dönemi yazarlarından Nabizade Nazım’ın ilk defa 1894’de tefrika olarak yayımlanmış edebiyatımızın ilk psikolojik roman denemesi olan “Zehra”, unutulmuş ve gadre uğramış ya...

22 Ağustos 2016’da sanatta tema olarak kıskançlığı ve varsa patolojik olan boyutu programın konusu. Kıskançlığı çizimle anlatmak zor; Charles le Brun’ün portre illüstrasyonu ile ve Gustav Klimt’in Der Neid adlı tablosunda nasıl anlatıldığı konuşulup elbette büyük usta Shakespeare’e ve bir başka başyapıtı Othello’ya geliyor söz. “Kıskançlığın patolojik olanı ve olmayanı var mıdır?”sorusuna yanıt ar...

15 Ağustos 2016 tarihli programda yaşantıların sanatçıların eserlerine etkisi olup olmadığını, belirgin ve bilinen bir hastalığın ya da ruhsal durumun eserde nasıl ortaya çıkmış olabileceği irdeleniyor. “Ölümsüzlüğe, eserlerimle değil, ölmeyerek kavuşma dileğindeyim.” diyen Woody Allen’ın hastalık hastalığını filmlerinde nasıl izliyoruz? Freud’un şaka, güldürü ve mizah değerlendirmeleri, Abdulhak...

8 Ağustos 2016’da bu kez edebiyat kuramı, karşılaştırmalı edebiyat, “tıbbi ve insani bilimler” çalışan akademisyen Burcu Alkan programa konuk oluyor. Shakespeare eserlerinin kendi yaşamında izdüşümü var mıydı? İkiz çocuklarından biri olan ve 11 yaşında vebadan ölen oğlu Hamnet’in eserlerinde temsilinin olup olmadığını Burcu Alkan yorumluyor. Edebiyatta “delilik” temasının ele alınışı konuşulurken,...

1 Ağustos 2016 tarihli programda sanatçıların hayatının, yaşantılanın yapıtlarıyla ilişkisi konuşularak başlıyor. İlk bölümde ABD’li şair Emily Dickenson’ın 20 yıl süren izolasyonu, yaşarken ve şiirlerinin sadece yedisi basılmışken, ölümünden sonra şiirlerinini yakılmasını vasiyet ettiği halde ülkesinin en ünlü şairlerinden biri olmasına bakılıyor... Acaba bipolar bozukluğu var mıydı? diye sorup o...

25 Temmuz 2016, yası konuşmaya devam ediyoruz. Kırkyedi yaşında ölen Frieda Kahlo’nun kısa yaşamına sığdırdığı tabloları, 35 ameliyatı, türlü türlü kayıpları ve travmalarına bakıyoruz ve bir başka büyük ressama Marc Chagall’a gidiyoruz. Yas sürecinin belki en zoru olan evlat acısını, bunu yaşayan Recaizade Mahmud Ekrem, Halid Ziya Uşaklıgil şair İsmail Sefa, Tevfik Fikret, Abdülhak Hamit, Peyami S...

İlk sezonun ortasına geldiğimiz 18 Temmuz 2016 da bir tema olarak “yas”ın sanattaki görünümlerine bakıyoruz. Van Gogh’la ilgili güncelleme, Charles Dickens’ın kedisi, Edgar Allen Poe ve Leonore ve Virginia’nın öyküleri bu bölümde sizlerle. Peki ya Annabel Lee? Jonathan Safran Foer’in kitabı “Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın” kitabından “Dünya hep aynı kalırken ölen insan sayısının artması ve gün...

11 Temmuz 2016 tarihli programda bu kez “yaratıcılığım oluşturulabilirliği” meselesi ele alınıyor. Tetiklenebilecek bir yaratıcılık için kişinin öncelikle alanında eserler veren bir sanatçı olması gerekiyor. Tetikleme ise ya hastalık nedeniyle tedavi gören kişinin ilaçlarını azaltarak veya keserek bunu yapmasını ya da psikoaktif bazı maddeler alarak beynini etkilemesini gerektiriyor. İki ressam Br...

Birkaç haftadır süren sanatsal yaratıcılık ve ruhsal rahatsızlık ilişkisi 4 Temmuz 2016 tarihli bu programda bu kez sanatçı hastalandığında neler olabildiğinden bahsediliyor. Konu  edilen ressamlar çoğunlukta: Louis Wain ve kedi resimlerinin değişimi, Francisco Goya ve varsanılarının eserlerine yansımaları, “Anksiyete ve hastalık olmasa  dümeni olmayan bir gemi gibi olurum” diyen Edvard Munch’un...

27 Haziran 2016’da psikopatoloji ve yaratıcılık konusunu bu kez de tanı alıp tedavi edilmekte olan kişilerin ürettikleri sanat eserleri üzerinden konuşuyoruz. Fransızca bir terim olan “art brut” ham sanat demek, İngilizce'de ise sadece hastaların değil, cezaevinde yaşayanların ya da barınakta yaşayan kişileri kastederek ”outsider art” deniliyor. Bu da dilimize biraz da talihsiz bir biçimde “ötekin...

Bir hafta önce başladığımız yaratıcılık ile psikopatoloji konusuna 20 Haziran 2016’da devam ediyoruz. Duygudurum bozuklukları spektrumundan, mani ve depr4esyoından söz ederken andığımız ressam Arshile Gorky’den, ona ve birçok başka sanatçıya “Touched With Fire” kitabında yer veren Dr. Kay R. Jamison’ın saptamalarından söz ediyoruz. Dr. Jekyl Mr Hyde yazarı Robert Louis Stevenson’un bipolar bozuklu...

13 Haziran 2016 yaratıcılık ile psikopatoloji bir arada programa konu edilip bunların birbiriyle ne ilgisi var diye bakıldığı programın tarihi. Yaratıcı sanatçılar ve hastalık ilişkisi, sanatla tetiklenen hastalık, yaratıcı kişi hastalanınca ne olduğu, hastaların yaratıcılıkları ve yaratıcılığın tetiklenip tetiklenemeyeceği ile bunun psikopatolojiyle ilişkisi nedir? Soruların yanıtları pek çok psi...

6 Haziran 2016 tarihli program olay veya nesnelerin düzenli bir biçimde birbirini takip ederek gelişmesi demek olan örüntünün sanat ve psikoloji açısından önemini konuşmaya ayrılmış. Leonardo da Vinci’den Escher’e birçok sanatçı ağaç damarlarında, taş kesitlerinde, çeşitli lekelerde, bulutlarda örüntü bulmaya çalışmışlar. Bu ne anlama geliyor? Bilim adamları ve sanatçılar hangi ortak özellikler ta...

30 Mayıs 2016’te önceki hafta başlayan “Tekinsiz” kavramının sanattaki izdüşümlerini konuşmaya devam ediyoruz. Motiflerden örnekler, ressam Pere Borrell del Caso ya da Henri Cadiou ve Teun Hocks Orhan Veli ile benzer duygu yaratabilir mi? Kafkaesk olmak, dünyanın en esrarengiz ressamı 'İnsanlar ve Cinlerin Ustası' Mehmed Siyah Kalem'in çizimleri, Art Nouvo, Gaudi, Sevim Burak, Japon robotbilimci M...

23 Mayıs 2016’te “Tekinsiz nedir?" İlk kez bu programda “Trigger Warning” yapıyoruz yani geçmişte yaşanmış olumsuz deneyimleri hatırlatabilir uyarısında bulunuyoruz. Tekin ya da “Heimlich” olmak, tanıdık olma veya olmamanın evle ne ilgisi var, içeriye atılan tekin mi ki tekinsiz olumsuz olsun? Freud’un içimizdeki öteki tarifi, tekinsizin korku ile ilişkisi. Sanatta kullanılan tekinsiz motifleri. Ö...

16 Mayıs 2016 yaratıcılığı enine boyuna konuştuğumuz tarih. Her insan yaratıcı olabilir mi? Yaratıcılığın ailevi bir temeli olabilir mi? Yaratıcılık ortak özellikler gerektirir mi? Zeka ile ilişkili midir? Peki ya bilinçli bir durumdan mı, bilinçdışının ortaya çıkmasından mı söz ediyoruz? Edison ile Cahit Sıtkı hangi konuda farklı düşünüyorlar? Emily Dickenson, Michaelangelo, yaratıcılıkları? Şiir...

9 Mayıs 2016’de müzik bize ne hissettiriyor sorusuna ünlü “Ode to Jo” yani Neşeye Övgü ya da daha çok bilinen adıyla Ludwig van Beethoven’ın 9. Senfonisini (re minor Op.125 veya Koral senfoni) çalarak Hitler’den Zizek’e “dünyanın tüm diktatörleri, baş teröristleri ve savaş suçlularının kucaklaşmasını sağlayan “sapkın, evrensel kardeşlik”duygusu”nu konuşuyoruz. Nietsche, Oliver Sacks ve Müzikofili,...

2 Mayıs 2016 tarihli ikinci programda sanat bize neler hissettirir, sanat karşısında olağan ruh hallerimizin yanı sıra patolojik ruh hallerinden söz edilecektir. Bazı sanatçıların sanat eserleri karşısında yaşadıkları gerçekten beklenmedik oluyor. Patolojik örnekler arasında Stendhal Sendromu, Stendhal ve Prosut’un eserlerinde söz ettikleri, Dostoyevski’nin Floransa’da yaşadıkları dikkat çekiyor....

25 Nisan 2016 tarihli programda “Sanat neler hissettirir? Sanat ne içindir, neden sanat yaparız?” sorularına yanıt aramaya çalışarak sanatçının yaratıcı özne olarak ruh hali, varsa rahatsızlıkları, yaratma sürecinin özelliklerini konuşuyoruz. Sokak sanatı, özellikle de Banksy’den geriye giderek prehistorik resimler sanat mıdır? sorusunu tartışıyor ve sanatın kökeninin nereye kadar gittiğini anlama...